ÿþ1
00:00:29,042 --> 00:00:30,669
Film hau

2
00:00:30,711 --> 00:00:33,475
egundoko
filmik ezohikoena da

3
00:00:33,513 --> 00:00:37,108
Bihotzeko arazoak dituen jendeak

4
00:00:37,150 --> 00:00:39,880
edo erraz asaldatzen direnak

5
00:00:39,920 --> 00:00:42,514
ez lukete inondik ere
film honen eszena batzuk ikusi behar.

6
00:00:42,556 --> 00:00:44,581
Adi, mesedez,

7
00:00:44,624 --> 00:00:47,457
holakoa baldin bazara

8
00:00:47,494 --> 00:00:50,827
edo ikusleen artean dagoen
gazte edo haur sentibera baten aita

9
00:00:50,864 --> 00:00:54,595
mesedez,
zu eta haurra irten aretotik.

10
00:00:54,634 --> 00:00:57,125
¶ Bai ¶

11
00:01:03,343 --> 00:01:07,211
¶ Louie Louie, laztana ¶

12
00:01:07,247 --> 00:01:09,681
¶ Joan behar dut orain ¶

13
00:01:11,551 --> 00:01:15,317
¶ Louie Louie, laztana ¶

14
00:01:15,355 --> 00:01:17,880
¶ Joan behar dut orain ¶

15
00:01:19,726 --> 00:01:23,526
¶ Mundu komunista
jausten ari da ¶

16
00:01:23,563 --> 00:01:28,023
¶ Kapitalistak bihotzak
apurtzen ari dira¶

17
00:01:28,068 --> 00:01:31,469
¶ Dirua da izateko arrazoia¶

18
00:01:31,505 --> 00:01:36,169
¶ Kantatzen jartzen nau
Louie Louie ¶

19
00:01:36,209 --> 00:01:39,872
¶ Louie Louie, laztana ¶

20
00:01:39,913 --> 00:01:42,404
¶ Joan behar dut orain ¶

21
00:01:44,317 --> 00:01:47,912
¶ Louie Louie, laztana ¶

22
00:01:47,954 --> 00:01:50,286
¶ Joan egin behar dut orain   ¶

23
00:01:50,323 --> 00:01:54,851
¶ Batzuek diote izango dela,
batzuk diote ez dela izango ¶

24
00:01:54,895 --> 00:01:58,262
¶ Orain ikusten duzu,
Orain ez duzu ikusten ¶

25
00:01:58,298 --> 00:02:02,792
¶ Gure diru guztia
hondamendietako film batean gastatzen dugu  ¶

26
00:02:02,836 --> 00:02:06,567
¶ Kantuan jartzen nau
Louie Louie ¶

27
00:02:06,606 --> 00:02:10,508
¶ Louie Louie, laztana ¶

28
00:02:10,544 --> 00:02:13,377
¶ Joan behar dut orain  ¶

29
00:02:14,514 --> 00:02:18,450
¶ Louie Louie, laztana ¶

30
00:02:18,485 --> 00:02:20,749
¶ Joan egin behar dut orain   ¶

31
00:02:20,787 --> 00:02:22,880
¶ Oh, emaiezu
orain. ¶

32
00:02:42,409 --> 00:02:45,105
Erroma antzinaroko
hiririk handiena

33
00:02:45,145 --> 00:02:47,613
eta ederrena zen.

34
00:02:47,647 --> 00:02:50,047
Inperioaren fatxada ikusgarriak baina,

35
00:02:50,083 --> 00:02:53,484
ezin zituen ezkutatu
gainbeheraren haziak,

36
00:02:53,520 --> 00:02:57,354
ekonomiak esklabotzan zuen
oinarri gaixtoa,

37
00:02:57,390 --> 00:03:00,587
aberatsen eta pobreen arteko
amildegia.

38
00:03:00,627 --> 00:03:02,492
Forumaren ikusgarritasunaren atzean

39
00:03:02,529 --> 00:03:05,589
auzune pobre zabalak zeuden.

40
00:03:05,632 --> 00:03:09,966
Auzune haietatik irtetea oso zaila zen,
lan eskaintza gutxi zegoelako

41
00:03:10,003 --> 00:03:12,471
eta praktikan bat ere ez
prestakuntzarik ez zutenentzat.

42
00:03:12,506 --> 00:03:15,839
Herritarrak entretenituta
eta kezkarik gabe edukitzeko,

43
00:03:15,876 --> 00:03:19,937
joko eta espektakulu ugari
antolatzen ziren haien kostura.

44
00:03:19,980 --> 00:03:23,143
Hasiera batean, gurdi lasterketek soilik
babesten ziren.

45
00:03:23,183 --> 00:03:24,980
Baina Trajanoren erresumarako,

46
00:03:25,018 --> 00:03:28,146
ohikoak ziren
hiltzerainoko borroka basatiak.

47
00:03:28,188 --> 00:03:30,247
Erromako historian, hasiera batean,

48
00:03:30,290 --> 00:03:33,157
hautatutako ordezkariek
zuten agintea.

49
00:03:33,193 --> 00:03:35,593
Baina ordurako,
gobernuko funtzio guztiak

50
00:03:35,629 --> 00:03:37,654
enperadoreak eskuratuak zituen.

51
00:03:37,697 --> 00:03:40,723
Legearen gainetik zegoen,
eta dekretuen bidez agintzen zuen.

52
00:03:40,767 --> 00:03:43,702
Erromatarrak, herri zibilizatu hark,

53
00:03:43,737 --> 00:03:46,729
inoiz sortutako lege sistemarik
humanoenarekin,

54
00:03:46,773 --> 00:03:49,105
gizakiak bortxatzea toleratu ahal izatea,

55
00:03:49,142 --> 00:03:51,076
sinestezina da.

56
00:03:51,111 --> 00:03:53,875
Desoreka hori, eta

57
00:03:53,914 --> 00:03:56,940
funtzionarioen jokabide arduragabea
izango ziren

58
00:03:56,983 --> 00:03:59,850
Erromaren gainbeheraren arrazoi nagusiak.

59
00:04:01,922 --> 00:04:05,790
Neure buruari galdetzen diot:
nola ikusiko dute etorkizuneko zibilizazioek
geure gizartea?

60
00:04:05,825 --> 00:04:07,690
Juzgatuko gaituzte honengatik?

61
00:04:07,727 --> 00:04:09,752
-¶ Komuna husten ari den katua da...¶

62
00:04:09,796 --> 00:04:13,755
¶ Komuna husten ari den katua da...
Komuna husten ari den katua da..., ¶

63
00:04:13,800 --> 00:04:15,927
¶ Komuna husten ari den katua da... ¶

64
00:04:18,572 --> 00:04:22,208
Edo juzgatuko gaituzte
beste honengatik?

65
00:04:32,652 --> 00:04:34,517
Sheriffen autoa ikusten duzu?

66
00:04:34,554 --> 00:04:37,580
Bai, hantxe dago.
Sheriffa... lehenengo autokoa da.

67
00:04:37,624 --> 00:04:39,990
- Ez...
- Hori da.

68
00:04:55,041 --> 00:04:57,942
Hiru, lau, bost, sei...

69
00:04:57,978 --> 00:04:59,969
Zazpi.

70
00:05:08,421 --> 00:05:10,480
- Emadazu telefonoa.
- Hortik dago...

71
00:05:10,523 --> 00:05:13,720
hortik,
sofaren gainean dago.

72
00:05:13,760 --> 00:05:17,252
Horixe,
ezin naiz gehiago hurbildu, aita.

73
00:05:22,035 --> 00:05:24,833
- Ez egon ate aurrean, aita.

74
00:05:24,871 --> 00:05:27,203
Irten hortik...

75
00:05:27,240 --> 00:05:29,765
Sheriffa, kaixo, Robert Griffith naiz,
hemen nago, etxe barruan.

76
00:05:32,579 --> 00:05:35,173
Atzeko atea botatzen
ari dira, aita.

77
00:05:36,750 --> 00:05:39,480
Lau lagun gaude hemen barruan.
Atea kolpatzen ari dira.

78
00:05:39,519 --> 00:05:42,147
Ez dugu erresistentziarik egingo,

79
00:05:42,188 --> 00:05:44,156
baina zu zeu sartu beharko zara.

80
00:05:44,190 --> 00:05:46,454
Lau pertsona gara hemen
etxe barruan, baina.

81
00:05:50,230 --> 00:05:52,357
Aita, ez zaitez ate aurrean egon.

82
00:05:52,399 --> 00:05:54,367
- Ez, ba.

83
00:06:01,408 --> 00:06:03,399
Beste lekuko bat.

84
00:06:03,443 --> 00:06:04,967
Esaiozu zure izena kamarari.

85
00:06:05,011 --> 00:06:09,072
- David Phillips naiz.
- Chris Collins.

86
00:06:09,115 --> 00:06:11,481
Audra Collins.

87
00:06:16,456 --> 00:06:18,720
- Eta hauxe dira Amerikako Estatu Batuak?

88
00:06:18,758 --> 00:06:22,023
Hauxe dira Estatu Batuak, lagunak,
hementxe ikusten ari zaretena.

89
00:06:33,073 --> 00:06:35,598
- Sheriffaren bulegoa.
- Bai, badakigu.

90
00:06:35,642 --> 00:06:40,204
- Ondo, irten behar duzue, mesedez.
- Ados.

91
00:06:40,246 --> 00:06:44,740
Ezin dugu horrela jokatu,
ontzat ematen dugu hau guzti hau.

92
00:06:44,784 --> 00:06:46,752
Eta berria da.

93
00:06:46,786 --> 00:06:49,653
Orain arte ez dira inoiz etorri
eta etxea oholaz prezintatu,

94
00:06:49,689 --> 00:06:51,452
pertsona bat etxetik atera

95
00:06:51,491 --> 00:06:54,051
eta etxeko altzariak
zakarrontzira bota ondoren.

96
00:06:54,094 --> 00:06:56,119
Jakinarazi nahi digute

97
00:06:56,162 --> 00:06:59,689
gero eta gogorrago ari direla,

98
00:06:59,733 --> 00:07:02,065
inoren etxea hartu eta oholez prezintatuta.

99
00:07:02,102 --> 00:07:04,161
Hau nire familiaren etxea izan da.
Nire gurasoen etxea da..

100
00:07:04,204 --> 00:07:06,434
41 urtez bizi izan naiz hemen.

101
00:07:09,042 --> 00:07:11,408
Bizitza osa eman dut hemen.

102
00:07:11,444 --> 00:07:14,242
Hauxe da nire etxe bakarra,
hauxe izango da nire etxea, edozer gertatuta ere

103
00:07:14,280 --> 00:07:16,009
- Arotza besterik ez naiz.
- Hara hor bada.

104
00:07:16,049 --> 00:07:18,176
Sandra, badoaz.
Joan daitezela.

105
00:07:18,218 --> 00:07:20,743
- Arotza naiz. Eta zer?
- Horixe besterik ez.

106
00:07:23,256 --> 00:07:26,020
- Jendeak zorrak ordaintzen ditu.
- Zeuri gertatu ahal zaizu.

107
00:07:26,059 --> 00:07:28,550
Ados.
Beraz, zer egin beharko nuke zure ustez?

108
00:07:28,595 --> 00:07:30,722
Ez pentsa pozten nauenik,
baina horixe egiten dut.

109
00:07:30,764 --> 00:07:33,631
Esan nahi dut
beharbada beste zerbait aukera dezakezula

110
00:07:33,666 --> 00:07:36,260
- Hori besterik ez dugu esaten.
- Horrek ez du esan nahi...

111
00:07:36,302 --> 00:07:37,860
Zu langilea zara, langileen klasekoa.

112
00:07:37,904 --> 00:07:40,930
jendea aztoratzen da
eta mina ere har dezake.

113
00:07:40,974 --> 00:07:43,704
Ez dugu minik hartuko.

114
00:07:43,743 --> 00:07:45,267
Mehatxatzen gaituzu?

115
00:07:45,311 --> 00:07:48,109
Banoa hemendik.
Asaldatu eta mina ere har dezakezue.

116
00:07:48,148 --> 00:07:51,015
Mina har dezakezula diozu,
zuri ere gertatu ahal zaizu.

117
00:07:51,050 --> 00:07:53,177
Matxinada bat egongo da

118
00:07:53,219 --> 00:07:56,245
ezer ez daukan jendearen

119
00:07:56,289 --> 00:07:59,656
eta dena daukatenen artean.

120
00:07:59,692 --> 00:08:01,216
Ez dut ulertzen.

121
00:08:01,261 --> 00:08:03,161
Egon ere ez dago tartekorik.

122
00:08:03,196 --> 00:08:05,289
Dena daukatenak daude batetik

123
00:08:05,331 --> 00:08:07,231
eta ezer ez daukan jendea bestetik.

124
00:08:10,103 --> 00:08:12,697
Hau guzti hau
etxetik atera, bildu eta

125
00:08:12,739 --> 00:08:15,606
alde egin behar dugu
30 egun inguruan,

126
00:08:15,642 --> 00:08:17,974
nora joaterik ere
ez daukagun arren.

127
00:08:21,614 --> 00:08:24,447
Oh.

128
00:08:24,484 --> 00:08:26,577
Etxe hau geuk diseinatu genuen.

129
00:08:26,619 --> 00:08:30,646
Orubea ere nire familiako etxearena zen.

130
00:08:32,926 --> 00:08:37,920
Nire herentziaren zati bat
galdu dut honekin.

131
00:08:37,964 --> 00:08:41,695
Zergatik egiten diote horrelakorik
lan egiten duen jendeari?

132
00:08:47,006 --> 00:08:50,373
Zergatik eramaten dute dena?

133
00:08:50,410 --> 00:08:53,277
Dena kentzen diozue jendeari.

134
00:08:53,313 --> 00:08:56,612
Gu  langileak gara,
klase ertainekoak,

135
00:08:56,649 --> 00:08:58,742
bizitza aurrera ateratzen.

136
00:09:01,354 --> 00:09:04,221
Bizirik irauteko besterik ez.

137
00:09:07,760 --> 00:09:09,853
Browning zaharra.

138
00:09:11,431 --> 00:09:14,093
nire pistola,

139
00:09:14,133 --> 00:09:17,830
nire aitaren pistola, nire pistola.

140
00:09:19,706 --> 00:09:22,266
- Sheriffaren saila.

141
00:09:22,308 --> 00:09:24,503
30 egun direla suposatzen da.

142
00:09:24,544 --> 00:09:26,637
30 egun ditut gauzak ateratzeko.

143
00:09:26,679 --> 00:09:29,239
- Tipoak horixe esan zidan.
- Ez.

144
00:09:29,282 --> 00:09:31,250
Zer?

145
00:09:31,284 --> 00:09:34,117
Gaurko jarrita dago.

146
00:09:34,153 --> 00:09:35,677
Baina...

147
00:09:35,722 --> 00:09:38,020
Paperak dio gaur bertan

148
00:09:38,057 --> 00:09:41,458
09:00etan hustu behar dugula etxea.

149
00:09:41,494 --> 00:09:43,519
Kaka zaharra!.

150
00:09:44,797 --> 00:09:47,561
Tira, bera ere harrituta dago.

151
00:09:47,600 --> 00:09:49,761
Ez daukat etxerik.

152
00:09:49,802 --> 00:09:51,326
Polizia hark esan zidan

153
00:09:51,371 --> 00:09:53,635
dagoeneko etxea beste bati
saldu diotela.

154
00:09:53,673 --> 00:09:56,870
Beraz, etxea ez da gurea,
beste norbaitena da.

155
00:09:58,211 --> 00:10:01,180
Kapitalismoa hauxe da:

156
00:10:01,214 --> 00:10:04,843
hartu eta emateko sistema bat.

157
00:10:04,884 --> 00:10:07,409
Hartzeko gehienbat.

158
00:10:07,453 --> 00:10:09,353
Gauza bat bakarrik ez genekien:

159
00:10:09,389 --> 00:10:12,586
matxinada noiz hasiko zen.

160
00:10:12,625 --> 00:10:14,786
Denetatik
denetatik egiten saiatu gara

161
00:10:14,827 --> 00:10:16,454
banketxea lapurtzea izan ezik.

162
00:10:16,496 --> 00:10:19,124
Pentsatzen ari naiz,
beharbada hori egingo dut.

163
00:10:19,165 --> 00:10:22,999
Badakizu, nork bere dirua
errekuperatzeko bidea da hori.

164
00:10:23,036 --> 00:10:25,095
Egin bazuten,
niri egin zidaten.

165
00:10:25,138 --> 00:10:27,607
Ez dakit zergatik ezin dudan
nik beraiei gauza bera egitea

166
00:10:31,544 --> 00:10:33,739
Hauxe nire bigarren
"Hyundai Sonata" autoa da.

167
00:10:33,780 --> 00:10:35,247
Ziur asko berri bat
erosiko dut datorren urtean

168
00:10:35,281 --> 00:10:37,010
Eta ziur asko
beste Sonata bat izango da

169
00:10:37,050 --> 00:10:38,608
Tira, ez naiz auto zalea.

170
00:10:38,651 --> 00:10:40,414
Joan eta Mercedes baten

171
00:10:40,453 --> 00:10:42,944
edo Bentley baten balioko
jabegoa lapur badezaket

172
00:10:42,989 --> 00:10:45,457
hori bai, hori dut gustukoa.

173
00:10:46,459 --> 00:10:48,359
Hauxe duzue Peter Zalewski,

174
00:10:48,394 --> 00:10:50,760
Floridako ondasun
higiezinekoen jenioa.

175
00:10:50,797 --> 00:10:52,321
Goazen.

176
00:10:52,365 --> 00:10:55,926
Bere ondasun higiezinekoen konpainiari
"Condo Vultures" (Jabetza-Putreak) izena eman dio.

177
00:10:55,969 --> 00:10:57,630
Seinale oso ona daukagu

178
00:10:57,670 --> 00:10:59,194
Ateratzeko azken abisua daukazu.

179
00:10:59,238 --> 00:11:01,229
Ikus dezakezu pertsona hori
poliziek

180
00:11:01,274 --> 00:11:03,105
kanporatu egin dutela

181
00:11:03,142 --> 00:11:05,076
Ongi etorri.

182
00:11:06,379 --> 00:11:08,006
Peter-ek hipotekatutako etxeak

183
00:11:08,047 --> 00:11:10,311
erosi eta gero
saldu egiten dituzten

184
00:11:10,350 --> 00:11:12,784
bezeroekin bakarrik egiten du lan.

185
00:11:12,819 --> 00:11:15,447
77 m2 inguru izango dira

186
00:11:15,488 --> 00:11:17,615
Azkenean,
erosle bakarrak

187
00:11:17,657 --> 00:11:19,716
guk ordezkatzen ditugun
pertsonak dira batez ere

188
00:11:19,759 --> 00:11:22,227
Gaur 66.000 dolar
balio du merkatuan

189
00:11:22,261 --> 00:11:24,525
Oportunistak dira.

190
00:11:24,564 --> 00:11:26,429
Ez dute errukirik,
ez sentsibilitaterik.

191
00:11:26,466 --> 00:11:29,230
Zenbakiekin funtzionatzen dute
Diru xehea erabiltzen dute,

192
00:11:29,268 --> 00:11:31,668
eta edozein saltzaileri
probetxua ateratzea bilatzen dute

193
00:11:31,704 --> 00:11:33,797
zein egoeratan dagoen
begiratu ere egin gabe.

194
00:11:33,840 --> 00:11:36,138
Jendeak beti galdetzen du:
''Zenbat da 25¢ dolarreko?''

195
00:11:36,175 --> 00:11:37,938
Horixe da.
Horixe ateratzen da.

196
00:11:37,977 --> 00:11:41,174
Putreak gorpua garbitzera doan

197
00:11:41,214 --> 00:11:44,479
oportunista ordezkatzen du.

198
00:11:44,517 --> 00:11:47,042
Hainbeste germenekin eta
horrelako egoeratan lan egiten dutenez

199
00:11:47,086 --> 00:11:49,384
botaka egingo dute

200
00:11:49,422 --> 00:11:51,356
eta garbiketa moduko prozesua da.

201
00:11:51,391 --> 00:11:53,256
Putreek berez ez dute hiltzen,

202
00:11:53,292 --> 00:11:55,055
garbitzaileak dira.

203
00:11:55,094 --> 00:11:56,584
Zein banketxe nahi duzu?
Bank of America?

204
00:11:56,629 --> 00:11:58,494
Guk informazioa bilatu egiten dugu

205
00:11:58,531 --> 00:12:00,123
eta hara... hementxe dago.

206
00:12:00,166 --> 00:12:03,533
Hemen Bank of America delakoaren
egikaritzeko 3.400 dauzkagu

207
00:12:03,569 --> 00:12:05,036
Maitagarria da.

208
00:12:05,071 --> 00:12:07,596
Bildutako informazioak,

209
00:12:07,640 --> 00:12:10,370
guda-lekuaren ikuspegia ematen digu

210
00:12:10,410 --> 00:12:13,777
ia piloturik gabeko hegazkin batek
Afganistanen, Pakistanen edo Iranen

211
00:12:13,813 --> 00:12:16,782
ikuspegia ematen duen bezala.

212
00:12:16,816 --> 00:12:18,977
Oraingo prezioa 355 da.

213
00:12:19,018 --> 00:12:21,077
Erosi, 840tan erosi zuten.

214
00:12:21,120 --> 00:12:23,418
Beherapen txiki bat.
Bi edukiko dituzu...

215
00:12:23,456 --> 00:12:25,549
Gure jendeak informazio hori
erabiltzen du bertan sartzeko eta

216
00:12:25,591 --> 00:12:28,583
jabetzak lapurtzen saiatzeko,
lege eta etika guztiarekin,

217
00:12:28,628 --> 00:12:30,653
baina ahal den preziorik txikienean.

218
00:12:30,696 --> 00:12:32,664
Kontua hartzea da.

219
00:12:32,698 --> 00:12:35,599
Begira, begiratu teilatua,
guztiz ondatuta

220
00:12:35,635 --> 00:12:38,103
Ez dugu urakanik izan
azken bost urteetan.

221
00:12:40,206 --> 00:12:42,731
Ongi etorri Miami estiloko
etxebizitzetako krisialdira.

222
00:12:42,775 --> 00:12:44,470
Horixe da kapitalismoa

223
00:12:44,510 --> 00:12:46,671
eta horretxegatik
informazioa erabakigarria da.

224
00:12:46,712 --> 00:12:48,270
Bertara sartzen gara,
jakinarazten diegu,

225
00:12:48,314 --> 00:12:49,804
eta gustokua badute, badakizu...

226
00:12:51,851 --> 00:12:53,284
- Begiratu leihoari.
- Begiratu hori.

227
00:12:53,319 --> 00:12:55,082
Ematen du
ondoko etxe hori erre egin dela.

228
00:12:55,121 --> 00:12:56,986
Hau kapitalismo hutsa da.

229
00:12:57,023 --> 00:12:59,514
- Suaren kalteak.
- Inor bizi ote zen hor...

230
00:12:59,559 --> 00:13:01,550
Denek daukate sartu eta

231
00:13:01,594 --> 00:13:04,028
inoren ezbeharrari
probetxua ateratzeko gogoa.

232
00:13:04,063 --> 00:13:05,189
Batek galdetu zidan:

233
00:13:05,231 --> 00:13:07,392
''Zer alde dago zu eta benetako
putre baten artean?''

234
00:13:07,433 --> 00:13:10,266
"Oso sinplea da", erantzun nuen.
"Nik ez dut botaka egiten''

235
00:13:12,638 --> 00:13:15,698
Gure gaurko gaia:
Zer da kapitalismoa?

236
00:13:15,741 --> 00:13:16,901
Kapitalismoa?

237
00:13:16,943 --> 00:13:19,411
Tira, galdetu beharrik ere badago?

238
00:13:19,445 --> 00:13:22,903
Ez al digu eman
munduko bizimailarik altuena?

239
00:13:22,949 --> 00:13:25,679
Libreak gara
irabaziak ateratzen saiatzeko,

240
00:13:25,718 --> 00:13:28,016
moldatzeko edo porrota izateko.

241
00:13:28,054 --> 00:13:30,045
Kapitalismoa hauxe da:

242
00:13:30,089 --> 00:13:32,580
enpresa libreko sistema.

243
00:13:32,625 --> 00:13:34,923
Orain, esan,
zer esan nahi du "enpresa librea"

244
00:13:36,195 --> 00:13:38,595
Wally Shawn nire laguna
ikustera joan nintzen,

245
00:13:38,631 --> 00:13:40,826
antzerki obren idazlea da,
eta aktorea ere batzuetan.

246
00:13:40,867 --> 00:13:42,391
Ulertezina!

247
00:13:42,435 --> 00:13:45,666
Baina Wally-k
historia eta politikak ere ikasi zituen

248
00:13:45,705 --> 00:13:48,572
bai eta oinarrizko ekonomia ere.

249
00:13:48,608 --> 00:13:52,874
"Enpresa librea"
esaldia erabiltzen da,

250
00:13:52,912 --> 00:13:55,642
zure buruan irudi bat sortzeko.

251
00:13:55,681 --> 00:14:00,618
Herri txiki bat edo,
hainbat dendarekin,

252
00:14:00,653 --> 00:14:03,588
Eta dendarik onenaren jabeak ditu

253
00:14:03,623 --> 00:14:06,114
herriko bezero gehienak.

254
00:14:06,159 --> 00:14:08,559
Horixe da sistema
kapitalistaren oinarria:

255
00:14:08,594 --> 00:14:10,186
irabaziaren motibazioa.

256
00:14:10,229 --> 00:14:13,062
Lan egiten da dirua egiteko.

257
00:14:13,099 --> 00:14:15,567
Kapitalismoaren jatorrizko teorian

258
00:14:15,601 --> 00:14:18,593
oso antolaketa argia da

259
00:14:18,638 --> 00:14:23,007
gizarteak bozkatzeko

260
00:14:23,042 --> 00:14:25,442
zer produktu egitea nahi duen.

261
00:14:25,478 --> 00:14:27,309
Zertarako erabiltzen duzu hori?

262
00:14:27,346 --> 00:14:31,180
Hau; hau guztirako
erabil dezaket.

263
00:14:31,217 --> 00:14:34,880
Badakizu, gizarteak bozkatzen du.

264
00:14:34,921 --> 00:14:37,185
Gustukoa dute tipo honek

265
00:14:37,223 --> 00:14:39,919
egiten duen izozkia

266
00:14:39,959 --> 00:14:41,586
Baina beste tipo horrek
egiten duena,

267
00:14:41,627 --> 00:14:44,960
ez zaie
horrenbeste gustatzen

268
00:14:44,997 --> 00:14:49,866
eta ez dute erosten.
Beraz, desagertu egiten da.

269
00:14:49,902 --> 00:14:52,530
Nire kontua da.
Ondo dagokizu.

270
00:14:52,572 --> 00:14:56,906
Bizitzaren oinarrizko
legearen arabera

271
00:14:56,943 --> 00:15:00,310
gauzak badauzkazu
gauza gehiago eskura dezakezu erraz

272
00:15:00,346 --> 00:15:03,338
Oso azkar, tipo batek

273
00:15:03,382 --> 00:15:06,078
edozeinek baino bost halako
eduki ditzake.

274
00:15:06,118 --> 00:15:08,518
- Enpresa librea.
- Lehiaketa.

275
00:15:08,554 --> 00:15:10,021
Irabaziaren motibazioa.

276
00:15:12,024 --> 00:15:14,925
Nire aita, General Motorseko
muntaia-kateko langilea

277
00:15:14,961 --> 00:15:16,622
gure etxea erosi eta ordaindu zuen

278
00:15:16,662 --> 00:15:20,325
ni haurtzaindegitik
irten baino lehen.

279
00:15:20,366 --> 00:15:23,494
Hiru urtean behin
auto berria erosten genuen

280
00:15:25,538 --> 00:15:28,371
Udan New Yorkera joaten ginen

281
00:15:28,407 --> 00:15:31,376
Horra ni Wall Streeten.

282
00:15:31,410 --> 00:15:33,310
Eta hori ni naiz,
nire lehen filma zuzentzen

283
00:15:33,346 --> 00:15:34,870
Munduko Azokan.

284
00:15:34,914 --> 00:15:38,941
Eskola katolikoetara joan ginen,
bizimodu ona genuen

285
00:15:40,720 --> 00:15:44,053
Hori kapitalismoa bazen,
nik kapitalismoa maite nuen

286
00:15:44,090 --> 00:15:46,558
eta nik bezala guztiek ere.

287
00:15:46,592 --> 00:15:50,585
Urte haietan
jende piloa aberastu zen

288
00:15:50,630 --> 00:15:54,623
eta zerga-tasarik handiena
ordaindu behar izan zuten: %90a.

289
00:15:54,667 --> 00:15:56,760
%90a ?

290
00:15:56,802 --> 00:15:58,633
Bai.

291
00:15:58,671 --> 00:16:03,233
Baina hala eta guztiz ere
Bogie eta Bacall bezala bizi ziren.

292
00:16:03,276 --> 00:16:05,608
Eta zer egin genuen
haien diru guztiarekin?

293
00:16:05,645 --> 00:16:08,409
Urtegiak, zubiak, autopistak,

294
00:16:08,447 --> 00:16:12,247
eskolak, ospitaleak eraiki genituen

295
00:16:12,285 --> 00:16:14,719
Tipo bat ilargira ere bidali genuen.

296
00:16:14,754 --> 00:16:17,154
Ematen zuen dena ondo zihoala.

297
00:16:17,189 --> 00:16:20,249
Aitak lan kontratua zuen,
eta amak ere, nahiez gero, l

298
00:16:20,293 --> 00:16:22,727
lan egin zezakeen,
baina ez zuen beharrik.

299
00:16:22,762 --> 00:16:26,664
Klase-ertaineko familiek
soldata bakarra behar zuten bizitzeko.

300
00:16:26,699 --> 00:16:29,964
Gure familiak
osasun eta hortz-haginen arreta doanekoak zituen.

301
00:16:30,002 --> 00:16:33,460
Neska-mutilak unibertsitatera joan zitezkeen,
banketxeari mailegua eskatu barik.

302
00:16:33,506 --> 00:16:37,135
Aitak soldatapeko lau asteko
oporraldia zuen udan.

303
00:16:37,176 --> 00:16:41,010
Jende gehienak aurrezkiak zituen
kontu korrontean, eta zor gutxi zegoen

304
00:16:41,047 --> 00:16:44,813
Eta aitaren pentsioa gordeta zegoen,
inork ukitu ezin zuen leku batean.

305
00:16:44,850 --> 00:16:48,843
Han edukiko zuen
erretiroa hartzeko orduan .

306
00:16:48,888 --> 00:16:52,949
Hori guztia geneukan
industriako konpetentzia

307
00:16:52,992 --> 00:16:55,517
hondarretara eraitsi zelako.

308
00:16:55,561 --> 00:16:58,223
Itxura hau zeukan
Alemaniarren autoaren industriak

309
00:16:58,264 --> 00:17:01,700
Eta honela zegoen
Japoniako autoaren industria

310
00:17:01,734 --> 00:17:03,827
Lehena izatea erraza da

311
00:17:03,869 --> 00:17:06,804
konpetentziarik ez dagoenean.

312
00:17:06,839 --> 00:17:09,399
Bai, jakina,
dena ez zen perfektua.

313
00:17:09,442 --> 00:17:11,342
Bost axola

314
00:17:11,377 --> 00:17:14,312
honako edo halako zerbait
jasan beharrarekin

315
00:17:16,916 --> 00:17:19,544
klase-ertainekoak izanez gero.

316
00:17:21,887 --> 00:17:25,584
Eta gure seme-alabak
gu baino hobeto ibiliko ziren.

317
00:17:25,624 --> 00:17:28,957
Itxura ona zuen guretzat.

318
00:17:28,994 --> 00:17:33,158
Kapitalismoa. Inor ez zen inoiz
horren ondo ibili.

319
00:17:41,040 --> 00:17:43,065
Eta orduan,
kapitalismoarekin genuen maitasunaren

320
00:17:43,109 --> 00:17:46,545
erdian bertan geundenean ...

321
00:17:46,545 --> 00:17:49,013
ABC kateko igande gaueko filmak,
''Jokalaria''k,

322
00:17:49,048 --> 00:17:50,709
albistegiaren
zuzeneko erreportajearen ondoren j

323
00:17:50,750 --> 00:17:54,345
arraituko du.

324
00:17:54,387 --> 00:17:59,256
Gure historiako
mugarrian gaude.

325
00:17:59,291 --> 00:18:01,555
Depresioaren Mamua etorri zen.

326
00:18:01,594 --> 00:18:05,360
Gutariko gehienek
auto-barkamena eta kontsumoa

327
00:18:05,398 --> 00:18:09,801
adoratzen ditugu.

328
00:18:09,835 --> 00:18:13,828
Gizakiaren nortasuna
dagoeneko ez da

329
00:18:13,873 --> 00:18:17,604
egiten duenagatik definitzen

330
00:18:17,643 --> 00:18:20,510
baizik eta daukanarengatik.

331
00:18:20,546 --> 00:18:22,207
Hau ez da

332
00:18:22,248 --> 00:18:25,809
zoriontasun edo erruki mezu bat,

333
00:18:25,851 --> 00:18:28,081
Egia besterik ez da.

334
00:18:28,120 --> 00:18:30,111
Eta abisu bat.

335
00:18:30,156 --> 00:18:32,124
Hara, hitzontzi halakoa.

336
00:18:32,158 --> 00:18:35,286
Sheriff berria
behar genuen herrian

337
00:18:36,462 --> 00:18:38,930
Presidente bezala jokatzen
zekien bat

338
00:18:38,964 --> 00:18:42,627
Soldata hobeak nahi zituzten
langileak gobernatzen zekiena

339
00:18:44,970 --> 00:18:47,905
Ondo, jauna. Irabazi duzula uste dut.

340
00:18:47,940 --> 00:18:49,430
Edo feminista nardagarri horiek

341
00:18:49,475 --> 00:18:52,239
Eskubide Berdintasuna
aldarrikatzen.

342
00:18:52,278 --> 00:18:54,746
Tira, ziztu bizian
aldatuko dut hori.

343
00:18:56,449 --> 00:19:00,249
Lana nola egin
zekien gizona.

344
00:19:00,286 --> 00:19:03,813
Ronald Reagan
B saileko filmetatik sortu zen

345
00:19:03,856 --> 00:19:08,020
1950etako korporazioko eledun
ezagunena bihurtzeko.

346
00:19:08,060 --> 00:19:10,756
Transistore irratia ere bada.
Gramo batzuk besterik ez ditu pisuan.

347
00:19:10,796 --> 00:19:12,229
Poltsikoan eraman dezakezu.

348
00:19:12,264 --> 00:19:14,630
Boraxok, urik gabeko garbigarriak,
eskuak garbi-garbi utziko dizkizu.

349
00:19:14,667 --> 00:19:16,601
Bere bokazioa aurkitu zuen,

350
00:19:16,635 --> 00:19:19,570
eta Wall Streetek
bere gizona aurkitu zuen.

351
00:19:19,605 --> 00:19:22,665
Begira, banketxeek eta korporazioek
plan sinplea zeukaten:

352
00:19:22,708 --> 00:19:26,075
AEB birsortzea,
beraien zerbitzuan ipintzeko.

353
00:19:26,111 --> 00:19:27,703
Baina hori lortzeko

354
00:19:27,746 --> 00:19:30,772
presidentetzat saltzaile bat
hautatu behar zen.

355
00:19:31,022 --> 00:19:34,522
Eta horixe egin genuen

356
00:19:30,816 --> 00:19:35,014
1980ko azaroaren 4an.

357
00:19:35,054 --> 00:19:36,885
...zintzotasunez beteko dut

358
00:19:36,922 --> 00:19:39,117
Estatu Batuetako Presidentearen kargua.

359
00:19:39,158 --> 00:19:41,353
Ronald Ronald Ronald...

360
00:19:41,393 --> 00:19:43,623
Eskerrik asko.

361
00:19:43,662 --> 00:19:46,392
Une historikoa izan zen

362
00:19:46,432 --> 00:19:49,196
Korporazioetako
AEB eta Wall Streetek

363
00:19:49,235 --> 00:19:52,227
ia kontrol osoa zeukaten
euren eskuetan.

364
00:19:52,271 --> 00:19:54,967
Ikusten duzue presidentearen ondoan
dagoen tipo hori?

365
00:19:55,007 --> 00:19:57,874
Hori, maiordomo itxurako hori.

366
00:19:57,910 --> 00:20:00,276
Don Regan zuen izena,

367
00:20:00,312 --> 00:20:02,576
Merrill Lynch-eko lehendakaria,

368
00:20:02,615 --> 00:20:07,143
munduko akzio-artekaritza
konpainiarik aberats eta handiena

369
00:20:07,186 --> 00:20:10,155
Postu erabakigarria eskuratu zuen:
Ekonomiako ministroa

370
00:20:10,189 --> 00:20:14,057
Aberatsek behar zituzten
zerga-murrizketak burutu zituen.

371
00:20:14,093 --> 00:20:16,391
Regan gero Etxe Zuriko
Kabinete Buru egin zuten

372
00:20:16,428 --> 00:20:19,989
Presidentearen gainbehera hasi zenean.

373
00:20:20,032 --> 00:20:23,160
Orduan Presidenteari eman beharko zioten
43 gobernadorek daukatena:

374
00:20:23,202 --> 00:20:25,670
lerroak betatzeko ahalmena.

375
00:20:25,704 --> 00:20:27,865
- Eta...

376
00:20:27,907 --> 00:20:31,968
- Azkarrago egin beharko duzu.
- Oh.

377
00:20:32,011 --> 00:20:35,174
Zeinek esan dio Presidenteari
azkarrago joateko?

378
00:20:35,214 --> 00:20:39,048
Gizon hori Merrill Lynch da.

379
00:20:39,084 --> 00:20:43,544
AEBetan gauzak
ez ziren inoiz berdinak izango.

380
00:20:43,589 --> 00:20:47,025
Herrialdea enpresa bat bezala
gobernatuko zuten.

381
00:20:47,059 --> 00:20:49,152
Zezena askatuko dugu.

382
00:20:52,598 --> 00:20:56,193
Eta lau urte beranduago,
Reagan berriro aurkeztu zenean.

383
00:20:56,235 --> 00:20:59,671
Dena barre eta poza zen.

384
00:20:59,705 --> 00:21:02,230
Benetan uste dut luzera
hobeto izango garela.

385
00:21:02,274 --> 00:21:05,209
Gorantza goaz.

386
00:21:05,244 --> 00:21:08,771
Eta lantokiak inoiz baino
askoz gogorrago ari dira lanean.

387
00:21:08,814 --> 00:21:11,214
Gailurrean gaude berriro ere.

388
00:21:14,753 --> 00:21:17,119
Errealitatean,  Reagan-ek

389
00:21:17,156 --> 00:21:21,718
gure industria-azpiegitura osoa
desegin zuen.

390
00:21:21,760 --> 00:21:25,594
Ez zuten hori egin dirua aurrezteko
edo lehiakortasunari eusteko

391
00:21:25,631 --> 00:21:27,690
enpresak orduan

392
00:21:27,733 --> 00:21:31,134
mila milioiko irabazi errekorrak
lortzen ari zirelako.

393
00:21:31,170 --> 00:21:34,901
Ez; epe-laburreko irabaziak
jasotzeko egin zen.

394
00:21:39,011 --> 00:21:41,912
Eta sindikatuak deuseztatzeko.

395
00:21:41,947 --> 00:21:45,041
Milioika langile
bota zuten lanetik

396
00:21:45,084 --> 00:21:48,417
eta gainerako langileei esan zieten
bi aldiz gehiago lan egiteko.

397
00:21:49,888 --> 00:21:53,346
Baina langileen soldatak
izoztuta gelditu ziren.

398
00:21:55,260 --> 00:21:58,093
Estatu Batuetako aberatsenei,
erdira jaitsi zizkieten

399
00:21:58,130 --> 00:22:01,065
gehienezko irabaziengatik
ordaindu beharreko zerga-tasak.

400
00:22:02,901 --> 00:22:05,995
Soldata duina jaso beharrean,

401
00:22:06,038 --> 00:22:08,802
maileguan eskatutako diruarekin
bizitzera bultzatu gintuzten

402
00:22:08,841 --> 00:22:12,902
gure etxeko zorra
barne-produktu gordinaren ia %100a izan arte

403
00:22:12,945 --> 00:22:16,108
Porrot pertsonaletako
eztanda eman zen.

404
00:22:16,148 --> 00:22:20,016
Milioika herritar
espetxeratu beharrean aurkitu ginen.

405
00:22:20,052 --> 00:22:22,350
Antidepresiboen salmentak
zeruraino igo ziren,

406
00:22:22,388 --> 00:22:24,982
aseguru eta botika etxeek.

407
00:22:25,024 --> 00:22:28,221
osasun-arretaren kostea,
gora eta gora eraman zuten bitartean.

408
00:22:28,260 --> 00:22:31,787
Hau guztia oso albiste onak ziren
akzioen merkaturako

409
00:22:31,830 --> 00:22:34,890
eta AEBetako exekutiboentzako.

410
00:22:39,905 --> 00:22:41,600
Flinten populazioaren erdia ari zen

411
00:22:41,640 --> 00:22:44,803
Gobernuko
laguntzaren bat jasotzen.

412
00:22:44,843 --> 00:22:46,708
Reagan-en garaiaren azken aldean,

413
00:22:46,745 --> 00:22:49,976
Nire lehen filma egin nuen
estatuan gertatutakoaz,

414
00:22:50,015 --> 00:22:53,473
eta bereziki Flinten (Michigan),
nire herrian gertatutakoaz,

415
00:22:53,519 --> 00:22:56,750
General Motors-en jaioterrian.

416
00:22:56,789 --> 00:23:00,657
General Motors-ek 4 bilioi dolaretik
gorako irabaziak zituela zioen,

417
00:23:00,693 --> 00:23:02,684
aldi berean hamar milaka lanpostu

418
00:23:02,728 --> 00:23:05,492
deuseztatzen zituen bitartean.

419
00:23:05,531 --> 00:23:09,467
Flinteko GM taldeko buru,
Tom Kay ikustera joan nintzen

420
00:23:09,501 --> 00:23:12,698
galdetzeko zergatik ari zen
hori gertatzen.

421
00:23:12,738 --> 00:23:15,730
General Motors-ek ez ziokeen
inori ezertan lagunduko

422
00:23:15,774 --> 00:23:17,241
kiebrara joez gero.

423
00:23:17,276 --> 00:23:19,039
Egin behar zena egin beharko zen

424
00:23:19,078 --> 00:23:22,275
egungo egoera ekonomikoan
lehiakortasunari eusteko

425
00:23:22,314 --> 00:23:26,375
Horrek 18.000 lanpostu
kentzea esan nahi badu ere?

426
00:23:26,418 --> 00:23:29,387
20.000 lanpostu kentzea
esan nahi badu ere bai.

427
00:23:29,421 --> 00:23:31,719
- Edo 30.000?
- Nahi duzun guztia.

428
00:23:31,757 --> 00:23:36,319
- Eta Flinteko lanpostu guztiak ere?
- Gerta liteke.

429
00:23:36,361 --> 00:23:38,921
Eta horrela gertatu zen.

430
00:23:38,964 --> 00:23:41,762
Ia lanpostu guztiak deuseztatu zituzten.

431
00:23:41,800 --> 00:23:44,564
eta General Motors-ek kiebrara jo zuen.

432
00:23:46,371 --> 00:23:50,000
Beharbada penagarriena zen
AEB guztiak

433
00:23:50,042 --> 00:23:54,172
Flinten (Michigan) itxura
hartzen hasi zirela.

434
00:23:54,213 --> 00:23:58,377
Baina artean hiri batzuek
arro ziren euren handitasunean.

435
00:23:58,417 --> 00:24:00,180
¶ Cleveland ¶

436
00:24:00,219 --> 00:24:02,710
¶ Etorri guztiak
Cleveland-era, guztiak ¶

437
00:24:02,755 --> 00:24:05,656
¶ Etorri gure
eraikin biak ikustera ¶

438
00:24:05,691 --> 00:24:08,489
¶ Hemen, leku honetan,
lantegiak zeuden ¶

439
00:24:08,527 --> 00:24:11,360
¶ Tren honek lanpostuak
Cleveland-ik kanpora daramatza ¶

440
00:24:11,396 --> 00:24:14,388
¶ Begiratu eguzkia
urtean ia hiru aldiz ¶

441
00:24:14,433 --> 00:24:17,197
¶ Tipo honek gutxienez
bi isun ditu mozkortuta gidatzeagatik ¶

442
00:24:17,236 --> 00:24:20,171
¶ Gure ekonomia
LeBron James-en oinarritzen da ¶

443
00:24:20,205 --> 00:24:23,038
¶ Erosi etxe bat
bideo baten prezioan ¶

444
00:24:23,075 --> 00:24:25,771
¶ Gure esportazio gai nagusia
depresio iraunkorra da ¶

445
00:24:25,811 --> 00:24:28,780
¶ Hain atzeratuta gaude,
ze hau artelana dela uste dugun.  ¶

446
00:24:28,814 --> 00:24:33,444
¶ Okerragoa izan zitekeen, baina.
Gu ez gara Detroit ¶

447
00:24:33,485 --> 00:24:35,680
¶ Gu ez gara Detroit. ¶

448
00:24:35,721 --> 00:24:39,418
Ez, ez dira Detroit.

449
00:24:39,458 --> 00:24:42,086
20 urtez saiatu nintzen
GM eta beste batzuei abisatzen

450
00:24:42,127 --> 00:24:45,790
egun hau iritsiko zela,
baina ez zuen ezertarako balio izan.

451
00:24:45,831 --> 00:24:48,095
Beharbada orain
entzun egingo ninduten.

452
00:24:48,133 --> 00:24:50,567
Beraz, General Motors-en
bulego nagusietara jo nuen.

453
00:24:50,602 --> 00:24:54,265
Nire ideia batzuk konpartitzeko
azken aldia.

454
00:24:54,306 --> 00:24:56,467
Ez duzu bainemik.
Ezin duzu filmatu hemen.

455
00:24:56,508 --> 00:24:57,497
Eh?

456
00:24:57,543 --> 00:24:59,340
Ez duzu General Motors-en baimenik.

457
00:24:59,378 --> 00:25:01,972
- Ezin duzu hemen filmatu.
- Presidentea ikustera etorri naiz.

458
00:25:02,014 --> 00:25:04,005
Ez, jauna.
Ez, jauna.

459
00:25:04,049 --> 00:25:06,279
Begira, 20 urte inguru daramatzat
holakoak egiten.

460
00:25:06,318 --> 00:25:07,808
Ulertzen dut, jauna.

461
00:25:07,853 --> 00:25:11,345
Eta 20 urtetan ez didate
eraikin honetan sartzen utzi.

462
00:25:11,390 --> 00:25:15,053
Uste dut garaia dela
sartzen utzi eta

463
00:25:15,093 --> 00:25:16,720
beraiekin hitz egiteko.

464
00:25:16,762 --> 00:25:18,627
Ideia on batzuk dauzkat.

465
00:25:18,664 --> 00:25:23,101
4-7 to 7-6 Bravo Area Alpha.

466
00:25:23,135 --> 00:25:25,535
Aurrera.

467
00:25:25,571 --> 00:25:28,802
Michael Moore dago hemen
presidentea ikusteko.

468
00:25:31,109 --> 00:25:33,634
Errepikatu hori.

469
00:25:33,679 --> 00:25:35,772
Michael Moore da,
film-egilea.

470
00:25:35,814 --> 00:25:37,805
Presidentea ikustera etorri da.

471
00:25:39,051 --> 00:25:40,643
- Jaunak.
- Bai.

472
00:25:40,686 --> 00:25:43,086
Baimena behar duzu aldez aurretik.
Ezin duzu filmatu hemen, ados?

473
00:25:43,121 --> 00:25:45,851
Baina ezin badut sartu baimena eskatzeko,
zer egin behar dut orduan.

474
00:25:45,891 --> 00:25:48,382
Arrazoia izango duzue.
Amaitzea ez da erraza.

475
00:25:48,427 --> 00:25:50,725
Gelditu hori. Ez egin hori.
Sartu eraikinaren barrura.

476
00:25:50,762 --> 00:25:53,458
General Motors-ek 35 urtean
beste edozein korporaziok baino

477
00:25:53,498 --> 00:25:55,591
diru gehiago egin zuen.

478
00:25:55,634 --> 00:25:57,226
Baina Alemaniak eta Japoniak,

479
00:25:57,269 --> 00:26:00,067
euren autoen industria berreraiki
eta ibilgailuak egin zituzten.

480
00:26:00,105 --> 00:26:03,131
Gureak baino seguruagoak,
gasolina kontsumo gutxiagokoak,

481
00:26:03,175 --> 00:26:05,336
eta gutxitan ondatzen ziren,
inoiz ondatzekotan.

482
00:26:08,447 --> 00:26:12,816
Alemanian, sindikatuek parte hartzen dute
zuzendaritza izendatu eta botatzeko orduan.

483
00:26:12,851 --> 00:26:16,252
Beraz langileek badute
zer esanik.

484
00:26:19,124 --> 00:26:21,115
Japonia eta Alemaniako jendea

485
00:26:21,393 --> 00:26:24,829
ahalegintzen da ziurtatzeko
buruzagi politiko kontserbadoreek ere

486
00:26:24,863 --> 00:26:26,990
klase-ertaina eraitsi ez dezaten.

487
00:26:31,336 --> 00:26:33,964
Zehazki non gaude gu
oraintxe bertan?

488
00:26:34,006 --> 00:26:38,568
General Motors-ek hartzekodunen konkurtsoa
deklaratu zuen egunean

489
00:26:38,610 --> 00:26:42,046
nire aitarekin joan nintzen
AC bujien lantegia bisitatzera

490
00:26:42,080 --> 00:26:44,674
30 urte baino gehiago
egin zituen bertan lanean.

491
00:26:44,716 --> 00:26:48,379
- Hementxe lan egiten zenuen
- Hara joan beharko zenuke

492
00:26:48,420 --> 00:26:52,220
Arranpa bat zeukaten, jendea igotzeko,
handik

493
00:26:52,257 --> 00:26:53,781
- Haren atzetik?
- Bai.

494
00:26:53,825 --> 00:26:55,816
- Eta lantegia han zegoen?
- Bai.

495
00:26:55,861 --> 00:26:58,261
Lantegia osorik,
3,5 kilometro inguru zituen, luzeran.

496
00:26:58,297 --> 00:27:00,629
Gogoratzen dut
amarekin etortzen ginela zure bila

497
00:27:00,666 --> 00:27:02,566
- 2:30etan egunero.
- Bai, hala da.

498
00:27:02,601 --> 00:27:05,627
Handik irteten ginen,
handik hain zuzen.

499
00:27:05,671 --> 00:27:07,639
Eta gu autoan izaten ginen
zure zain.

500
00:27:07,673 --> 00:27:10,164
Eta arranpatik jaisten
ikusten zintugun.

501
00:27:10,208 --> 00:27:13,803
Asaldatu egiten ginen
ikusten zintugun bakoitzean.

502
00:27:13,845 --> 00:27:16,336
33 urte t'erdi egin nituen han.

503
00:27:16,381 --> 00:27:18,440
- 33 urte t'erdi?
- Bai, ba.

504
00:27:18,483 --> 00:27:21,281
Zein da zure oroitzapenik onena,
hemen lanean izan zinen denborakoa?

505
00:27:21,320 --> 00:27:24,483
Nire oroitzapenik onena?
Uste dut jendea dela.

506
00:27:24,523 --> 00:27:26,514
Oso talde ona egiten genuen.

507
00:27:26,558 --> 00:27:29,425
- Ondo moldatzen zinen lankideekin?
- Bai.

508
00:27:29,461 --> 00:27:32,726
Leku ona lan egiteko.
Gozatu egin nuen.

509
00:27:32,764 --> 00:27:35,631
Sentitzen dut desagertzen ikustea.

510
00:27:43,441 --> 00:27:45,771
2008ko Gabonak baino
pixka bat lehenago,

511
00:27:46,011 --> 00:27:49,011
Chicagoko
"Republic Windows - Doors" enpresak

512
00:27:49,181 --> 00:27:52,412
sindikatutako langile guztiak
kaleratu zituen bat-batean.

513
00:27:52,451 --> 00:27:55,511
250 langile baino gehiago.

514
00:27:55,554 --> 00:27:59,012
Hiru egun lehenago
jakinarazi zieten.

515
00:27:59,057 --> 00:28:01,116
Bank of America-k

516
00:28:01,159 --> 00:28:03,354
ez zion enpresari
kreditua luzatuko,

517
00:28:03,395 --> 00:28:07,491
eta langileei ez zieten
zegokien dirua ordaindu.

518
00:28:07,532 --> 00:28:10,330
Nire bizitza lan honen inguruan
antolatuta dago.

519
00:28:10,369 --> 00:28:14,533
Nire laneko
eginbeharrarekin bat bizi naiz

520
00:28:14,573 --> 00:28:18,634
Eta ez ni bakarrik,
langile guztiak hemen.

521
00:28:18,677 --> 00:28:21,475
Enpresarekin dugun eginbeharretik

522
00:28:21,513 --> 00:28:24,107
harantzago dihardugu.

523
00:28:24,149 --> 00:28:26,879
Eta azkenean,

524
00:28:26,918 --> 00:28:29,751
bost axola diogu enpresari.

525
00:28:31,590 --> 00:28:34,559
Lantegia asteartean itxiko dutela
enteratu gara.

526
00:28:34,593 --> 00:28:37,824
Ez dugu merezi
guri holakorik egitea

527
00:28:37,863 --> 00:28:41,162
Mingarria da,
esan dudan bezala,

528
00:28:41,199 --> 00:28:43,167
hau nire bigarren familia da-eta.

529
00:28:43,201 --> 00:28:45,795
Beraz, hala da,
benetan mingarria da, benetan.

530
00:28:45,837 --> 00:28:49,739
Faltan botako ditut guztiak

531
00:28:49,775 --> 00:28:52,744
Faltan botako ditut guztiak
eta ez dut uste

532
00:28:52,778 --> 00:28:55,110
inork planeta honetan

533
00:28:55,147 --> 00:28:58,378
merezi duenik guri egin digutena.

534
00:29:05,857 --> 00:29:07,916
Holako eszenak
errepikatuko ziren estatu osoan

535
00:29:07,959 --> 00:29:12,020
eta ematen zuen inori ez ziola ardura.

536
00:29:12,064 --> 00:29:14,464
¶ Zambezi, Zambezi ¶

537
00:29:14,499 --> 00:29:17,627
-¶ Zambezi, Zam. ¶
- Whoo!

538
00:29:17,669 --> 00:29:21,537
Presidentea bere aginteko
azken urtea gozatzen ari zen.

539
00:29:21,573 --> 00:29:23,871
Baina ekonomia
errekara jotzen hasi zenean,

540
00:29:23,909 --> 00:29:28,039
erabaki zuen K hitza
ateratzeko garaia zela.

541
00:29:28,080 --> 00:29:31,106
Kapitalismoa
inoiz sortutako sistemarik onena da.

542
00:29:31,149 --> 00:29:32,548
Benetan?

543
00:29:32,584 --> 00:29:35,849
Ezkerreko zein eskuineko ahotsek
esaten dute enpresa libreko sistema

544
00:29:35,887 --> 00:29:39,550
gutizia, esplotazio eta porrotaren
sinonimoa dela.

545
00:29:39,591 --> 00:29:41,582
Gutizia,

546
00:29:41,626 --> 00:29:44,789
esplotazioa, porrota?

547
00:29:44,830 --> 00:29:46,354
Aurrera, entzuten ari naiz.

548
00:29:46,398 --> 00:29:51,267
Kapitalismoak aukeratzeko askatasuna
eskaintzen dio jendeari

549
00:29:51,303 --> 00:29:53,863
lana non egiteko,
eta zer egiteko.

550
00:29:53,905 --> 00:29:56,601
Pat Andrews lan bila ibili da.

551
00:29:56,641 --> 00:30:00,509
Goizero iragarkiak irakurtzen ditu,
alperrik irakurri ere.

552
00:30:00,545 --> 00:30:02,308
Hemen ez dago ezer.

553
00:30:02,347 --> 00:30:05,282
Ez naiz dantzari gisa arituko
gizonezkoen klub batean.

554
00:30:06,618 --> 00:30:10,110
nahi dituzten gauzak
erosteko edo saltzeko aukera.

555
00:30:10,155 --> 00:30:12,089
Tom Rendon-ek ez ditu
langileak kaleratu

556
00:30:12,124 --> 00:30:14,786
Stockton-eko (California)
kartelak egiteko enpresan,

557
00:30:14,826 --> 00:30:16,726
hitz horrek berak
bere negozio erdia

558
00:30:16,761 --> 00:30:18,820
suposatzen duelako.

559
00:30:18,864 --> 00:30:22,425
Justizia soziala eta giza duintasuna
bilatzen badituzu,

560
00:30:22,467 --> 00:30:26,301
merkatu libreko sistema
da zure bidea.

561
00:30:29,174 --> 00:30:32,302
Eta Pennsylvanian
justizia bila zebiltzanenentzat,

562
00:30:32,344 --> 00:30:36,246
enpresa librean
zuten bide bakarra.

563
00:30:39,751 --> 00:30:41,412
Wilkes-Barrek (Pennsylvania,)

564
00:30:41,453 --> 00:30:43,614
estatuko tasarik handiena du

565
00:30:43,655 --> 00:30:47,284
erreformatorioan sartutako
gazte kopuruan.

566
00:30:47,325 --> 00:30:49,657
Beharbada,
hemengo jende zintzoak

567
00:30:49,694 --> 00:30:52,060
kapitalismoaren jokabideak
erabiltzen dituelako

568
00:30:52,097 --> 00:30:55,328
gazte galduak
bideratzeko orduan.

569
00:30:55,367 --> 00:30:58,268
Administrazioak
enpresa pribatua kontratatu zuen

570
00:30:58,303 --> 00:31:03,033
Izen goxoa zeraman:
PA Child Care (PA Haur-Zaintza)

571
00:31:03,675 --> 00:31:06,610
Bi negozio gizon
ziren horren jabeak

572
00:31:06,645 --> 00:31:11,309
Horietako bat, Robert Powell,
abokatua eta enpresa-gizona zen.

573
00:31:11,349 --> 00:31:13,283
Bere lagun Conahan epaileak

574
00:31:13,318 --> 00:31:15,684
itxi egin zuen
erreformatorio publikoa.

575
00:31:15,720 --> 00:31:17,654
eta ondoren
"PA Child Care" enpresak

576
00:31:17,689 --> 00:31:20,852
8 milioi dolarreko
instalazio pribatuak eraiki zituen.

577
00:31:20,892 --> 00:31:22,792
Administrazioak alokairuan
58 milioi dolar

578
00:31:22,827 --> 00:31:25,523
ordainduko zion.

579
00:31:27,465 --> 00:31:31,094
Wilkes-Barre-ko gaizkile gazte
batzuekin mintzatuko gara.

580
00:31:31,136 --> 00:31:33,434
Magee belarra erre zuen
institutuko jai batean.

581
00:31:33,471 --> 00:31:36,702
Oso bihurria nintzen
adin horretan.

582
00:31:36,741 --> 00:31:39,539
Matt-ek eztabaida izan zuen
afariko mahaian.

583
00:31:39,578 --> 00:31:42,240
Afariko okela zati bat,
saiheski bat, bota nion

584
00:31:42,280 --> 00:31:44,748
nire amaren mutil-lagunari.

585
00:31:44,783 --> 00:31:47,149
Jamie-k liskar bat izan zuen
merkatalgune batean

586
00:31:47,185 --> 00:31:48,447
bere lagunik onenarekin.

587
00:31:48,486 --> 00:31:51,922
Pentsatu nuen, badakizu,
ez ginela gehiago lagunik izango.

588
00:31:51,957 --> 00:31:54,482
Eta Hillary-k MySpace-ko
orri bat egin zuen

589
00:31:54,526 --> 00:31:56,687
eskolako zuzendariaren kontura
barre egiteko asmoarekin,

590
00:31:56,728 --> 00:31:59,219
zorrotza zelako,
eta umore-zentzurik ez zuelako.

591
00:31:59,264 --> 00:32:02,700
Tontakeria batzuk esaten zituen orrian,
14 urteko neskato batek esan ohi dituenak

592
00:32:02,734 --> 00:32:06,465
Zuzendariordeak poliziari deitu zion.

593
00:32:06,504 --> 00:32:10,804
Mark Ciavarella epaile adeitsuaren
aurrera eraman zituzten guztiak.

594
00:32:10,842 --> 00:32:13,572
Neska-mutil horiek
lehen ikasgaia ikasiko zuten

595
00:32:13,612 --> 00:32:15,580
AEBetako kapitalismoari buruz:

596
00:32:15,614 --> 00:32:20,415
denbora dirua da,
diru pilo bat.

597
00:32:20,452 --> 00:32:23,751
Epailearen aurrera eraman ninduten,
Ciavarella jaunaren aurrera,

598
00:32:23,788 --> 00:32:25,585
eta lau minutu ere
ez genituen bertan egin.

599
00:32:25,624 --> 00:32:27,717
Minutu pare bat edo bakarrik
izan nintzen haren aurrean.

600
00:32:27,759 --> 00:32:31,388
Ciavarella epaileak zera esan zidan:

601
00:32:31,429 --> 00:32:34,296
''Zer arraio uste duzu zuk,
holako gauzak egin ahal dituzula?''

602
00:32:34,332 --> 00:32:36,766
Ziur nago, han sartu orduko,
buruan zuela

603
00:32:36,801 --> 00:32:38,564
mutiko hau barrura bidaliko dut,
bost axola zergatik.

604
00:32:38,603 --> 00:32:39,900
Begiratu ere ez ninduen egin.

605
00:32:39,938 --> 00:32:42,907
Behin epaitegian sartuta,
ez nuen inolako aukerarik

606
00:32:42,941 --> 00:32:45,205
Beste sei gaztetxo edo
zeuden nire aurretik

607
00:32:45,243 --> 00:32:47,268
Ciavarellaren aurretik
pasatu ziren guztiak,

608
00:32:47,312 --> 00:32:50,679
arrazoi desberdinengatik,
kontu txikiak zein kontu larriak,

609
00:32:50,715 --> 00:32:52,410
denak barrura bidali zituzten.

610
00:32:52,450 --> 00:32:56,352
Wilkes-Barre
Amerikako Estatu Batuetan dagoen arren,

611
00:32:56,388 --> 00:33:00,518
hemen kapitalismoak
demokrazia garaitu zuen.

612
00:33:00,558 --> 00:33:03,789
Robert Powell,
"PA Child Care" enpresako jabeetako batek

613
00:33:03,828 --> 00:33:08,231
tratu bat egin zuen
Conahan eta Ciavarella epaileekin.

614
00:33:08,266 --> 00:33:11,702
Ciavarellak bere kondena kopuruak
igoarazi zituen.

615
00:33:11,736 --> 00:33:13,465
Neska-mutil hauetako asko

616
00:33:13,505 --> 00:33:18,272
dirua irabazteagatik sartu zituzten
"PA Child Care" erreformatorioan

617
00:33:18,310 --> 00:33:19,709
eta hartutako lanengatik,

618
00:33:19,744 --> 00:33:23,942
epaile horiek 2.6 milioi dolar jaso zituzten,

619
00:33:23,982 --> 00:33:27,941
"PA Child Care" enpresako jabeek
hamarka milioi jaso zituzten bitartean.

620
00:33:27,986 --> 00:33:30,580
Herritarrek ordaindutako zergetatik
ateratako dirutan.

621
00:33:30,622 --> 00:33:33,750
Eta nora joan zen Powell
diru hori guztiaz gozatzera?

622
00:33:33,792 --> 00:33:35,987
Bere hegazkin pribatura,

623
00:33:36,027 --> 00:33:39,087
''Reel Justice'' izena duen
bere yatera.

624
00:33:40,765 --> 00:33:45,668
6.500 gaztetxo
bidegabe kondenatu zituzten.

625
00:33:45,704 --> 00:33:49,105
Diru-bide ona izan zen,
iraun zuen bitartean.

626
00:33:50,241 --> 00:33:53,108
Luzerne Konderriko bi epailek
lege-arazo larriak dituzte.

627
00:33:53,144 --> 00:33:54,133
Espetxeratu egingo dituzte.

628
00:33:54,179 --> 00:33:55,612
Gaztetxo batzuk espetxeratu zituzten

629
00:33:55,647 --> 00:33:59,913
askatasuneko begiraleek
atxiloketaren aurka egonda ere.

630
00:33:59,951 --> 00:34:02,943
Han barruan denboraren zentzua galtzen duzu
eta ez dakizu zer egun den ere

631
00:34:02,987 --> 00:34:04,215
Nik ia erabat galduak nituen.

632
00:34:04,255 --> 00:34:07,383
Suposatzen zen, zera,
uste nuen bi hilabete edo izango zirela.

633
00:34:07,425 --> 00:34:09,825
Eta bi hilabete izatetik
bederatzi izatera pasa zen.

634
00:34:09,861 --> 00:34:12,557
Berak hasiera batean esan zuen
hiru-sei hilabete izango zirela,

635
00:34:12,597 --> 00:34:16,590
baina nolabait
11 t'erdi egin nituen azkenean.

636
00:34:16,634 --> 00:34:19,467
eta ez nuen inoiz
epailearen aurrera bueltatu

637
00:34:19,504 --> 00:34:21,131
kondena luzatzeko.

638
00:34:21,172 --> 00:34:22,969
"PA Child Care" enpresak

639
00:34:23,007 --> 00:34:25,840
bere ziegak betetzeko
epaileak ordaindu ez ezik,

640
00:34:25,877 --> 00:34:28,539
beraiek erabakitzen zuten

641
00:34:28,580 --> 00:34:31,981
gaztetxoak noiz zeuden
gizarteratzeko prest.

642
00:34:32,016 --> 00:34:35,349
Baina hori zentzuzkoa da,
zeren eta gobernuak

643
00:34:35,387 --> 00:34:37,947
bere ardurak
irabazteko helburua duen enpresa bati

644
00:34:37,989 --> 00:34:40,389
pasatzen badizkio,

645
00:34:40,425 --> 00:34:42,450
zer espero duzu?

646
00:34:42,494 --> 00:34:45,088
Objektu bat bezala sentitzen naiz,
beraiek dirua egiteko besterik

647
00:34:45,130 --> 00:34:47,530
erabili eta gero
albo batera bota nindutela.

648
00:34:47,565 --> 00:34:52,025
Aire-konpainian lan egiteko
saiatzen ari naiz

649
00:34:52,070 --> 00:34:54,265
eta etorkizunerako prestatzen,

650
00:34:54,305 --> 00:34:57,536
hau guztia atzean utzi
eta gertatutakoarekin amaitzeko behingoz.

651
00:34:57,575 --> 00:35:00,043
Epaiketan ez nuen
ezer kontrolatzen,

652
00:35:00,078 --> 00:35:02,512
baina hegan egitean neu naiz.

653
00:35:02,547 --> 00:35:05,015
Neuk egiten dut dena
neure kabuz

654
00:35:05,049 --> 00:35:07,074
Nik kontrolatzen dut dena.

655
00:35:07,118 --> 00:35:08,949
Matt-ek hegan egitea du gustuko

656
00:35:08,987 --> 00:35:12,252
eta egunen batean
pilotua izatea espero du

657
00:35:12,290 --> 00:35:14,918
Lortzen badu,
kapitalismoaren

658
00:35:14,959 --> 00:35:17,553
bigarren ikasgaia ikasiko du:

659
00:35:17,595 --> 00:35:20,621
AEBetan, batzuetan,
hobeto izango zara

660
00:35:20,665 --> 00:35:23,101
McDonald's-en lanean.

661
00:35:23,101 --> 00:35:25,661
- Sully gogoratzen duzue?

662
00:35:25,703 --> 00:35:27,034
Hegazkin bat Hudson ibaian
osorik jaitsarazi

663
00:35:27,071 --> 00:35:30,097
eta 150 pasaiarien bizitzak

664
00:35:30,141 --> 00:35:33,167
salbatu zituen
Sullenberger kapitaina?

665
00:35:33,211 --> 00:35:36,078
AEBetako benetako heroia.

666
00:35:39,217 --> 00:35:42,118
Alkatearekin izan zen.
Batasuneko hitzaldira joan zen.

667
00:35:42,153 --> 00:35:44,849
Arraioa, "Super Bowl"era
ere joan zen.

668
00:35:44,889 --> 00:35:47,119
Eta gero Kongresura joan zen.

669
00:35:47,158 --> 00:35:50,218
Hegan egitea
nire bizitzaren pasioa izan da.

670
00:35:50,261 --> 00:35:52,422
Baina lana ere gustukoa dut,

671
00:35:52,464 --> 00:35:55,160
eta ez zait gustatzen
gertatzen ari dena.

672
00:35:55,200 --> 00:35:57,293
- Nire esperientzia pertsonalean

673
00:35:57,335 --> 00:36:00,532
maite dudan langintzan
jarraitzeko erabakiak

674
00:36:00,572 --> 00:36:05,202
koste finantzari handia ekarri digu
niri eta nire familiari.

675
00:36:05,243 --> 00:36:07,507
Nire soldataren %40 murriztu didate.

676
00:36:07,545 --> 00:36:11,208
Nire pentsioa, aire-konpainia gehienetan bezala,
ezabatu egin dute.

677
00:36:11,249 --> 00:36:14,776
Ez pentsa, mesedez, exajeratzen
ari naizenik esaten dudanean

678
00:36:14,819 --> 00:36:18,118
ez dudala seme-alabak bere pausoak
jarraitzea nahi duen

679
00:36:18,156 --> 00:36:19,748
aire-konpainia bateko
pilotu profesional bat ere ezagutzen.

680
00:36:19,791 --> 00:36:22,521
Hara, aretoa hustu egin duzu
horrekin, Sully.

681
00:36:22,560 --> 00:36:24,858
Ez dut uste kongresuko kideek
horrelakoak entzun nahi zituztenik.

682
00:36:24,896 --> 00:36:27,831
- Heroi gisa nahi zaituzte.
- Oraingo esperientzia...

683
00:36:42,413 --> 00:36:44,472
Zenbatekoa izan zen
zure lehen soldata pilotu lanetan?

684
00:36:44,516 --> 00:36:46,814
Lehen urtean
19.000 dolar irabazi nituen.

685
00:36:46,851 --> 00:36:50,309
Bigarren urtean 22.000
edo 23.000 ingurura igo zidaten.

686
00:36:50,355 --> 00:36:52,983
Azken urtean, osorik

687
00:36:53,024 --> 00:36:55,458
17.600 dolar irabazi nituen.

688
00:36:55,493 --> 00:36:58,087
Badago txiste bat konpainian
pilotu berriei hegalak jartzen dizkigutenean

689
00:36:58,129 --> 00:37:01,587
eta enpresak zera esaten du:

690
00:37:01,633 --> 00:37:04,397
''Ei, ez eskatu bazkari txartelak
uniformea jantzita daukazunean.''

691
00:37:04,435 --> 00:37:07,302
Ez dakit zuek zer uste duzuen,
baina niretzako

692
00:37:07,338 --> 00:37:11,138
airean 15.000 metrotara naraman pilotuak
soldata ona izan dezala nahi dut.

693
00:37:11,175 --> 00:37:14,235
Ez dadila ibili kabinan

694
00:37:14,279 --> 00:37:16,270
pilotuaren jarlekuan
txanpon bila.

695
00:37:16,314 --> 00:37:18,282
Lau hilabeteko aldi batean edo

696
00:37:18,316 --> 00:37:21,080
bazkari txartelak jasotzen nituen.

697
00:37:21,119 --> 00:37:22,609
- Bazkari txartelak jasotzen zenituen?
- Bai.

698
00:37:22,654 --> 00:37:25,418
- Eta hegazkina pilotatzen jarraitzen zenuen?
- Bai.

699
00:37:25,456 --> 00:37:27,822
Nire,
nire bazkari txartelekin.

700
00:37:27,859 --> 00:37:30,623
Bazkari txartelen
bulegoko neskari,

701
00:37:30,662 --> 00:37:33,597
pilotua nintzela esan nionean,
zirkinik ere ez zuen egin,

702
00:37:33,631 --> 00:37:35,963
baina ez,
banekien ez ninduela sinisten.

703
00:37:36,000 --> 00:37:38,628
Nola moldatu zara?
Nola ordaindu dituzu zure gauzak?

704
00:37:38,670 --> 00:37:41,264
Kreditu txartelak erabiltzen nituen
janaria erosteko

705
00:37:41,306 --> 00:37:43,035
- bazkari txartelak ez nituenean.
- Ba, benetan?

706
00:37:43,074 --> 00:37:45,372
10.000 dolarreko zorrak ditut
kreditu-txartelean

707
00:37:45,410 --> 00:37:47,401
beharrezko gauzetan bakarrik,

708
00:37:47,445 --> 00:37:50,005
ez pantaila handiko TB
edo estereoetan.

709
00:37:50,048 --> 00:37:53,245
Erabiltzen duzu
janariak erosi eta bizitzan moldatzeko.

710
00:37:53,284 --> 00:37:55,218
- Bai.
- Baduzu  ikasketarako maileguetako zorrik?

711
00:37:55,253 --> 00:37:56,948
- Bai.
- Zenbat?

712
00:37:56,988 --> 00:37:58,546
80.000 inguru edo.

713
00:37:58,590 --> 00:38:01,991
- 100.000 dolar hartu nituen
- Ikasketarako maileguak?

714
00:38:02,026 --> 00:38:04,893
Eta ordaintzen amaitu orduko,
martxa honetan

715
00:38:04,929 --> 00:38:07,295
ziur asko, interes, kargu eta zigorrekin

716
00:38:07,332 --> 00:38:09,892
milioi erdia aterako zait.

717
00:38:09,934 --> 00:38:12,164
Kontu honetan ez dut,
ez dut honetan pentsatzen

718
00:38:12,203 --> 00:38:13,898
denbora asko eman nahi
larriegia delako.

719
00:38:13,938 --> 00:38:16,406
Modu horretan
oso azkar deprimitzen naiz

720
00:38:16,441 --> 00:38:18,102
aukeratu nuen
lanbideaz pentsatzean

721
00:38:18,142 --> 00:38:20,576
sekulako zorrak ditudala
eta oso gutxi irabazten dudala.

722
00:38:20,612 --> 00:38:23,513
Bigarren lana egin behar izan duzu
hilaren azkeneraino iristeko?

723
00:38:23,548 --> 00:38:25,914
Zakurrak paseatzen ditut,

724
00:38:25,950 --> 00:38:29,147
"MonaVie" zukuak banatzen ditut.

725
00:38:29,187 --> 00:38:32,452
Ezagutzen ditudan pilotu batzuek
plasma ematen dute

726
00:38:32,490 --> 00:38:34,321
diru estra eskuratzeko.

727
00:38:34,359 --> 00:38:37,226
- Odola ematen dutela?
- Tira, bai

728
00:38:37,261 --> 00:38:39,889
Horrela diru estra eskuratu ahal dute
hegazkinak daramaten arren?

729
00:38:39,931 --> 00:38:41,922
Bai.
Plasma ematen dute.

730
00:38:41,966 --> 00:38:46,232
Odola itzultzen dizute,
baina dirua ematen dizute plasmagatik.

731
00:38:46,270 --> 00:38:47,567
- Hara.

732
00:38:47,605 --> 00:38:49,402
Odola ateratzen dizute,
plasma hartu eta

733
00:38:49,440 --> 00:38:50,907
odola itzultzen dizute.
- ...ematen dizute.

734
00:38:50,942 --> 00:38:52,807
Tira, primeran,
ez dago hain txarto.

735
00:38:52,844 --> 00:38:56,336
Jendeak pilotatzen jarraitzen du
gustukoa dutelako bakarrik.

736
00:38:56,381 --> 00:38:58,246
Eta administrazioa
horrezaz baliatzen da

737
00:38:58,282 --> 00:39:01,615
Aire-konpainiek
hegaldi asko banatu dituzte

738
00:39:01,653 --> 00:39:06,056
tarte laburretan dabiltzan
konpainien artean

739
00:39:06,090 --> 00:39:09,287
sindikatuak itotzeko
ahaleginetan.

740
00:39:09,327 --> 00:39:11,420
Ez duzu lehiatzerik

741
00:39:11,462 --> 00:39:15,694
urtero maila baxuago batean

742
00:39:15,733 --> 00:39:19,333
segurtasunean murrizketak
nolabait egin gabe

743
00:39:20,438 --> 00:39:25,239
2009ko otsailaren 12an
10:15ak inguruan,

744
00:39:25,276 --> 00:39:28,006
kontinente arteko 3407 hegaldia

745
00:39:28,046 --> 00:39:30,640
Buffaloko aireportuan
jaisten hasi zen

746
00:39:32,417 --> 00:39:34,282
Egon,
lurreko komunikazioren bat dago,

747
00:39:34,318 --> 00:39:36,218
estatuko polizia
edo sheriffaren bulegoa da

748
00:39:36,254 --> 00:39:37,949
Begiratu behar dugu
ea zerbait dagoen inguruan.

749
00:39:37,989 --> 00:39:40,389
Hegazkin hau bost kilometrotara zegoen,
eta bat-batean

750
00:39:40,425 --> 00:39:42,256
ez genuen hegazkinaren
erantzunik izan.

751
00:39:42,293 --> 00:39:45,285
Nik hauxe bakarrik esan dezaket:
hegazkin bat zegoen pantailan

752
00:39:45,329 --> 00:39:48,355
eta orain ez dugu beraiekin hitz egiterik.

753
00:39:48,399 --> 00:39:50,560
Ez zen inor bizirik atera.

754
00:39:50,601 --> 00:39:53,536
50 lagun hil ziren.

755
00:39:55,073 --> 00:39:58,338
Hedabideek pilotuen eginak
azpimarratu zituzten

756
00:39:58,376 --> 00:40:01,436
Marvin Renslow kapitainak
eta Shaw lehen ofizialak

757
00:40:01,479 --> 00:40:03,709
euren lanbideaz ari ziren berbetan.

758
00:40:03,748 --> 00:40:06,114
''lanbidea'' eufemismoa da

759
00:40:06,150 --> 00:40:08,550
pilotuak beste zerbaitez
ari ziren:

760
00:40:08,586 --> 00:40:12,716
gutxi irabazi
eta lanez gainezka zeudela.

761
00:40:12,757 --> 00:40:14,850
Hedabideek ez zuten aipatuko

762
00:40:14,892 --> 00:40:17,156
zergatik gure sistema ekonomikoan

763
00:40:17,195 --> 00:40:20,824
pilotu batek "Taco Bell" espektakuluan
baino gutxiago irabaz dezakeen.

764
00:40:20,865 --> 00:40:22,264
Shaw lehen ofizialak

765
00:40:22,300 --> 00:40:25,929
16.000 eta 20.000 dolar artean
irabazten zituen urtean

766
00:40:25,970 --> 00:40:29,531
eta une batean
bigarren lana zeukan.

767
00:40:29,574 --> 00:40:32,008
Bigarren lana:
zerbitzaria zen

768
00:40:32,043 --> 00:40:34,034
kafetegia batean.

769
00:40:35,346 --> 00:40:38,873
Konpainia horiek
nola joka dezakete horrela?

770
00:40:38,916 --> 00:40:41,612
Kapitalismoaren gakoa izango da:

771
00:40:41,652 --> 00:40:44,416
Bidea ematen dizu
edozer egiteko,

772
00:40:44,455 --> 00:40:47,825
langile baten heriotzaz
dirua irabazteko, esaterako.

773
00:40:49,393 --> 00:40:51,759
Maitea, nik zabalduko dut.
Probatu honekin.

774
00:40:51,796 --> 00:40:53,855
Hau lrma Johnson da.

775
00:40:53,898 --> 00:40:56,867
lrma-ren senarra, Dan,
tarteko gerentea zen

776
00:40:56,901 --> 00:40:59,062
Houston-eko (Texas)
"Amegy Bank"ean.

777
00:40:59,103 --> 00:41:01,162
- Zabaldu egingo duzu?
- Ez.

778
00:41:01,205 --> 00:41:03,730
Dan minbiziaz hil berri da,

779
00:41:03,775 --> 00:41:08,007
lrma emaztea
eta bi semeak utzi ditu.

780
00:41:08,045 --> 00:41:10,605
Baina Irmak orain jakin du
"Amegy Bank"ek Danen bizitzaren gaineko

781
00:41:10,648 --> 00:41:14,607
isilpeko bizitza-aseguruko
poliza egina zuen.

782
00:41:14,652 --> 00:41:18,884
Dan hiltzekotan,
banketxeak bihotz-onez

783
00:41:18,923 --> 00:41:21,414
bere burua izendatu zuen onuradun.

784
00:41:21,459 --> 00:41:24,587
Aseguru etxeak ustekabean
Irmari jakinarazi zion

785
00:41:24,629 --> 00:41:28,759
"Amegy Bank"ek
1.5 milioi dolarreko txekea jaso zuela

786
00:41:28,800 --> 00:41:31,735
Dan hil ondoko astean.

787
00:41:31,769 --> 00:41:33,566
Eskerrik asko laguntzeagatik.

788
00:41:33,604 --> 00:41:34,662
Inoiz ez zidaten esan.

789
00:41:34,705 --> 00:41:38,232
Nik jakin nahi nuen, ba,
zergatik egin zioten poliza bat?

790
00:41:38,276 --> 00:41:40,210
- Ez zenekien horretaz ezer?
- Ez.

791
00:41:40,244 --> 00:41:43,907
Eta beren burua izendatu zuten
onuradun gisa.

792
00:41:43,948 --> 00:41:44,937
Bai.

793
00:41:44,982 --> 00:41:47,143
Beraz, zure senarraren heriotzak

794
00:41:47,185 --> 00:41:50,154
1.5 milioi dolar aberatsago egin ditu?

795
00:41:52,490 --> 00:41:56,017
Badakit ez dela zuzena
beraiek nire senarraren heriotzaz

796
00:41:56,060 --> 00:41:58,494
dirua irabazten saiatzea.

797
00:41:58,529 --> 00:42:00,326
Zer gertatzen ari zen
jabetu nintzenean,

798
00:42:00,364 --> 00:42:04,425
Ezin nuen sinistu.

799
00:42:04,468 --> 00:42:07,198
- Mingarria da.
- Sentitzen dut.

800
00:42:12,610 --> 00:42:16,205
Mingarria da
eta erantzunak nahi nituen.

801
00:42:16,247 --> 00:42:18,909
lrmak
Michael D. Myers-ekin hitz egin zuen,

802
00:42:18,950 --> 00:42:21,441
Abokatu hau
ikertzen ibilia zen

803
00:42:21,485 --> 00:42:24,784
enpresek beren langileen izenean
egiten dituzte aseguru poliza mota hauek.

804
00:42:26,190 --> 00:42:28,784
Bizitzako-aseguruaren erabilera normalean,
jendea babestu egiten da

805
00:42:28,826 --> 00:42:33,388
maite duen baten
edo familiaren euskarriaren galeraz.

806
00:42:33,431 --> 00:42:37,834
Baina ez duzu nahi
pertsona hori hiltzerik.

807
00:42:37,869 --> 00:42:40,030
Poliza horiek erosten dituzten
konpainia horiek ordea,

808
00:42:40,071 --> 00:42:41,936
polizaren proiekzioen arabera

809
00:42:41,973 --> 00:42:44,669
langileak hiltzea nahi dute.

810
00:42:44,709 --> 00:42:48,611
Konpainiarentzat, gehiago balio duzu
hilik bizirik baino.

811
00:42:49,914 --> 00:42:53,406
"American Greetings", "RR Donnelly - Sons",
eta "Proctor - Gamble" programek

812
00:42:53,451 --> 00:42:56,215
arazoak dituzte
hilkortasun-tasarekin.

813
00:42:56,254 --> 00:42:58,745
Lau programa konbinatu horiek
aurreikusitako heriotza-tasaren

814
00:42:58,789 --> 00:43:00,279
%50an ari dira.

815
00:43:00,324 --> 00:43:03,782
Bezero horiek
argi daukate arazoa.

816
00:43:03,828 --> 00:43:06,524
Izatez, aseguru-agentea
kexatu egiten da

817
00:43:06,564 --> 00:43:08,964
langile nahikoak
hiltzen ez direlako.

818
00:43:09,000 --> 00:43:12,697
Eta inbertsioaren irabaziak ez datoz bat
aurreikusitakoarekin.

819
00:43:12,737 --> 00:43:15,171
Aseguru agenteak dio
NCC hori ez dabilela

820
00:43:15,206 --> 00:43:17,902
aurreikusitako heriotza-tasaren
%78an baino.

821
00:43:17,942 --> 00:43:21,810
Hartara, hilko zirela espero genituen
%78 horiek hil egin ziren.

822
00:43:21,846 --> 00:43:25,077
Baina arazoa da
haietako hiru suizidioak izan zirela.

823
00:43:25,116 --> 00:43:27,243
Eta ezin da horrela ibili
urte guztietan.

824
00:43:27,285 --> 00:43:31,110
Irudikatu ahal duzu
jendeak inor hiltzea nahi duen

825
00:43:31,153 --> 00:43:33,687
beste egoeraren bat?

826
00:43:33,724 --> 00:43:37,922
Gerrako soldaduak,
suposatzen dut.

827
00:43:37,962 --> 00:43:41,762
Tira, noiz nahi izaten da
jendea hiltzea?

828
00:43:41,799 --> 00:43:43,426
Nik... ez dakit.

829
00:43:43,467 --> 00:43:47,267
Gerra egoerak,
terrorismo egoerak.

830
00:43:49,206 --> 00:43:51,902
Drogaren gaineko epaiketak, beharbada.
Ez dakit.

831
00:43:51,943 --> 00:43:54,537
Ez dakit.
Galdera bitxia da.

832
00:43:54,578 --> 00:43:57,809
Nik ez nuen ulertzen,
holakorik legezkoa nola izan zitekeen.

833
00:43:57,848 --> 00:44:02,181
Izan ere, badago inoren etxearen gaineko
sute-asegurua egitea

834
00:44:02,218 --> 00:44:05,121
debekatzen duen lege bat

835
00:44:05,156 --> 00:44:09,388
etxe hori erretzea
interesatuko zaidalako.

836
00:44:09,427 --> 00:44:12,555
Myers abokatua urteetan
kontu hau ikertzen ibili denez,

837
00:44:12,596 --> 00:44:14,655
galdetu nion,
ze enpresak ari dira

838
00:44:14,699 --> 00:44:16,496
aseguru-poliza mota horiek erabiliz
etekinak ateratzen .

839
00:44:16,534 --> 00:44:17,967
Ez dakit,
ez da jakiten,

840
00:44:18,002 --> 00:44:20,630
Ez dago non bilatu

841
00:44:20,671 --> 00:44:24,300
zure enpresak
holako produkturen bat

842
00:44:24,342 --> 00:44:26,640
erosi duen.
- Zuk zeintzuk ezagutzen dituzu?

843
00:44:26,677 --> 00:44:28,372
Guk ezagutzen ditugunak,

844
00:44:28,412 --> 00:44:30,437
"Bank of America", "Citibank",

845
00:44:30,481 --> 00:44:33,780
"Wal-Mart", "Winn-Dixie",
"Proctor - Gamble",

846
00:44:33,818 --> 00:44:35,945
"McDonnell Douglas", "Hershey",

847
00:44:35,987 --> 00:44:38,956
"Nestlé" , "AT-T",
"Southwestern Bell",

848
00:44:38,990 --> 00:44:41,049
"Ameritech", "American Express"

849
00:44:41,092 --> 00:44:43,151
- Lehen mailako enpresak aipatu dituzu.
- Bai.

850
00:44:43,194 --> 00:44:46,391
Enpresa sendoak dira,
ez dabiltza estafa txiki bat egin nahian

851
00:44:46,430 --> 00:44:48,591
langile bat hiltzen bada
txeke bat kobratzeko.

852
00:44:48,632 --> 00:44:51,931
Beharbada milioika estatubatuar

853
00:44:51,969 --> 00:44:55,803
egongo dira edo inoiz egon dira
horietako poliza batekin babestuta.

854
00:44:55,840 --> 00:44:57,102
Holako asko daude hortik.

855
00:44:57,141 --> 00:44:59,302
Hau Paul Smith da.

856
00:44:59,343 --> 00:45:02,904
Langile zintzoa esaten den
horrelakoa zen.

857
00:45:02,947 --> 00:45:07,179
18 urte egin nituen "Wal-Mart"en lanean
eta %110a eman nien.

858
00:45:07,218 --> 00:45:08,981
Esan nahi dut, enpresa maite nuen.

859
00:45:09,020 --> 00:45:10,510
Eta azaldu denez,
"Wal-Mart" enpresak

860
00:45:10,554 --> 00:45:13,614
350.000 bizitza-aseguruko poliza
baino gehiago egin zituen

861
00:45:13,657 --> 00:45:15,784
oinarrizko langileen gainean.

862
00:45:15,826 --> 00:45:17,020
Ez ziren exekutiboak.

863
00:45:17,061 --> 00:45:20,497
Nire emaztea bezalakoak ziren,
gozoki dekoratzailea 18 hilabetez.

864
00:45:20,531 --> 00:45:24,126
Holako jendearen gainean egiten zituzten
aseguru polizia horiek.

865
00:45:24,168 --> 00:45:28,161
LaDonna, Paul-en emazteak,
"Wal-Mart" enpresako okindegiko lana utzi zuen

866
00:45:28,205 --> 00:45:31,003
etxean bi umeak zaintzen
gelditu ahal izateko

867
00:45:31,042 --> 00:45:34,205
Asma larria zuen.

868
00:45:34,245 --> 00:45:36,179
Gau batean larrialdietara joan zen.

869
00:45:36,213 --> 00:45:38,181
erizain bat irten eta esan zidan:
''Smith jauna zara?''

870
00:45:38,215 --> 00:45:39,705
''Bai'', esan nuen.

871
00:45:39,750 --> 00:45:43,811
''Ez dugu uste zure emaztea
aurrera aterako denik'', esan zidan.

872
00:45:43,854 --> 00:45:45,822
LaDonna koman sartu zen

873
00:45:45,856 --> 00:45:48,188
eta ez zen gehiago itzartuko.

874
00:45:48,225 --> 00:45:50,386
Bere familia
korrika joan zen ospitalera,

875
00:45:50,428 --> 00:45:52,862
ezertan laguntzerik
ez zuten arren.

876
00:45:52,897 --> 00:45:55,457
Horma bat zegoen hemen,
eta LaDonna-ren gela

877
00:45:55,499 --> 00:45:56,932
hormaren beste aldean zegoen.

878
00:45:56,967 --> 00:45:59,231
Eta Jessica-k errepikatzen zuen:
''Non dago?''

879
00:45:59,270 --> 00:46:01,898
Eta nik: ''Horma honen
beste aldean dago.''

880
00:46:01,939 --> 00:46:05,534
Eta Jesikak:
''Zulo bat egin dezakegu horman

881
00:46:05,576 --> 00:46:08,067
bera ikusi ahal izateko?''

882
00:46:08,112 --> 00:46:10,137
Beti gogoratzen dut hori.

883
00:46:10,181 --> 00:46:12,012
Hura gogoratzen duzu?

884
00:46:14,118 --> 00:46:18,487
Berarekin gelditu behar izaten genuen han,
eta gutunak idazten genituen.

885
00:46:18,522 --> 00:46:22,982
''Emazte maitea, faltan botatzen zaitut,
hitzek esan dezaketena baino gehiago.

886
00:46:23,027 --> 00:46:24,585
Nire bizitza zara.

887
00:46:24,628 --> 00:46:27,028
Beti edertasuna ikusten duzu
gauzarik sinpleenean ere.

888
00:46:27,064 --> 00:46:31,501
Beti miretsi zaitut horregatik
Gehiagotan esan behar nizukeen hori.

889
00:46:31,535 --> 00:46:33,799
Itzuli zaitez nigana laster.

890
00:46:33,838 --> 00:46:36,830
Oraindik gauza pilo bat dut
zugatik ikasteko, ene kutuna.

891
00:46:36,874 --> 00:46:39,035
Zure senar maitea, Paul.''

892
00:46:40,978 --> 00:46:43,412
Ondo zaude, Wesley?

893
00:46:44,815 --> 00:46:47,579
26 urte zituen.

894
00:46:47,618 --> 00:46:50,553
Tontoa zara.
Tontoa zara.

895
00:46:50,588 --> 00:46:54,251
Pertsona zenbat eta gazteagoa
irabaziak hainbat eta handiagoak dira

896
00:46:54,291 --> 00:46:57,089
luzaroan biziko dela
espero baita.

897
00:46:57,128 --> 00:46:59,323
Emakumeak ere gizonak baino gehiago
biziko direla espero da.

898
00:46:59,363 --> 00:47:02,332
Enpresarentzat
gehien balio duen langilea,

899
00:47:02,366 --> 00:47:05,267
hiltzen bada,
emakume gaztea da.

900
00:47:05,302 --> 00:47:06,894
LaDonna-ren heriotzak

901
00:47:06,937 --> 00:47:09,167
81.000 dolar estra eman zizkion

902
00:47:09,206 --> 00:47:11,766
munduko enpresa
aberatsenetako bati.

903
00:47:11,809 --> 00:47:15,142
100.000 dolar ordaindu behar nituen
arreta medikoarengatik,

904
00:47:15,179 --> 00:47:18,512
eta 6.000 dolar hiletengatik.

905
00:47:18,549 --> 00:47:22,007
eta "Wal-Mart"ek ez zidan
zentimo bat ere eskaini laguntzeko.

906
00:47:22,052 --> 00:47:25,317
Uste osoa nuen haiengan.

907
00:47:25,356 --> 00:47:28,621
Eta milioi urteetan ere inoiz
ez nukeen pentsatuko

908
00:47:28,659 --> 00:47:31,594
inon,
irabazien kontuetan,

909
00:47:31,629 --> 00:47:34,621
''Langilea hilik, 81.000 dolar.''
jarriko zuenik

910
00:47:34,665 --> 00:47:38,658
"Wal-Mart"i bost axola.

911
00:47:38,702 --> 00:47:40,533
Norbait hiltzen denean,

912
00:47:40,571 --> 00:47:43,369
ez lukete
etekinik atera behar.

913
00:47:54,051 --> 00:47:56,542
Aseguru mota horietan guztietan,

914
00:47:56,587 --> 00:47:58,612
langilea hiltzen denean,

915
00:47:58,656 --> 00:48:01,887
enpresariak
aseguruaren irabaziak jasotzen ditu.

916
00:48:01,926 --> 00:48:05,089
Askotan "baserritar hilaren asegurua"
esaten diote.

917
00:48:05,129 --> 00:48:08,690
Baserritar hilak?
Zergatik holako izen higuingarria?

918
00:48:08,732 --> 00:48:11,860
Higuingarria da.
Nik ere ez dakit zer esan nahi duen.

919
00:48:11,902 --> 00:48:13,062
"Hila" garbi dago zer den.

920
00:48:13,103 --> 00:48:15,833
Hildako langilea da,
beraz hilik dago.

921
00:48:15,873 --> 00:48:18,307
"Baserritar", ez dakit
zergatik aukeratu duten hitz hori.

922
00:48:18,342 --> 00:48:20,367
Ez dakit
esanahi historikoa duen

923
00:48:20,411 --> 00:48:23,403
edo langileen bizitzaren
balio erlatiboa

924
00:48:23,447 --> 00:48:25,176
ikusteko duten modua
besterik ez den.

925
00:48:25,216 --> 00:48:26,808
Baserritar hilak?

926
00:48:26,850 --> 00:48:28,977
Bai, beraien artean
horrela esaten diote.

927
00:48:30,554 --> 00:48:34,786
Iraingarria da
nire senarra horrela izendatzea.

928
00:48:41,932 --> 00:48:43,490
Areago: "Amegy Bank"ek

929
00:48:43,534 --> 00:48:46,230
bigarren baserritar hilaren poliza bat
zeukan Danen gainean,

930
00:48:46,270 --> 00:48:50,263
eta horrek guztira ia
5 milioi dolar ekarri zizkion.

931
00:48:53,110 --> 00:48:54,811
- Kapitalismoa bekatua al da?

932
00:48:54,911 --> 00:48:56,045
Bai.

933
00:48:56,080 --> 00:48:58,640
Kapitalismoa niretzat
eta gutariko askorentzat

934
00:48:58,682 --> 00:49:02,015
une honetan gaizkia da.

935
00:49:02,052 --> 00:49:05,818
Ona den guztiaren kontrakoa.
Guztien ongiaren kontrakoa.

936
00:49:05,856 --> 00:49:08,086
Errukiaren kontrakoa da.

937
00:49:08,125 --> 00:49:11,094
Erlijio nagusi guztien
kontrakoa da.

938
00:49:11,128 --> 00:49:15,189
Kapitalismoa, hain zuzen,
liburu sakratuek,

939
00:49:15,232 --> 00:49:19,896
gure liburu sakratuek bereziki,
bidegabea dela esaten digutena da

940
00:49:19,937 --> 00:49:22,906
Eta nolabait,

941
00:49:22,940 --> 00:49:27,707
Jainkoa etorri
eta erauzi egingo du.

942
00:49:27,745 --> 00:49:30,077
Dick Preston abadea zen hori,

943
00:49:30,114 --> 00:49:33,447
emaztea eta biok ezkondu gintuen
Flinteko abadea.

944
00:49:33,484 --> 00:49:35,645
Kapitalismoa okerra da.

945
00:49:35,686 --> 00:49:39,417
eta, hartara,
deuseztatu egin behar da.

946
00:49:39,456 --> 00:49:41,447
Deuseztatu?

947
00:49:41,492 --> 00:49:43,483
Hori gogorregia izan zitekeen.

948
00:49:43,527 --> 00:49:45,518
nire arreba ezkondu zuen
abadearekin hitz egitera

949
00:49:45,562 --> 00:49:47,860
joatea erabaki nuen.

950
00:49:47,898 --> 00:49:50,196
Ziur naiz kapitalismoari buruzko

951
00:49:50,234 --> 00:49:52,361
ikuspegi orekatuagoa izango duela.

952
00:49:52,403 --> 00:49:56,339
Moralaren kontrakoa da, lizuna,
laidogarria.

953
00:49:56,373 --> 00:49:59,103
Badakizu...

954
00:49:59,143 --> 00:50:01,475
Zitalkeria bera da.

955
00:50:01,512 --> 00:50:03,810
Gaizto hutsa.

956
00:50:03,847 --> 00:50:07,374
Tira, beraien agintariek
badakite horrela mintzatzen direna?

957
00:50:07,418 --> 00:50:10,444
Hobe nuen gotzainarekin
hitz egin eta kontua argitzea.

958
00:50:10,487 --> 00:50:12,751
Sistemak ez du ematen

959
00:50:12,790 --> 00:50:16,556
jende guztiaren ongizatea
eskaintzen duenik.

960
00:50:16,593 --> 00:50:19,494
Eta horrek egiten du

961
00:50:19,530 --> 00:50:21,998
ia bere izaeran

962
00:50:22,032 --> 00:50:25,968
Jesusek esan zuenaren
kontrakoa:

963
00:50:26,003 --> 00:50:29,530
''Zorionekoak izango dira pobreak,
atsekabetuak aberatsak.''

964
00:50:29,573 --> 00:50:32,770
Horrela dio
Lukasen ebanjelioak

965
00:50:32,810 --> 00:50:35,108
Nola eutsi diogu
sistema honi horrenbeste denboraz?

966
00:50:35,145 --> 00:50:37,306
Esan nahi dut...
Esaten dute..

967
00:50:37,348 --> 00:50:41,717
Sistemak bere barruan eraiki du
guk propaganda esaten duguna

968
00:50:41,752 --> 00:50:43,982
Propagandak liluratzen nau.

969
00:50:44,021 --> 00:50:46,990
Jendeari,
sistemaren beraren biktimei,

970
00:50:47,024 --> 00:50:49,959
horretan sinestarazteko trebetasuna,

971
00:50:49,993 --> 00:50:52,962
sistemari eutsi eta
on bezala ikus dezaten.

972
00:50:52,996 --> 00:50:56,397
Badakigu AEBetako kapitalismoa
moralki zuzena dela

973
00:50:56,433 --> 00:50:58,594
bere elementu nagusiak,

974
00:50:58,635 --> 00:51:01,695
jabetza pribatua,
irabazteko motibazioa

975
00:51:01,739 --> 00:51:04,765
eta merkatu lehiakortasuna,
egoki eta onak direlako.

976
00:51:04,808 --> 00:51:08,107
Bat datoz Jainkoaren legearekin
eta Bibliako irakaspenekin.

977
00:51:09,113 --> 00:51:11,013
Memoria dudanetik,

978
00:51:11,048 --> 00:51:14,643
beti esan didate lehiakortasuna
eta irabaziak gauza onak direla

979
00:51:14,685 --> 00:51:16,778
Bat datoz Jainkoaren legeekin

980
00:51:16,820 --> 00:51:17,980
eta Bibliako irakaspenekin.

981
00:51:18,021 --> 00:51:21,354
Eta irabaziak handitzeak
gazte batzuk espetxeratzea esan nahi badu

982
00:51:21,392 --> 00:51:23,519
edo dirua jasotzea
langile baten heriotzagatik

983
00:51:23,560 --> 00:51:26,393
Bat dator Jainkoaren legeekin
eta Bibliaren irakaspenekin.

984
00:51:26,430 --> 00:51:29,695
Moralki ondo dago
akziodunak mantentzea.

985
00:51:29,733 --> 00:51:32,065
Bat dator Jainkoaren legeekin

986
00:51:32,102 --> 00:51:33,330
eta Bibliaren irakaspenekin.

987
00:51:33,370 --> 00:51:36,601
Zorrak, desalojoak eta esplotazioa.

988
00:51:36,640 --> 00:51:40,098
Jainkoaren legeak
eta Bibliaren irakaspenak.

989
00:51:40,144 --> 00:51:43,079
Zeri egiten genion zin?

990
00:51:43,113 --> 00:51:46,048
Irabazien motiboa.

991
00:51:46,083 --> 00:51:48,779
Eta horrela estatubatuar
zintzo guztiek jardun zuten

992
00:51:48,819 --> 00:51:51,982
gure sistema ekonomikoa
Bibliaren irakaspenekin bat zetorrela

993
00:51:52,022 --> 00:51:54,354
sinistuko balute bezala.

994
00:52:02,633 --> 00:52:06,467
Mutiko bat nintzenean,
abade izan nahi nuen.

995
00:52:06,503 --> 00:52:08,300
Ez zen jantzi bereziengatik

996
00:52:08,338 --> 00:52:10,602
edo Kolonen Zaldunen segizioengatik

997
00:52:10,641 --> 00:52:13,940
ezta nirekin hain ondo portatzen ziren
mojengatik ere.

998
00:52:14,978 --> 00:52:18,505
Selmako ibilaldian parte hartu zuten
abadeengatik zen.

999
00:52:18,549 --> 00:52:21,109
Gerra geldiarazten
saiatu zirenengatik.

1000
00:52:21,151 --> 00:52:24,609
Edo bizitza pobreen alde
eskaini zutenengatik.

1001
00:52:24,655 --> 00:52:28,614
Oso garbi erakutsi zidaten
Jesusek esan zuela

1002
00:52:28,659 --> 00:52:33,028
lehenak azkenak izango zirela,
eta azkenak lehenak.

1003
00:52:33,063 --> 00:52:35,759
Aberatsei asko kostatuko zitzaiela

1004
00:52:35,799 --> 00:52:37,858
zeruan sartzea.

1005
00:52:37,901 --> 00:52:41,735
Juzgatu egingo gaituztela,
babesgabeak tratatu genituen arabera

1006
00:52:41,772 --> 00:52:44,400
Eta Jainkoarentzat ez zegoela inor

1007
00:52:44,441 --> 00:52:46,966
pobrea baino inportanteagorik.

1008
00:52:47,010 --> 00:52:49,535
Harrez gero,
Jainkoak semea

1009
00:52:49,580 --> 00:52:52,749
aberatsentzako zerua
lurrean sortzera bidali zuela

1010
00:52:52,783 --> 00:52:56,952
sinisten duen jendeak
Jesus bahitu egin duela ematen du

1011
00:52:56,987 --> 00:52:59,182
Ez dut irakurri
Jesus kapitalista

1012
00:52:59,223 --> 00:53:02,522
noiz bilakatu zen
agertzen duen Bibliaren pasartea

1013
00:53:06,830 --> 00:53:08,422
Maisua, mesedez, esadazu

1014
00:53:08,465 --> 00:53:11,229
zer egin behar dut
betiko bizitza izateko?

1015
00:53:11,268 --> 00:53:14,795
Hainbat eta gehiago irabazi.

1016
00:53:16,640 --> 00:53:19,973
Esan duzu
Zeruko Erreinua eskura dagoela,

1017
00:53:20,010 --> 00:53:21,534
baina noiz izango da zehazki?

1018
00:53:21,578 --> 00:53:25,776
Banketxeetako industria
liberalizatzen duzunean.

1019
00:53:25,816 --> 00:53:28,910
- Lagundu.

1020
00:53:28,952 --> 00:53:31,477
20 urte daramatzat horrela.

1021
00:53:33,323 --> 00:53:36,815
Sentitzen dut, ezin dut tratatu
zure gaixotasun kontua.

1022
00:53:38,829 --> 00:53:40,490
Zeure poltsikotik
ordaindu beharko duzu.

1023
00:53:43,901 --> 00:53:46,392
Nolabait, ez dut uste
Jesus lurrera etorri zenik

1024
00:53:46,436 --> 00:53:49,599
New Yorkeko
burtsako tinbrea jotzera.

1025
00:53:49,640 --> 00:53:51,631
Eta hala ere,
hasieratik bertatik,

1026
00:53:51,675 --> 00:53:54,508
aberatsek beraietako hartu dute.

1027
00:53:54,545 --> 00:53:58,345
Wall Streeten nagoenean
eta konturatzen naizenean

1028
00:53:58,382 --> 00:54:02,512
AEBetako kapitalismoaren
muina bera dela,

1029
00:54:02,553 --> 00:54:06,216
eta konturatzen naizenean
kapitalismoak zer egin duen

1030
00:54:06,256 --> 00:54:09,885
AEBetako langileentzako,
niretzat leku sakratua da.

1031
00:54:09,927 --> 00:54:11,087
Zerbait gehitu nahi dut.

1032
00:54:11,128 --> 00:54:15,155
Irakeko gerrak eta terrore-gerrak
dirauen denbora guztian

1033
00:54:15,198 --> 00:54:19,032
munduko burtsak begiratu
eta munduko ekonomia ikusten duzu.

1034
00:54:19,069 --> 00:54:23,028
Eta azaldu ditugun
istilu, hilketa eta heriotza

1035
00:54:23,073 --> 00:54:25,974
inguru izugarri horiek izan arren,
inoiz ez gara hobeto izan.

1036
00:54:26,009 --> 00:54:27,943
Ekonomia globala
ez da inoiz hobeto izan.

1037
00:54:27,978 --> 00:54:30,606
eta munduko burtsa merkatuak
ez dira inoiz hobeto izan, Jimmy.

1038
00:54:30,647 --> 00:54:32,672
Jainkoak emandako miraria da...

1039
00:54:32,716 --> 00:54:35,084
edo lotuta dago munduan
zabaltzen ari den kapitalismoaren garaipenekin

1040
00:54:35,118 --> 00:54:37,084
edo gauza biak.

1041
00:54:37,120 --> 00:54:39,054
Wall Street
leku sakratutzat hartzen dute.

1042
00:54:39,089 --> 00:54:42,024
Jesusek, zer uste duzu,
pentsatuko zuela kapitalismoari buruz?

1043
00:54:42,059 --> 00:54:46,428
Nik uste dut,
hortik zehar ibiliko zela

1044
00:54:46,463 --> 00:54:49,700
besterik gabe.

1045
00:54:50,867 --> 00:54:53,734
Jesusek hortik zehar
ibiliko zen

1046
00:54:53,770 --> 00:54:55,738
baina ziur asko
han goian leku berezia zuen gordeta

1047
00:54:55,772 --> 00:54:58,707
mundua menderatzeko planari buruzko
Citibanken txosten sekretua

1048
00:54:58,742 --> 00:55:02,109
zabalduko zuenentzat.

1049
00:55:02,145 --> 00:55:04,136
2005 eta 2006. urteetan

1050
00:55:04,181 --> 00:55:06,513
Citigroup-ek
isilpeko hiru txosten idatzi zituen

1051
00:55:06,550 --> 00:55:11,010
gauzak nola zihoazen
inbertsore aberatsenei azaltzeko.

1052
00:55:11,054 --> 00:55:13,454
Atera zituzten konklusioen arabera,
Amerikako Estatu Batuak

1053
00:55:13,490 --> 00:55:15,720
ez ziren
benetako demokrazia bat.

1054
00:55:15,759 --> 00:55:18,523
Plutonismoa bilakatu zen:

1055
00:55:18,562 --> 00:55:21,656
populazioaren gailurreko %1en

1056
00:55:21,698 --> 00:55:24,792
irabaziek eta irabazientzako soilik
kontrolatutako gizartea.

1057
00:55:24,835 --> 00:55:26,928
Horien oraingo
finantza-aberastasuna

1058
00:55:26,970 --> 00:55:30,599
gizartearen beheko %95arena bilduta
baino handiagoa da.

1059
00:55:30,641 --> 00:55:33,872
Txostenak pozarren azpimarratzen zuen
aberats eta pobreen arteko jauzia

1060
00:55:33,910 --> 00:55:37,368
gero eta handiagoa dela.
eta orain beraiek aristokrazia berria direla.

1061
00:55:37,414 --> 00:55:41,350
eta ez zela ikusten euren pagotxa
amaitzeko itxurarik ere.

1062
00:55:41,385 --> 00:55:44,946
Hala ere,
arazo bat zegoen.

1063
00:55:44,988 --> 00:55:46,512
Citigroup-en arabera,

1064
00:55:46,556 --> 00:55:49,150
mehatxurik indartsuena,
epe laburrera,

1065
00:55:49,192 --> 00:55:50,989
gizartearen ondasunak
modu zuzenago batean

1066
00:55:51,028 --> 00:55:53,622
banatzea eskatzen
duten taldeak dira.

1067
00:55:53,664 --> 00:55:58,033
Hau da,
baserritarrak matxinatu zitezkeen.

1068
00:55:58,068 --> 00:56:00,434
Citigroup-ek deitoratzen zuen
aberats ez zirenek

1069
00:56:00,470 --> 00:56:02,938
beharbada ez zutela
indar ekonomiko handirik,

1070
00:56:02,973 --> 00:56:06,500
baina aberatsek bezala
bozkatzeko indarra zutela.

1071
00:56:06,543 --> 00:56:09,512
Pertsona bat, boto bat.

1072
00:56:09,546 --> 00:56:12,208
Eta horrexek
izutzen ditu

1073
00:56:12,249 --> 00:56:14,683
oraindik bozkatu ahal dugula.

1074
00:56:14,718 --> 00:56:18,017
Izan ere, botoen
%99a daukagu.

1075
00:56:18,055 --> 00:56:20,853
eta beraiek %1a besterik ez.

1076
00:56:23,927 --> 00:56:27,886
Zergatik jasaten du, bada,
%99ak hau guztia?

1077
00:56:27,931 --> 00:56:31,367
Citigroup-en arabera,

1078
00:56:31,401 --> 00:56:33,892
hautesle gehienek uste dute
egunen batean

1079
00:56:33,937 --> 00:56:36,462
beraiek ere aberasteko aukera
izango dutela

1080
00:56:36,506 --> 00:56:39,669
gogor ahalegintzen jarraituez gero.

1081
00:56:42,012 --> 00:56:44,310
Dirudunak pozik zeuden,
hainbeste jendek

1082
00:56:44,347 --> 00:56:47,180
Amerikako Ametsa
sinistuta zutelako,

1083
00:56:47,217 --> 00:56:50,277
beraiek, aberatsek,
hura inorekin konpartitzeko

1084
00:56:50,320 --> 00:56:53,221
inolako asmorik
ez zuten bitartean.

1085
00:56:53,256 --> 00:56:56,555
Nire ustez kapitalismoa
demokrazia baino askoz inportanteagoa da

1086
00:56:56,593 --> 00:56:58,959
Ez dut gehiegi
sinisten demokrazian.

1087
00:56:58,995 --> 00:57:02,590
Beti esan dut demokrazian...
bi otso eta ardi bat izan daitezkeela

1088
00:57:02,632 --> 00:57:04,293
zer afalduko duten eztabaidatzen.

1089
00:57:04,334 --> 00:57:07,565
Hau Stephen Moor da.
(ez dago ahaidetasunik gure artean).

1090
00:57:07,604 --> 00:57:10,038
''The Wall Street Journal'' egunkariko

1091
00:57:10,073 --> 00:57:11,836
zutabegilea eta edizio batzordeko kidea.

1092
00:57:11,875 --> 00:57:15,311
AEBetako korporazioen
eguneroko biblia.

1093
00:57:15,345 --> 00:57:18,405
Tira, ni bozkatzeko eskubidearen
eta holakoen aldekoa naiz,

1094
00:57:18,448 --> 00:57:20,916
baina herri askok

1095
00:57:20,951 --> 00:57:24,819
bozkatzeko eskubidea dute,
eta pobreak dira hala ere.

1096
00:57:24,855 --> 00:57:28,222
Demokraziak ez du beti
ekonomia on bat ekartzen.

1097
00:57:28,258 --> 00:57:30,192
edo sistema politiko on bat ere ez.

1098
00:57:30,227 --> 00:57:33,594
Kapitalismoarekin libre zara
nahi duzuna egiteko,

1099
00:57:33,630 --> 00:57:35,689
zeure buruarekin ere
nahi duzuna egiteko.

1100
00:57:35,732 --> 00:57:37,256
Horrek ez du esan nahi
arrakasta izango duzunik,

1101
00:57:37,300 --> 00:57:41,703
Gogoratu; AEBetako konstituzioak
ez du zoriontasuna bermatzen.

1102
00:57:41,738 --> 00:57:44,366
Hara, Konstituzioa.

1103
00:57:44,407 --> 00:57:48,173
Nire bizitza osoan entzun dut
AEB herrialde kapitalista dela.

1104
00:57:48,211 --> 00:57:52,477
Jatorrizko Konstituzioa ikustera joan nintzen,
ea egia den.

1105
00:57:52,516 --> 00:57:55,952
Ikusi nahi dut
gure sistema ekonomikoa non zehazten duen

1106
00:57:55,986 --> 00:57:59,217
ekonomia kapitalista daukagula
dioen edo.

1107
00:57:59,256 --> 00:58:01,417
Jurisdikzioa

1108
00:58:01,458 --> 00:58:03,255
- Jurisdikzioa...
- Hortxe?

1109
00:58:03,293 --> 00:58:07,093
Ez zuen ez merkatu librerik
ez enpresa librerik

1110
00:58:07,130 --> 00:58:09,724
ez kapitalismorik ere aipatzen.

1111
00:58:10,767 --> 00:58:14,032
Izan ere, ikusi nuenagatik,
"Gu herria"...

1112
00:58:14,070 --> 00:58:16,664
''elkarte perfektuagoa''...

1113
00:58:16,706 --> 00:58:20,073
eta "guztien ongizatea sustatzea"
modukoak besterik ez zuen esaten.

1114
00:58:20,110 --> 00:58:24,604
Ongizatea, elkarte, gu?

1115
00:58:24,648 --> 00:58:27,048
Horrek beste -ismo haren itxura zuen.

1116
00:58:27,083 --> 00:58:30,519
Baina ez, hori demokrazia da.

1117
00:58:30,554 --> 00:58:32,255
Eta neure buruari galdetu nion,

1118
00:58:32,255 --> 00:58:33,279
''Nolakoa izango zen

1119
00:58:33,323 --> 00:58:36,656
lantegia demokrazia balitz?''

1120
00:58:36,693 --> 00:58:40,026
Alde handia izan da beti
herrialdea nola gobernatzen den

1121
00:58:40,063 --> 00:58:43,294
eta negozioak ustez
nola gobernatzen diren artean.

1122
00:58:43,333 --> 00:58:44,527
Egia da.

1123
00:58:44,568 --> 00:58:46,433
Ematen du ez dagoela loturarik

1124
00:58:46,469 --> 00:58:48,801
demokraziari diogun maitasunaren

1125
00:58:48,839 --> 00:58:51,865
eta lanera goazen guztietan

1126
00:58:51,908 --> 00:58:54,775
diktadura onartzeko dugun
jarreraren artean.

1127
00:58:54,811 --> 00:58:58,611
Gauzak ez dira horrela
"lsthmus Engineering" (Wisconsin) enpresan

1128
00:58:58,648 --> 00:59:02,482
Robot industrialak
diseinatu eta egiten dituzte

1129
00:59:02,519 --> 00:59:05,682
15 milioi dolar urteko negozioa da.

1130
00:59:05,722 --> 00:59:07,519
Langile guztiak dira

1131
00:59:07,557 --> 00:59:10,890
enpresaren jabeak.

1132
00:59:10,927 --> 00:59:14,488
Ez du esan nahi
akzio ziztrin batzuk daukatela

1133
00:59:14,531 --> 00:59:17,932
Benetako jabeak direla esan nahi du.

1134
00:59:17,968 --> 00:59:20,801
Eta operazio guztia
demokratikoki zuzentzen da,

1135
00:59:20,837 --> 00:59:23,806
kide guztiek dute hitz egiteko
eta bozkatzeko eskubide berdina.

1136
00:59:23,840 --> 00:59:26,104
- Denok alde?

1137
00:59:26,142 --> 00:59:29,168
Ekuaziotik dirua ateratzen du.

1138
00:59:29,212 --> 00:59:31,237
Erabakiak hartu ahal izateko,

1139
00:59:31,281 --> 00:59:33,511
ekuaziotik dirua aterata,

1140
00:59:33,550 --> 00:59:35,882
azkenean diru gehiago egiten dute.

1141
00:59:35,919 --> 00:59:38,547
Bikaina!

1142
00:59:42,225 --> 00:59:45,023
Oso patriotikoa gainera,
AEBetako demokraziari dioten maitasuna

1143
00:59:45,061 --> 00:59:48,895
lantokira eraman nahi izatea.

1144
00:59:55,205 --> 00:59:57,139
Imajinatu lan egiten duzun lekua

1145
00:59:57,173 --> 01:00:00,336
zure eta zure lankideen esku balego.

1146
01:00:00,377 --> 01:00:02,242
Ziur asko ez zenituzke
lankideak kanporatuko

1147
01:00:02,279 --> 01:00:05,214
zure akzioen balioa
igo arazteko, ezta?

1148
01:00:05,248 --> 01:00:06,715
Edo zure soldata
igotzea

1149
01:00:06,750 --> 01:00:09,617
lankideei soldata murriztu
behar zaiela esaten diezun bitartean.

1150
01:00:09,653 --> 01:00:11,518
Guk ez dugu holakorik egiten hemen

1151
01:00:11,554 --> 01:00:15,149
Ezin da gainera,
denek esango zuten:

1152
01:00:15,191 --> 01:00:17,751
''Zergatik da tipo hori
horren diru gose?''

1153
01:00:17,794 --> 01:00:20,388
Jakina,
nabarmenegia izango litzateke.

1154
01:00:20,430 --> 01:00:22,295
Jendea maukak bildu

1155
01:00:22,332 --> 01:00:24,129
eta lanera joaten da.

1156
01:00:24,167 --> 01:00:26,067
Baina katean gora

1157
01:00:26,102 --> 01:00:29,128
irabaziak eskuratzen dituen inor egotea,
hori ez da zuzena.

1158
01:00:29,172 --> 01:00:32,938
Berdintasuna lantokian.

1159
01:00:32,976 --> 01:00:35,308
Hori ideia berria.

1160
01:00:36,746 --> 01:00:39,977
Kaliforniako
okindegi batean

1161
01:00:40,016 --> 01:00:43,577
langileek milaka ogi
egiten dituzte egunero.

1162
01:00:43,620 --> 01:00:45,611
Zenbat eta ordu gehiago egin

1163
01:00:45,655 --> 01:00:46,952
kooperatibarentzat,

1164
01:00:46,990 --> 01:00:49,857
parte handiagoa duzu irabazietan.

1165
01:00:49,893 --> 01:00:52,088
Langileak pozik daude hemen.

1166
01:00:52,128 --> 01:00:54,596
Ez dago NI handirik, ZU txikirik.
Denak berdin dira.

1167
01:00:54,631 --> 01:00:58,123
Gerentea naiz,
eta gainerakoek jasotzen duten

1168
01:00:58,168 --> 01:01:00,193
jasotzen duten
kuota bera jasotzen dut.

1169
01:01:00,236 --> 01:01:02,033
Honek erakutsi du

1170
01:01:02,072 --> 01:01:04,404
oso onura onak
ekartzen dizkigula langileei.

1171
01:01:06,242 --> 01:01:10,804
Hemen muntaia-kateko langileek
65.000 dolar irabazten dute urteko,

1172
01:01:10,847 --> 01:01:12,940
"American Eagle"ko pilotu
hasi berri baten soldata baino

1173
01:01:12,983 --> 01:01:15,543
hiru aldiz gehiago.

1174
01:01:15,585 --> 01:01:18,383
Espero dut jendeak
kontutan hartuko duela

1175
01:01:18,421 --> 01:01:20,582
jarduteko antolaketa modu hau

1176
01:01:20,623 --> 01:01:24,024
eta alternatiba modura
ikusten hasiko dela.

1177
01:01:24,060 --> 01:01:25,391
Zergatik aberastu nahi duzu?

1178
01:01:25,428 --> 01:01:27,362
Zenbat auto behar duzu
benetan zure bizitzan?

1179
01:01:27,397 --> 01:01:31,993
Garbi dago: ez da auto-zalea,
baina berdin dio.

1180
01:01:32,035 --> 01:01:35,562
Bere okindegia eta langileen
jabetzako beste ehunaka enpresa

1181
01:01:35,605 --> 01:01:39,200
frogatzen dute jendearen motibazioa
ez dela beti dirua izaten.

1182
01:01:42,078 --> 01:01:44,706
Gaixotasun izugarri baten
gaineko garaipen historikoa

1183
01:01:44,748 --> 01:01:48,115
Bere trebetasuna
diru piloa egiten erabili beharrean,

1184
01:01:48,151 --> 01:01:51,416
Jonas Salk medikuak
denbora guztia eman zuen

1185
01:01:51,454 --> 01:01:53,945
tximinoen giltzurrunak
urtzen

1186
01:01:53,990 --> 01:01:56,049
polioa sendatuko zuen
botika bat bilatzen.

1187
01:01:56,092 --> 01:02:00,961
Eta lortu zuenean,
doan ematea erabaki zuen.

1188
01:02:00,997 --> 01:02:04,057
Gizon hau oso aberatsa izan zitekeen

1189
01:02:04,100 --> 01:02:07,433
bere txertoa
farmaziako konpainia bati salduta.

1190
01:02:07,470 --> 01:02:09,904
Baina erabaki zuen
bere trebetasuna guztien onerako

1191
01:02:09,939 --> 01:02:11,133
erabili behar zela.

1192
01:02:11,174 --> 01:02:14,109
Eta mediku eta irakasle lanetan
jasotzen zuen soldata duina

1193
01:02:14,144 --> 01:02:16,544
nahikoa izan zuen

1194
01:02:16,579 --> 01:02:18,638
bizimodu erosoa izateko.

1195
01:02:18,681 --> 01:02:21,081
Nor da txerto honen jabea?

1196
01:02:21,117 --> 01:02:23,085
Ba, jendea,
esango nuke nik.

1197
01:02:23,119 --> 01:02:26,680
Ez du patenterik.
Eguzkia patentatuko zenuke?

1198
01:02:26,723 --> 01:02:30,557
Bai, euri asko egin du
Salk medikuaren garaitik hona.

1199
01:02:30,593 --> 01:02:34,723
Gaur egunean buru argienak
beste zerbaitetarako erabiltzen dira.

1200
01:02:34,764 --> 01:02:35,532
Nora bidaltzen ditugu
matematika eta zientzietako jenderik onena?

1201
01:02:35,532 --> 01:02:38,797
Nora bidaltzen ditugu gure matematikari
eta zientzilari onenak?

1202
01:02:38,835 --> 01:02:40,166
Finantzetara.

1203
01:02:40,203 --> 01:02:42,671
Ez doaz
AEBetako zientzietara.

1204
01:02:42,705 --> 01:02:45,401
"Wall Street"era doaz.

1205
01:02:45,442 --> 01:02:48,502
Gaurko ikasleak,
Salks doktorearen garaian ez bezala,

1206
01:02:48,545 --> 01:02:51,105
unibertsitateko graduazioa lor dezakete
100.000 dolar baino gehiagoko

1207
01:02:51,147 --> 01:02:54,173
ikasle-maileguaren zorrekin.

1208
01:02:54,217 --> 01:02:56,515
Ikasle hauek banketxeekin
zorretan egongo dira

1209
01:02:56,553 --> 01:02:59,522
hurrengo 20 urteetarako.

1210
01:02:59,556 --> 01:03:02,389
Eta banketxe horiei ordaintzeko
duten biderik onena

1211
01:03:02,425 --> 01:03:04,359
beraientzat lan egitea da,

1212
01:03:04,394 --> 01:03:07,022
guztion onerako
lan egin beharrean.

1213
01:03:07,063 --> 01:03:11,432
Guztiz emankorrak
izan zitezkeen pertsonak hartu,

1214
01:03:11,468 --> 01:03:13,095
AEBetan falta den jendea hain zuzen,

1215
01:03:13,136 --> 01:03:16,162
eta lanean jartzen ditugu,

1216
01:03:16,206 --> 01:03:18,197
ez gutxiago ematen duen alor batean,

1217
01:03:18,241 --> 01:03:21,039
Ez. Jarduera
kaltegarri batean jartzen ditugu.

1218
01:03:21,077 --> 01:03:24,877
Hor dihardutenean
mundua okertu besterik ez dute egiten.

1219
01:03:24,914 --> 01:03:27,974
Zehazki, non ari dira
Hardvard eta beste unibertsitateetako

1220
01:03:28,017 --> 01:03:30,008
ikaslerik onenak lanean?

1221
01:03:30,053 --> 01:03:32,078
Deribatuak... deribatuak...
deribatuak... deribatuak...

1222
01:03:32,122 --> 01:03:34,522
Kreditu arriskuen trukatzeak.

1223
01:03:34,557 --> 01:03:36,582
Ez dut ezer ulertzen.

1224
01:03:36,626 --> 01:03:38,389
Amore emango dut.

1225
01:03:38,428 --> 01:03:40,328
Horrelaxe sentitu nintzen
ni hain zuzen

1226
01:03:40,363 --> 01:03:42,524
hitz berri horiek
entzuten hasi nintzenean.

1227
01:03:42,565 --> 01:03:46,695
New York-eko burtsara joan nintzen
erantzun batzuk lortzeko.

1228
01:03:46,736 --> 01:03:48,465
Kaixo, deribatuak zer diren
azaldu ahal dizkidazu?

1229
01:03:48,505 --> 01:03:50,735
Baten batek azaldu ahal dit deribatuak
edo kreditu arriskuen trukatzeak zer diren?

1230
01:03:50,773 --> 01:03:52,001
Baten batek argituko dit
zer diren?

1231
01:03:52,041 --> 01:03:54,271
Kaixo, esan ahal didazu
kreditu arriskuen trukatzeak zer diren?

1232
01:03:54,310 --> 01:03:55,834
Deribatua zer den
azaldu ahal didazu?

1233
01:03:55,879 --> 01:03:57,346
Esango didazu
deribatua zer den?

1234
01:03:57,380 --> 01:03:59,644
- Inork ez dit ezer esaten.
- Langile bat besterik ez naiz.

1235
01:03:59,682 --> 01:04:01,343
Ikusten da.
Kaixo.

1236
01:04:01,384 --> 01:04:03,909
- Aholkuren bat bilatzen ari naiz.
- Bai, aizu.

1237
01:04:03,953 --> 01:04:07,081
- Ez duzue aholkuren bat niretzako?
- Ez egin pelikula gehiago!

1238
01:04:07,123 --> 01:04:09,114
Deribatua?
Kreditu arriskuen trukatzeak?

1239
01:04:10,660 --> 01:04:13,185
Zinema kritikaria ez zen

1240
01:04:13,229 --> 01:04:15,060
tipo bat aurkitu nuen Wall Streeten.

1241
01:04:15,098 --> 01:04:18,465
Marcus Haupt "lvy League" unibertsitatean
ikasitako ingeniaria da,

1242
01:04:18,501 --> 01:04:21,129
"Lehman Brothers"en presidenteordea izan zen

1243
01:04:21,171 --> 01:04:23,662
eta 15 urte egin zituen
Wall Streeten

1244
01:04:23,706 --> 01:04:26,732
"finantza lanabes konplexuak"
deitzen dituztenak sortzen.

1245
01:04:26,776 --> 01:04:28,266
Zer da deribatu bat?

1246
01:04:28,311 --> 01:04:30,404
Deribatua,
azpiko produktu batean

1247
01:04:30,446 --> 01:04:32,243
egindako apustu sekundarioa da

1248
01:04:32,282 --> 01:04:34,307
Akzio bat eduki dezakezu
eta akzio horren gaineko aukera bat daukazu.

1249
01:04:34,350 --> 01:04:37,581
Eta akzio horren gaineko aukerak
bidea ematen dizu

1250
01:04:37,620 --> 01:04:39,986
erosteko edo saltzeko,
horretara behartuta egon gabe.

1251
01:04:40,023 --> 01:04:43,049
Nola azal genezake hori?
Bidea ematen dizu erabaki bat hartzeko

1252
01:04:43,092 --> 01:04:45,583
azken batean horrela
agertu nahi duzun ala ez.

1253
01:04:45,628 --> 01:04:48,188
Beste modu batera azalduko dizut.
Deribatuaren prezioa

1254
01:04:48,231 --> 01:04:50,222
beste zerbaiten prezioan
oinarritzen da.

1255
01:04:50,266 --> 01:04:52,200
Bigarren graduko ekuazioaren
moduko zerbait da.

1256
01:04:52,235 --> 01:04:54,965
Zerbait pentsatzen baduzu,
esaterako...

1257
01:04:55,004 --> 01:04:58,440
tira, beharbada
atzera egin behar dut.

1258
01:04:58,474 --> 01:05:00,635
Berriro hasiko naiz.
Atzera egingo dugu.

1259
01:05:01,711 --> 01:05:04,305
Ni galduta nengoen.

1260
01:05:04,347 --> 01:05:07,043
Beharbada Harvard
unibertsitateko norbaitek

1261
01:05:07,083 --> 01:05:08,710
azalduko dit.

1262
01:05:08,751 --> 01:05:11,185
Bai, e, e, e,

1263
01:05:11,221 --> 01:05:14,156
e, e, e...
eroslea...

1264
01:05:14,190 --> 01:05:17,353
saltzaileak mailegua dauka
eta ordaintzeke geldi daiteke.

1265
01:05:17,393 --> 01:05:20,590
Eta saldu egiten diote

1266
01:05:20,630 --> 01:05:23,394
norbaiti, beste norbaiti.

1267
01:05:23,433 --> 01:05:26,402
Barkatu, atzera egingo dut.

1268
01:05:26,436 --> 01:05:30,133
Sentitzen dut.
Nahiko bitxiak dira.

1269
01:05:30,173 --> 01:05:32,198
Deribatuak
apustu sistema konplexuak

1270
01:05:32,242 --> 01:05:34,472
besterik ez dira.

1271
01:05:34,510 --> 01:05:37,445
Hemen duzu horrelako baten
ekuazio matematikoa.

1272
01:05:37,480 --> 01:05:39,311
Ulertzen duzu?

1273
01:05:39,349 --> 01:05:41,840
Ondo dago.
Ez duzula ulertzen suposatzen da.

1274
01:05:41,884 --> 01:05:44,148
Nahita dira ulergaitz,

1275
01:05:44,187 --> 01:05:46,246
nahi dutena egin ahal izateko.

1276
01:05:46,289 --> 01:05:48,257
Demagun zu abokatua zarela,
eta Gobernuak bidali zaituela

1277
01:05:48,291 --> 01:05:50,122
begiratzeko
ea kontu hauek

1278
01:05:50,159 --> 01:05:52,650
zerga kodeak
hausten dituzten.

1279
01:05:52,695 --> 01:05:54,595
Egiten dutena
ulertzeko gai baldin bazara,

1280
01:05:54,631 --> 01:05:56,963
ziur asko Wall Streeteko etxe horrek
lanpostu bat eskainiko dizu.

1281
01:05:57,000 --> 01:06:00,527
Wall Streetera joan
eta eskatu ahal diet

1282
01:06:00,570 --> 01:06:02,663
edozein gauzaren gaineko
deribatu bat egiteko?

1283
01:06:02,705 --> 01:06:04,104
Bai.

1284
01:06:04,140 --> 01:06:05,607
Sinistu egidazu,
izatez bada...

1285
01:06:05,642 --> 01:06:07,234
deribatua egiterik dauka.

1286
01:06:07,277 --> 01:06:09,768
Beraz hauxe dugu Wall Street:

1287
01:06:09,812 --> 01:06:12,280
kasino zoroa.

1288
01:06:12,315 --> 01:06:14,806
Bidea eman diegu
dena apustu gai bilakatzeko,

1289
01:06:14,851 --> 01:06:18,087
gure familiako etxea ere.

1290
01:06:24,193 --> 01:06:27,162
XX. mendeko banketxerik
indartsuena

1291
01:06:27,196 --> 01:06:29,460
"Greenspan"
ekonomiaren ikono bilakatu da.

1292
01:06:29,499 --> 01:06:32,730
Alan Greenspan-ek dio
ekonomia miresgarria dela.

1293
01:06:32,769 --> 01:06:35,169
Greenspan burugabea.
"Neska burugabeak'' bezalakoa da

1294
01:06:35,204 --> 01:06:38,071
Zer dute Mick Jagger
and Alan Greenspan-ek batera?

1295
01:06:38,107 --> 01:06:41,372
Alan Greenspan,
bere garaian ziur asko

1296
01:06:41,411 --> 01:06:43,606
lurreko azalaren
gainean inoiz ibilitako

1297
01:06:43,646 --> 01:06:45,409
pertsonarik azkarrena
jendearen ustetan

1298
01:06:45,448 --> 01:06:48,576
''erabili zure etxearen kapitala''
esaldia erabiltzen hasi zen.

1299
01:06:48,618 --> 01:06:51,451
Estatubatuarrek beren etxeko kapitala
erabili ahal izateak,

1300
01:06:51,487 --> 01:06:53,717
Alan Greenspan-en hizkeran
esan nahi du:

1301
01:06:53,756 --> 01:06:56,691
''mailegua eskatu
etxea berme gisa erabilita.''

1302
01:06:56,726 --> 01:06:58,921
Eta zorra ordaintzerik ez baduzu,
etxea galdu egingo duzu.

1303
01:06:58,961 --> 01:07:03,125
Jeneralean zaharrenei
zuzentzan hasi zitzaien,

1304
01:07:03,166 --> 01:07:04,690
etxea zeukan jendeari,

1305
01:07:04,734 --> 01:07:07,601
etxeak berriro finantzatzera
konbentzitzeko

1306
01:07:07,637 --> 01:07:09,400
etxetik ateratzeko asmoarekin.

1307
01:07:09,439 --> 01:07:13,273
Bai, herritar zaharrenak
etxetik kanporatzeko.

1308
01:07:13,309 --> 01:07:16,301
Jendea bere etxetik kanporatzeko
iruzurra

1309
01:07:16,346 --> 01:07:19,338
larderiatsua zen.

1310
01:07:19,382 --> 01:07:21,907
Honela egiten zen.

1311
01:07:21,951 --> 01:07:25,614
Lehendabizi, esan etxe jabe horiek
banketxe baten jabe direla,

1312
01:07:25,655 --> 01:07:28,624
Banketxe hori beren etxea da.

1313
01:07:28,658 --> 01:07:32,389
Beraz, etxeak
250.000 dolar balio badu.

1314
01:07:32,428 --> 01:07:35,488
Horrek
milioidun laurdena egiten zaitu.

1315
01:07:35,531 --> 01:07:37,897
Urre-meategi
baten gainean bizi zara.

1316
01:07:37,934 --> 01:07:40,835
Zeure banketxearen jabea zara.

1317
01:07:40,870 --> 01:07:43,168
Zeurea da.

1318
01:07:43,206 --> 01:07:46,573
Eta zure banketxea erabil dezakezu
diru gehiago eskuratzeko.

1319
01:07:46,609 --> 01:07:48,076
Finantza ezazu, besterik gabe.

1320
01:07:48,111 --> 01:07:49,806
Jende guztiak egiten du.

1321
01:07:49,846 --> 01:07:53,145
Jakina, inprimakiaren hamar
edo ehunaka orrietako

1322
01:07:53,182 --> 01:07:55,446
letra txikietan ezkutaturik daude
banketxeak interes tasa igo dezakeela

1323
01:07:55,485 --> 01:07:57,146
zuk ezagutzen ez duzun
kopururaino,

1324
01:07:57,186 --> 01:07:59,211
beharbada, mailegua ordaintzerik
izango ez duzun kopururaino.

1325
01:07:59,255 --> 01:08:00,984
Baina ez da ezer gertatzen.

1326
01:08:01,023 --> 01:08:04,481
Ordaintzerik ez baduzu
zure etxearekin geldituko gara.

1327
01:08:06,996 --> 01:08:09,328
Jakina, zure etxea
hartu ahal izateko

1328
01:08:09,365 --> 01:08:12,334
erreglamenduak eta arauak
aldatu behar zituzten.

1329
01:08:12,368 --> 01:08:15,201
Zer da argazki hau?

1330
01:08:15,238 --> 01:08:17,866
"FDlC"en urteko
txostenean aurkitu nuen

1331
01:08:17,907 --> 01:08:22,401
John Gilleran,
Aurrezkiak Begiratzeko Bulegoaren burua,

1332
01:08:22,445 --> 01:08:23,969
aurrezkiak eta maileguak
arautu beharko lukeena,

1333
01:08:24,013 --> 01:08:26,311
bera da
moto-zerra eskuan duena.

1334
01:08:26,349 --> 01:08:28,715
Eta argazkiko beste
lau babo irribarretsu horiek

1335
01:08:28,751 --> 01:08:33,279
banka kontuetako
talde-nagusietako hiru eta

1336
01:08:33,322 --> 01:08:37,281
"Federal Deposit lnsurance
Corporation" (FEDIC)-ko zuzendari-ordea dira.

1337
01:08:37,326 --> 01:08:41,285
Eta argazkian ageri dira
arau pilo bat deuseztatzera doazela.

1338
01:08:41,330 --> 01:08:43,093
Nolabait erakusteko

1339
01:08:43,132 --> 01:08:46,226
arautegia deuseztatzera doazela.

1340
01:08:46,269 --> 01:08:48,737
Eta arrakasta izan zuten.

1341
01:08:48,771 --> 01:08:50,636
Orain badakigu zer gertatzen den,

1342
01:08:50,673 --> 01:08:52,800
finantzetako araudiak
deuseztatzen direnean.

1343
01:08:52,842 --> 01:08:55,208
Finantzako hondamendia
gertatzen dela.

1344
01:08:55,244 --> 01:08:57,872
Zor handiak dituen
familia bat

1345
01:08:57,914 --> 01:09:00,075
Sarrera ordaintzeko dirurik ez duen
bikote gaztea

1346
01:09:00,116 --> 01:09:03,142
Diru-sarrerak dokumentatzeko
zailtasunak dituen negozio jabea,

1347
01:09:03,186 --> 01:09:06,155
Horiei guztiei ukatu egin zitzaien
etxea erosteko hiru banketxetan

1348
01:09:06,189 --> 01:09:07,747
eskatu zuten mailegua.

1349
01:09:07,790 --> 01:09:11,055
Nik, "Countrywide"n,
horientzako mailegua lortu nuen.

1350
01:09:11,093 --> 01:09:14,085
Ez liluratu itxura atsegin

1351
01:09:14,130 --> 01:09:15,791
eta ile horiarekin.

1352
01:09:15,832 --> 01:09:18,232
Auzoko mafiak egiten dizun

1353
01:09:18,267 --> 01:09:20,064
eskaintza berdina da.

1354
01:09:20,102 --> 01:09:21,626
"Badakit nola sentitzen zaren.

1355
01:09:21,671 --> 01:09:23,662
Zor handiak dituzu.

1356
01:09:23,706 --> 01:09:25,867
Ez duzu dirurik
sarrera ordaintzeko

1357
01:09:25,908 --> 01:09:28,274
Ezin duzu agiriak aurkitu.

1358
01:09:28,311 --> 01:09:31,508
Ez dago arazorik.
Ukatu ezingo duzun mailegua emango dizut.

1359
01:09:31,547 --> 01:09:33,412
Lehentasuneko mailegua deritzo.

1360
01:09:33,449 --> 01:09:35,747
Orain ez duzu interesik ordaintzen.

1361
01:09:35,785 --> 01:09:38,083
Gero zerbait gehiago ordainduko duzu.

1362
01:09:38,120 --> 01:09:41,578
Gerora ez arduratu.
Guk zainduko zaitugu."

1363
01:09:41,624 --> 01:09:44,787
Eta mafia bezala,
"Countrywide",

1364
01:09:44,827 --> 01:09:48,456
"Citibank", "Wells Fargo",
"Chase"...

1365
01:09:48,498 --> 01:09:50,295
Goazen.

1366
01:09:50,333 --> 01:09:52,767
...egunen batean
kobratzera joango dira

1367
01:09:52,802 --> 01:09:55,635
eta etxea kenduko dizute.

1368
01:09:58,007 --> 01:10:01,636
Nik 1.700 ordaintzen ari nintzen hileko.

1369
01:10:01,677 --> 01:10:04,305
Gero 2.000ra igo zen.
Gero 2.300era.

1370
01:10:04,347 --> 01:10:06,440
Gero 2.700era.

1371
01:10:06,482 --> 01:10:08,416
Ezin dut.

1372
01:10:12,221 --> 01:10:16,248
Hackers sendia da,
Peoria-koa (lllinois).

1373
01:10:16,292 --> 01:10:18,886
Randy trenbideetako langilea da

1374
01:10:18,928 --> 01:10:21,692
eta Donnak
zahar-etxeetan lan egiten du.

1375
01:10:21,731 --> 01:10:25,599
Beren landetxea familiakoa izan da
lau hamarkadetan.

1376
01:10:25,635 --> 01:10:29,002
Citibank-ek etxea hartu du.

1377
01:10:29,038 --> 01:10:31,836
Randyk laneko istripua
izan zuen orain urte batzuk

1378
01:10:31,874 --> 01:10:33,637
eta elbarritasun-bajan zegoen.

1379
01:10:36,245 --> 01:10:40,909
Den-dena lapurtu digute,

1380
01:10:40,950 --> 01:10:42,941
nire bizitza osoko aurrezkiak
eta dena,

1381
01:10:42,985 --> 01:10:46,853
boligrafoa, abokatua
eta epailea erabiliz.

1382
01:10:46,889 --> 01:10:50,222
Hackers sendikoek erakutsi zidaten
Citibank-eko hipoteka abisua.

1383
01:10:50,259 --> 01:10:51,886
Atentzioa eman zidan

1384
01:10:51,928 --> 01:10:54,658
hipoteka nondik bidalita zegoen.

1385
01:10:54,697 --> 01:10:58,326
Banketxe handien
enpresa batek,

1386
01:10:58,367 --> 01:11:01,302
zer eta,
AEB osoan,

1387
01:11:01,337 --> 01:11:04,636
etsipen handiena bizi duen herria
aukeratu du.

1388
01:11:04,674 --> 01:11:06,335
60 milioi bahitura gauzatzeko.

1389
01:11:06,375 --> 01:11:08,843
Enpresa honek
Flinteko jendea erabiltzen du

1390
01:11:08,878 --> 01:11:11,244
herrialde osoko %60 bahiturak

1391
01:11:11,280 --> 01:11:14,579
egikaritzeko abisuak bidaltzeko.

1392
01:11:14,617 --> 01:11:17,848
Ematen du
txantxa ankerren bat dela,

1393
01:11:17,887 --> 01:11:20,355
Nire sorterria orain
gainerako AEB

1394
01:11:20,389 --> 01:11:22,823
Flint bat

1395
01:11:22,858 --> 01:11:24,985
bilakatzera laguntzeko
zereginean ari zen.

1396
01:11:29,231 --> 01:11:32,223
Normalean banketxe batek
Hackers bezalako familia bat

1397
01:11:32,268 --> 01:11:34,930
etxetik botatzen duenean,
profesionalak erabiltzen ditu

1398
01:11:34,971 --> 01:11:36,734
etxera joan eta dena garbitzeko.

1399
01:11:38,174 --> 01:11:40,438
Kasu honetan,
banketxeak pentsatu zuen,

1400
01:11:40,476 --> 01:11:44,207
zergatik hainbeste diru ordaindu
familia etsi honek

1401
01:11:44,246 --> 01:11:46,271
merkeago lan egiteko prest badago?

1402
01:11:46,315 --> 01:11:48,442
Azkeneraino umiliatuta,

1403
01:11:48,484 --> 01:11:50,679
Hackers-tarrek
lan egin zuten

1404
01:11:50,720 --> 01:11:52,585
etxea kendu zien banketxearentzat.

1405
01:11:54,557 --> 01:11:57,287
''Ondasunak garbi entregatu behar dira

1406
01:11:57,326 --> 01:12:00,261
zakar, hondar
eta ondasun pertsonalik gabe.

1407
01:12:02,098 --> 01:12:04,066
Giltzak ematerakoan,

1408
01:12:04,100 --> 01:12:07,695
PAS-eko ordezkariak
1.000 dolarreko txeke bat emango dizue.''

1409
01:12:13,342 --> 01:12:16,539
Tira, 1.000 dolar

1410
01:12:16,579 --> 01:12:20,015
neure etxetik irten
eta hori guztia,

1411
01:12:20,049 --> 01:12:23,109
Eskerrak eman nahi dizkiet.
Zerbait izan da.

1412
01:12:23,152 --> 01:12:25,916
Emazteak aste oso bat egin du
etxea garbitzen

1413
01:12:25,955 --> 01:12:28,082
eta aurkezteko modura
egongo zela ziurtatzeko.

1414
01:12:28,124 --> 01:12:30,752
Pozik nago horrekin.
Eskertu nahi diet.

1415
01:12:30,793 --> 01:12:32,761
Oso ondo portatu dira.

1416
01:12:32,795 --> 01:12:35,525
Bai, eskerrak eman nahi nizkieke.

1417
01:12:44,540 --> 01:12:47,134
Beste bat daukat.

1418
01:12:49,478 --> 01:12:52,208
Oh, hau gure logeletako
atekoa da.

1419
01:12:52,248 --> 01:12:54,307
Pentsatzen ari naiz..

1420
01:12:54,350 --> 01:12:56,648
...zer den.
Sarraila jarri nuen

1421
01:12:56,686 --> 01:12:58,586
haurrak ez sartzeko,
armak ditudalako.

1422
01:12:58,621 --> 01:13:00,953
Eta hemen daukazu
gure dirua, Randy.

1423
01:13:00,990 --> 01:13:03,584
Lapurreta baten

1424
01:13:03,626 --> 01:13:05,150
lekukoak zarete.

1425
01:13:06,595 --> 01:13:10,087
Hasi naiz ulertzen zergatik jendea,

1426
01:13:10,132 --> 01:13:12,896
zoratu eta jendeari tiro egiten dion.

1427
01:13:12,935 --> 01:13:15,460
Ez dut esango
holakorik egingo dudanik,

1428
01:13:15,504 --> 01:13:18,029
baina ikus dezaket nola

1429
01:13:18,074 --> 01:13:20,269
jendea egoera horretan jartzen duten,

1430
01:13:20,309 --> 01:13:23,767
jendea bonbekin sartu
eta lehertzen dituzte

1431
01:13:23,813 --> 01:13:25,747
eta tiro egiten dien.

1432
01:13:25,781 --> 01:13:27,874
Gertatzen zaien guztia,
merezi dute,

1433
01:13:27,917 --> 01:13:29,680
horixe esan dezaket.

1434
01:13:29,719 --> 01:13:31,914
Zerbait gertatuko dela espero dut

1435
01:13:31,954 --> 01:13:35,151
bai, hori.

1436
01:13:35,191 --> 01:13:37,455
Ezin dut gehiago esan.

1437
01:13:42,164 --> 01:13:44,291
Badira bidean arrapatutako batzuk hortik.

1438
01:13:44,333 --> 01:13:46,062
Hau Bob Feinberg da.

1439
01:13:46,102 --> 01:13:49,868
VIP jendearen mailegu guztiak
zeramaten Countrywide-n,

1440
01:13:49,905 --> 01:13:53,841
AEBetako
hipoteka enpresarik handiena.

1441
01:13:53,876 --> 01:13:55,810
Nahiz eta Countrywide-ren
alor nagusia

1442
01:13:55,845 --> 01:13:59,246
diru sarrera txikiko pertsonei
interes oso altuko maileguak ematea izan,

1443
01:13:59,281 --> 01:14:01,579
Bob
herrialdeko buruzagi politiko

1444
01:14:01,617 --> 01:14:05,383
nagusietako batzuekin
lan egiten zuen.

1445
01:14:05,421 --> 01:14:08,015
Egun batean nagusi handienetako batek
bere bulegora deitu zidan.

1446
01:14:08,057 --> 01:14:09,786
Esan zidan:
''Tipo honi deitu behar diozu.''

1447
01:14:09,825 --> 01:14:11,793
Ondo, esan nuen.

1448
01:14:11,827 --> 01:14:14,762
''Angelo-ren laguna da'',
esan zidan

1449
01:14:14,797 --> 01:14:17,265
Angelo Mozilo
Countrywide-ko zuzendaria da.

1450
01:14:17,299 --> 01:14:21,463
''Emaiozu tasa hau.
Kendu kargu horiek.

1451
01:14:21,504 --> 01:14:25,531
Eta itxi ezazu.
Eta ez hankarik sartu.''

1452
01:14:25,574 --> 01:14:28,338
''Ados'',
pentsatu nuen nik

1453
01:14:30,012 --> 01:14:31,673
Sail berezi bat zen,

1454
01:14:31,714 --> 01:14:34,342
Angeloren lagunekin lan egiteko.

1455
01:14:35,718 --> 01:14:37,185
Beherapenak
ematen zitzaizkien.

1456
01:14:37,219 --> 01:14:38,811
Karguak kentzen ziren.

1457
01:14:38,854 --> 01:14:41,880
Eta batzuetan papeleoa
kentzen zen.

1458
01:14:41,924 --> 01:14:46,020
"FOA" (Angeloren Laguna)
idazten genuen espedientean.

1459
01:14:46,061 --> 01:14:48,791
Oso jende inportantea zen.

1460
01:14:48,831 --> 01:14:51,527
Richard Holbrooke nuen,
Holbrooke enbaxadorea,

1461
01:14:51,567 --> 01:14:53,762
Donna Shalala,

1462
01:14:53,803 --> 01:14:56,966
Capitol Hill-eko jendea,
hipotekaren merkatua arautzen duen jendea,

1463
01:14:57,006 --> 01:14:59,270
Wall Street arautzen duen jendea,

1464
01:14:59,308 --> 01:15:02,539
eta Jim Johnson,
"Fannie Mae"ko burua,

1465
01:15:02,578 --> 01:15:05,445
Alphonso Jackson
"HUD"eko idazkaria...

1466
01:15:07,049 --> 01:15:10,041
Conrad senataria,
Finantza batzordekoa.

1467
01:15:10,085 --> 01:15:13,111
Etxean nengoen telebista piztuta.
Sukaldean nengoen

1468
01:15:13,155 --> 01:15:15,350
eta ahots bat entzun nuen
lukurariei buruz predikatzen,

1469
01:15:15,391 --> 01:15:18,224
eta mailegu horiei amaitu
behar zirela esaten.

1470
01:15:18,260 --> 01:15:20,524
Suposatzen da gure estatuko
finantzako arauemaileak

1471
01:15:20,563 --> 01:15:22,292
izan behar direla
langile estatubatuarrak

1472
01:15:22,331 --> 01:15:24,731
eskrupulorik gabeko
finantza operazioetatik

1473
01:15:24,767 --> 01:15:26,496
babesten dituzten zaindariak.

1474
01:15:26,535 --> 01:15:29,231
Dodd senataria,
Christopher Dodd, hitz egiten ari zen.

1475
01:15:29,271 --> 01:15:32,934
Telebistari begiratu,
eta asaldatu nintzen

1476
01:15:32,975 --> 01:15:35,500
Mailegu horietako batzuk
legitimoak dira,

1477
01:15:35,544 --> 01:15:37,569
diru-sarrera handiagoko
hartzaile sofistikatuei

1478
01:15:37,613 --> 01:15:39,740
egiten zaienean.

1479
01:15:39,782 --> 01:15:42,478
Mailegu pilo bat
eginak nituen berarentzat,

1480
01:15:42,518 --> 01:15:45,248
Angeloren lagunek
izaten zituzten

1481
01:15:45,287 --> 01:15:47,050
beherapenak
eta kontu horiek guztiekin,

1482
01:15:47,089 --> 01:15:48,613
gauza on guztiekin.

1483
01:15:48,657 --> 01:15:50,625
Suposatzen da
Senatuko Banku eta Etxebizitza Batzordea

1484
01:15:50,659 --> 01:15:53,287
hipoteken industria
begiratzen duen zaindaria dela.

1485
01:15:53,329 --> 01:15:56,594
Dodd senataria
batzorde horren presidentea da.

1486
01:15:56,632 --> 01:15:59,260
eta 28 urte baino gehiago
darama horretan lanean.

1487
01:15:59,301 --> 01:16:01,531
Angeloren lagun bezala

1488
01:16:01,570 --> 01:16:04,266
Countrywidek milioi bat
dolarretik gorako balioa zituzten

1489
01:16:04,306 --> 01:16:06,900
mailegu beherapenak
eman zizkion.

1490
01:16:06,942 --> 01:16:10,708
Norbaitek gure ondoan
zabor mailegu toxikoak

1491
01:16:10,746 --> 01:16:12,976
saltzen dizkio norbaiti.

1492
01:16:13,015 --> 01:16:16,849
VIP horri mailegurik egokiena
emateko agindu zidaten.

1493
01:16:16,886 --> 01:16:18,751
Inoiz sentitu duzu

1494
01:16:18,787 --> 01:16:20,880
eroskerian ari zinela?

1495
01:16:20,923 --> 01:16:23,892
Ez nuen sentitu
inor sobornatzen ari nintzenik, ez.

1496
01:16:23,926 --> 01:16:27,384
Nire lanean ari nintzen, besterik gabe.
VIPekin lan egiten nuen.

1497
01:16:27,429 --> 01:16:29,158
Enpresako guztiek
ezagutzen ninduten.

1498
01:16:29,198 --> 01:16:30,859
Hori, guztiek.

1499
01:16:30,900 --> 01:16:33,460
Egoera lausengaria edo zen.

1500
01:16:33,502 --> 01:16:36,994
Baina ez, ez nuen
ezer okerrik egiten nuela sentitu.

1501
01:16:37,039 --> 01:16:40,099
Eta nik egin ezean, beste batek
egingo zukeen.

1502
01:16:41,977 --> 01:16:44,502
Horretxegatik behar dugu
Bill Black bezalako jendea,

1503
01:16:44,546 --> 01:16:46,707
1980etan Aurrezki eta Maileguen
eskandalua aurkitu zuen

1504
01:16:46,749 --> 01:16:48,979
banka arauemaileetako bat.

1505
01:16:49,018 --> 01:16:51,145
Zerbait okerra gertatu zen

1506
01:16:51,186 --> 01:16:53,484
eta arauemaileek
badakitela egingo nuke.

1507
01:16:53,522 --> 01:16:56,457
Eskandalu honetako figura
nagusietako bat, Charles Keating,

1508
01:16:56,492 --> 01:16:59,290
Bill Black-ekin zer egiteko
ideia bat izan zuen

1509
01:16:59,328 --> 01:17:02,519
eta memo bat bidali zuen, jarraibide hauekin:
LEHENTASUN OSOA - BLACK GARBITU

1510
01:17:02,998 --> 01:17:06,024
Gaur egun nork zaintzen gaituen
galdetu nion

1511
01:17:06,068 --> 01:17:08,696
FBI non zegoen
honetan guztian?

1512
01:17:08,737 --> 01:17:11,467
2004ko irailean
FBl hasi zen

1513
01:17:11,507 --> 01:17:13,998
jendaurrean adierazten

1514
01:17:14,043 --> 01:17:17,274
banketxeak ari zirela

1515
01:17:17,313 --> 01:17:19,508
hipoteka iruzurra
masiboki zabaltzen.

1516
01:17:19,548 --> 01:17:21,209
"Izurritea" zela esan zuten.

1517
01:17:21,250 --> 01:17:23,946
Baina irailaren 11koa
gertatu zenean,

1518
01:17:23,986 --> 01:17:27,217
Bush-en administrazioak
FBIko gutxienez 500 espezialista

1519
01:17:27,256 --> 01:17:31,317
atera egin zituen

1520
01:17:31,360 --> 01:17:34,158
lepo-zuriko delituen sailetik,

1521
01:17:34,196 --> 01:17:36,630
Bushen agintaldian zehar,

1522
01:17:36,665 --> 01:17:38,633
AEBetako historian,
eta mundu osoko historian ere,

1523
01:17:38,667 --> 01:17:41,227
inoiz izandako
lepo-zuriko delitu olaturik handiena

1524
01:17:41,270 --> 01:17:44,797
gertatzen ari zen arren.

1525
01:17:44,840 --> 01:17:48,037
FBl-k dio

1526
01:17:48,077 --> 01:17:50,068
hipoteka iruzurren
galeretako %80a

1527
01:17:50,112 --> 01:17:52,945
mailegu-emaileek
eragindakoa da.

1528
01:17:52,982 --> 01:17:54,279
Zer esan nahi du horrek?

1529
01:17:54,316 --> 01:17:56,750
Horrek esan nahi du
ez dela mailegu-hartzailea

1530
01:17:56,785 --> 01:17:59,913
kaletik datorrena
banketxeari iruzurra egiteko.

1531
01:17:59,955 --> 01:18:03,823
Iruzur hauek erakundea
kontrolatzen duenak gidatuak dira.

1532
01:18:03,859 --> 01:18:06,521
- Ondo.
- Zuzendari exekutiboek beraiek gidatuak.

1533
01:18:06,562 --> 01:18:09,588
Zuzendari horiek, orduan,
ondo aterako zitzaiela pentsatzen zuten?

1534
01:18:09,631 --> 01:18:11,792
Ondo atera zitzaien.

1535
01:18:13,502 --> 01:18:15,595
Bai, hala ematen du.

1536
01:18:15,637 --> 01:18:18,401
Eta presidentziako hauteskundeak
gertuan izanik...

1537
01:18:18,440 --> 01:18:21,705
- Eman aberatsaren definizioa.
- 5 milioi.

1538
01:18:21,744 --> 01:18:25,544
...eliteak kezkatuta zeuden
beren delitu oldea amaitu zitekeelakoan.

1539
01:18:25,581 --> 01:18:28,744
AEBetako herritarrei
trilioien balioko maula egin ondoren:

1540
01:18:28,784 --> 01:18:30,411
etxeak bahituz,

1541
01:18:30,452 --> 01:18:32,716
gaixotzen zirenean
porrot ekonomikora eramanez,

1542
01:18:32,755 --> 01:18:35,019
soldatak eta pentsioak
burtsa deritzon kasinoan

1543
01:18:35,057 --> 01:18:38,356
inbertitzera konbentzituz,

1544
01:18:38,394 --> 01:18:41,795
aberatsek erabaki zuten
azken jokaldietako bat egitea

1545
01:18:41,830 --> 01:18:45,197
eta azken 30 urtetako
jaia amaitu zitekeenez,

1546
01:18:45,234 --> 01:18:48,726
ahal zituzten
mahai-tresna guztiak eramatea.

1547
01:18:48,771 --> 01:18:51,604
Baina horretarako
distrazio bat behar zuten lehenik.

1548
01:18:51,640 --> 01:18:54,905
Eta irailaren 11ren ostean
ikasi zuten bezala,

1549
01:18:54,943 --> 01:18:57,707
ausartien etxean
ezerk ez du funtzionatzen

1550
01:18:57,746 --> 01:19:00,738
estilo zaharreko susto bat
baino hobeto.

1551
01:19:00,783 --> 01:19:04,617
Eta izu ikuskizuna
eskaintzekotan,

1552
01:19:04,653 --> 01:19:07,588
nor "Chicken Little" bera
baino hobea?

1553
01:19:07,623 --> 01:19:11,115
Oscar-en hautatzaileak
ikusteko

1554
01:19:11,160 --> 01:19:12,821
Gabon.

1555
01:19:12,861 --> 01:19:15,386
Hau oso garai berezia da
AEBen ekonomiarako.

1556
01:19:15,431 --> 01:19:18,059
Gobernuko
ekonomia aditurik onenek

1557
01:19:18,100 --> 01:19:20,364
abisatu dute,
Kongresuak berehala eskua sartu gabe,

1558
01:19:20,402 --> 01:19:23,394
AEBek
finantzetako izualdi bat

1559
01:19:23,439 --> 01:19:26,533
bizi dezaketela,
eta nahigabeko egoera gerta daitekeela.

1560
01:19:26,575 --> 01:19:29,976
Banketxe gehiagok porrot egin dezakete,
zuen komunitateko batzuk ere bai.

1561
01:19:30,012 --> 01:19:32,503
- Baloreen-burtsa
are gehiago jausiko litzateke,

1562
01:19:32,548 --> 01:19:34,914
eta horrek zuen erretreta-kontuaren
balioa murriztu egingo luke.

1563
01:19:34,950 --> 01:19:37,612
Zuen etxearen balioak
behea joko luke.

1564
01:19:37,653 --> 01:19:40,144
Hipotekek gora egingo lukete
izugarri.

1565
01:19:40,189 --> 01:19:42,419
Eta negozio edo
landetxeren bat baduzu,

1566
01:19:42,458 --> 01:19:45,086
askoz zailago eta garestiago
aterako zaizu kreditu bat lortzea.

1567
01:19:45,127 --> 01:19:47,789
Enpresa gehiagok
itxi ditzake ateak

1568
01:19:47,830 --> 01:19:50,390
eta milioika estatubatuarrek
galdu litzakete euren lanpostuak.

1569
01:19:50,432 --> 01:19:53,230
- Kredituen ordainketan
espediente ona izan arren,

1570
01:19:53,268 --> 01:19:56,169
are zailago gerta ahal zaizu
auto bat erosteko

1571
01:19:56,205 --> 01:19:58,503
edo seme-alabak unibertsitatera bidaltzeko
behar dituzun maileguak lortzea.

1572
01:19:58,540 --> 01:20:00,974
Eta, azken batean, gure herriak
atzeraldi luze eta mingarria

1573
01:20:01,009 --> 01:20:03,773
bizi lezake.

1574
01:20:03,812 --> 01:20:07,942
Herritarrok, ez dugu
horrelakorik gertatzen utzi behar.

1575
01:20:07,983 --> 01:20:11,578
Errealitatean, ez zegoen
hitzaldi horren beharrik,

1576
01:20:11,620 --> 01:20:13,713
hedabide nagusiek ordurako

1577
01:20:13,755 --> 01:20:16,024
hondamendia salduta zutelako.

1578
01:20:17,392 --> 01:20:19,690
Hondamendia.
AEBetako finantza sistema

1579
01:20:19,728 --> 01:20:21,286
jota dago oinarrietan.

1580
01:20:21,330 --> 01:20:23,662
Banketxe erraldoia eraitsi da,
akzioak lur jota daude.

1581
01:20:23,699 --> 01:20:27,066
- Ametsgaiztoa Wall Streeten.
- "AlG" kinka larrian dago.

1582
01:20:27,102 --> 01:20:29,036
- Odola zoruan.
- Armagedon.

1583
01:20:29,071 --> 01:20:32,199
Bosgarren mailako proba
gure finantza dikeentzat.

1584
01:20:32,241 --> 01:20:35,699
Zer arraio gertatu zen?

1585
01:20:35,744 --> 01:20:38,076
Ikusi duzu inoiz
dike bat apurtzen?

1586
01:20:38,113 --> 01:20:41,514
Arraildura txiki batekin hasten da,
bitarte txiki bat...

1587
01:20:41,550 --> 01:20:43,040
Erabateko babesarekin,

1588
01:20:43,085 --> 01:20:45,019
Kongresuak murrizketak ezabatu zituen.

1589
01:20:45,053 --> 01:20:46,987
Banketxe handiak
berpizten ari dira.

1590
01:20:47,022 --> 01:20:49,047
...ura sartzen hasten zaio,

1591
01:20:49,091 --> 01:20:52,822
eta azkenean dikearen barruko
sendotasuna apurtzen du.

1592
01:20:52,861 --> 01:20:54,522
Etxebizitzen nahasmenaren
pozoiak

1593
01:20:54,563 --> 01:20:57,054
banku-sistemaren barruan
sartzen joan zen.

1594
01:20:57,099 --> 01:20:59,192
Eta gutxira dikeak berak
bere kontra egiten du.

1595
01:20:59,234 --> 01:21:01,225
Dikearen pisuak
eta uraren pisuak

1596
01:21:01,270 --> 01:21:02,635
haren kontra konspiratzen dute.

1597
01:21:02,671 --> 01:21:04,400
Inbertitzaileak
behean zeuden akzioez libratzen ziren

1598
01:21:04,439 --> 01:21:05,929
eta saltze ikaragarria gertatu zen...

1599
01:21:05,974 --> 01:21:08,033
"Fannie Mae" eta
"Freddie Mac"en akzioak

1600
01:21:08,076 --> 01:21:09,873
erortze librean
ziren gaur goizean...

1601
01:21:09,912 --> 01:21:12,779
Orduan isurketa moduko bat
gertatzen da.

1602
01:21:12,814 --> 01:21:16,250
Wall Streeten galtzeko joerak
zazpigarren egunean jarraitzen du.

1603
01:21:16,285 --> 01:21:20,312
Eta orduan bat-batean
18-20 metroko bitartekoak dituzu

1604
01:21:20,355 --> 01:21:21,515
eta dikea lehertzen da.

1605
01:21:21,557 --> 01:21:23,286
"Lehman Brothers",
porrotean.

1606
01:21:23,325 --> 01:21:25,122
"Merrill Lynch",
lasterrean salduta.

1607
01:21:25,160 --> 01:21:27,094
- Oraina "AlG".
- Eraitsi egiten da.

1608
01:21:27,129 --> 01:21:28,892
Urte osoa dirauen
merkatuaren  jaitsierak

1609
01:21:28,931 --> 01:21:31,559
enpresarik sendoenetako batzuk
eragin ditu.

1610
01:21:31,600 --> 01:21:33,397
Ura ihesean hasten da.

1611
01:21:33,435 --> 01:21:36,029
Gaur goizean,
"Washington Mutual" jausi da,

1612
01:21:36,071 --> 01:21:38,539
AEBen bankako historiako
porrotik handiena.

1613
01:21:38,574 --> 01:21:40,371
Akzioak amildegitik behera
egin zuten.

1614
01:21:40,409 --> 01:21:43,401
Digitu soil baten
historiako erorketarik handiena.

1615
01:21:46,081 --> 01:21:49,539
Dike osoa eraisten du.

1616
01:21:49,585 --> 01:21:51,382
Eta haustura osoa

1617
01:21:51,420 --> 01:21:53,911
bi minututan gertatu dela
ematen du.

1618
01:21:53,956 --> 01:21:57,289
Baina jakina,
zulotxo hark,

1619
01:21:57,326 --> 01:22:00,227
urteetan hor egon denak,

1620
01:22:00,262 --> 01:22:02,822
horrek eraitsi du dikea.

1621
01:22:02,864 --> 01:22:06,459
Funtsean sistema ahula duzu,

1622
01:22:06,501 --> 01:22:09,664
hareazko oinarriaren
gainean eraikita,

1623
01:22:09,705 --> 01:22:11,832
harrizko oinarriaren
gainean egon beharrean.

1624
01:22:11,873 --> 01:22:14,205
Eta muinetatik
zegoen ustelduta.

1625
01:22:15,744 --> 01:22:19,077
Ematen du kapitalismoa
berez jausten ari dela.

1626
01:22:19,114 --> 01:22:20,843
Zein aberastu da hemen?

1627
01:22:20,882 --> 01:22:23,214
Jende ugari aberastu da
garai honetan,

1628
01:22:23,252 --> 01:22:27,848
lehenik exekutiboak,

1629
01:22:27,889 --> 01:22:30,483
banketxeetako eta aurrezki-kutxetako
zuzendariak

1630
01:22:30,525 --> 01:22:33,016
eta bereziki
mailegu arrunten emaileak.

1631
01:22:33,061 --> 01:22:36,497
Jende horrek
neurrigabeko aberastasunak bildu ditu.

1632
01:22:36,531 --> 01:22:39,830
Eta Kongresuko kideak aberastu dira.

1633
01:22:39,868 --> 01:22:41,665
Bereziki Kongresua
utzi eta gero.

1634
01:22:41,703 --> 01:22:44,831
Horietako askok
finantza erakundeetan lan egin zuten.

1635
01:22:44,873 --> 01:22:47,467
Jakina,
Rubin-ek eta Summers-ek bezala.

1636
01:22:47,509 --> 01:22:51,104
Robert Rubin, garai batean
goi kargua zuen

1637
01:22:51,146 --> 01:22:54,206
"Citigroup" eta "Goldman Sachs"en
aldi berean

1638
01:22:54,249 --> 01:22:56,046
Legearen aldaketa bat sustatu zuen,

1639
01:22:56,084 --> 01:22:58,518
banketxe komertzialei alor berriak lantzeko
bidea emateko:

1640
01:22:58,553 --> 01:23:02,319
inbertsio bankuak
eta aseguru produktu bitxiak, esaterako.

1641
01:23:04,126 --> 01:23:06,253
Horrek legeztatu zuen
"Citicorp"

1642
01:23:06,295 --> 01:23:08,058
eta "Travelers Group"
bat egitea.

1643
01:23:08,096 --> 01:23:11,122
70 bilion dolarretako
operazioa,

1644
01:23:11,166 --> 01:23:13,498
munduko
banketxerik handiena sortzeko.

1645
01:23:13,535 --> 01:23:16,402
Clinton-en gobernua
utzi eta gero,

1646
01:23:16,438 --> 01:23:18,235
Rubin-ek "Citigroup"en
lan egin zuen.

1647
01:23:18,273 --> 01:23:22,835
115 milion dolar baino gehiago
irabazten zuen bertan.

1648
01:23:22,878 --> 01:23:24,869
Non egin zuen dirua
Summers-ek?

1649
01:23:24,913 --> 01:23:28,679
Summers-ek ustezko aholkulari gisa
egin zuen dirua.

1650
01:23:28,717 --> 01:23:31,709
Eta hitzaldiak emanez,

1651
01:23:31,753 --> 01:23:34,085
kasu batzuetan,
itxura denez,

1652
01:23:34,122 --> 01:23:37,250
100.000 dolarretik gora
kobratuz.

1653
01:23:37,292 --> 01:23:40,955
Summers-ek 5.2 milioi dolar gehiago
irabazi zituen, ordu-estrak eginez,

1654
01:23:40,996 --> 01:23:44,227
babes-funtsa baten aholkulari gisa.

1655
01:23:44,266 --> 01:23:45,858
Non egin zuen lan Geithner-ek?

1656
01:23:45,901 --> 01:23:48,734
Geithner-ek porrot egin zuen

1657
01:23:48,770 --> 01:23:51,034
bere bizitzan
egindako guztietan.

1658
01:23:51,073 --> 01:23:55,669
Ekonomia lur jota utzi zuten
erakunde gehienak

1659
01:23:55,711 --> 01:23:59,112
bere aginte zuzenaren pean zeuden.

1660
01:23:59,147 --> 01:24:01,445
Nola lortu zuen
Ekonomiako Ministroa izatea?

1661
01:24:01,483 --> 01:24:04,475
New York-eko "Federal Reserve Bank"eko
zuzendari lana

1662
01:24:04,519 --> 01:24:07,579
erabat lur jota utzita.

1663
01:24:07,622 --> 01:24:09,351
Horrek ez du zentzurik.

1664
01:24:09,391 --> 01:24:11,018
Jakina, zentzu
osoa du.

1665
01:24:11,059 --> 01:24:13,186
Hori ez da
berria Washington-en.

1666
01:24:13,228 --> 01:24:15,696
Erantzun okerra,
baina nahi duzun erantzuna

1667
01:24:15,731 --> 01:24:19,064
ematen dizun jendeak
balio izugarria du.

1668
01:24:19,101 --> 01:24:21,433
Eta gehienetan gora egiten dute

1669
01:24:21,470 --> 01:24:24,439
hain zuzen
zentzugabekeriak esateko

1670
01:24:24,473 --> 01:24:26,941
eta egiteko
prest daudelako.

1671
01:24:26,975 --> 01:24:30,809
Horiexek dira
liberalismo finantzarioak

1672
01:24:30,846 --> 01:24:34,805
aberastuko gintuela
agindu zigun jendea.

1673
01:24:34,850 --> 01:24:38,320
Eta horiexek dira
aberastu egin den jendea.

1674
01:24:41,456 --> 01:24:45,552
Ez zen harritzekoa
aberatsak gehiago aberastu nahi izatea.

1675
01:24:45,594 --> 01:24:49,360
Baina orain modu berri eta lotsagabe bat
asmatu zuten horretarako.

1676
01:24:49,398 --> 01:24:53,300
Ekonomiako Ministeriora
kamioi handi batekin joan,

1677
01:24:53,335 --> 01:24:56,827
eta gure zergetako 700 bilioi dolar
eramango zituzten kamioian.

1678
01:24:56,872 --> 01:24:58,863
Inork galderarik egin gabe.

1679
01:24:58,907 --> 01:25:02,673
Michael Moore dut hemen.
Badakizu Michael Moore nor den, ezta?

1680
01:25:02,711 --> 01:25:05,578
Zinemagilea.
Filmatzen ari zait.

1681
01:25:05,614 --> 01:25:07,172
- Emaztearekin ari naiz.
- Oh, kaixo.

1682
01:25:07,215 --> 01:25:08,978
Zer moduz?
Baron Hill, Indianakoa.

1683
01:25:09,017 --> 01:25:10,484
Zer moduz, jauna?
Ondo.

1684
01:25:10,519 --> 01:25:12,350
- Michiganekoak gara, badakizu?
- Bai.

1685
01:25:12,387 --> 01:25:13,979
Nola gertatu zen kolapso hori?

1686
01:25:14,022 --> 01:25:18,254
Ostiral batean etxera joan nintzen,
ekonomiaren aldetik dena ondo zegoen.

1687
01:25:18,293 --> 01:25:21,023
Hegazkinak Indianan lurra hartu
eta telefonoz deitu nuen

1688
01:25:21,062 --> 01:25:23,394
bulegokoekin hitz egiteko,

1689
01:25:23,432 --> 01:25:25,263
Bat-batean krisialdi hori
genuen eskuartean,

1690
01:25:25,300 --> 01:25:27,359
eta astelehenean itzultzen naizenean
bozkatu beharko nuen

1691
01:25:27,402 --> 01:25:30,860
finantza industria berpizteko
multibilioi-dolarreko ordaintzea.

1692
01:25:30,906 --> 01:25:34,842
Esan ziguten berehala
ekiten ez bagenion

1693
01:25:34,876 --> 01:25:39,677
ekonomiak kolapsatu egingo zuela,
inolako zalantzarik gabe.

1694
01:25:39,714 --> 01:25:43,047
Krisialdi hori

1695
01:25:43,084 --> 01:25:45,450
irailean iragartzeak,

1696
01:25:45,487 --> 01:25:47,352
hauteskundeak baino
aste batzuk lehenago,

1697
01:25:47,389 --> 01:25:48,686
oso susmagarria zela
sentitu nuen.

1698
01:25:48,723 --> 01:25:51,749
Kongresua urdurien dagoen
unea izaten da.

1699
01:25:51,793 --> 01:25:54,159
Eta nik pentsatu nuen: ''Egon pixka bat.
Zer gertatzen ari da?

1700
01:25:54,196 --> 01:25:56,630
Hau ez da normala.''

1701
01:25:56,665 --> 01:25:58,530
Kongresuko agintariek

1702
01:25:58,567 --> 01:26:00,159
eta Bush-en Gobernuak

1703
01:26:00,202 --> 01:26:02,534
bilera pribatu sail bat egin zuten

1704
01:26:02,571 --> 01:26:05,472
Wall Streeteko titanekin,

1705
01:26:05,507 --> 01:26:07,839
zehazteko zenbat diru behar zen

1706
01:26:07,876 --> 01:26:11,437
inbertitzaileek egindako apustu okerrak
estali ahal izateko.

1707
01:26:11,480 --> 01:26:15,541
Tratu bat egin zen
Ekonomiako ministro Henry Paulson-ekin,

1708
01:26:15,584 --> 01:26:18,075
"Goldman Sachs" enpresako
zuzendari-ohiarekin.

1709
01:26:18,119 --> 01:26:21,987
"Goldman" utzi eta
Ekonomia Ministeriora joan zenean,

1710
01:26:22,023 --> 01:26:25,857
700 milioi dolar zituela
jotzen zen.

1711
01:26:25,894 --> 01:26:29,694
Amerikako Estatu Batuen onena
ikusi genuen nire ustez

1712
01:26:29,731 --> 01:26:33,132
Kongresuko presidentearen bulegoan
gau horretan.

1713
01:26:33,168 --> 01:26:36,160
AEBetako onena?

1714
01:26:36,204 --> 01:26:40,106
Edo "Goldman Sachs"eko onena
esan nahi zuen?

1715
01:26:40,141 --> 01:26:41,904
Ekonomiako ministerioa,

1716
01:26:41,943 --> 01:26:44,275
Wall Streeteko
sukurtsala da praktikan.

1717
01:26:44,312 --> 01:26:47,372
Karguetako jende guztia
"Goldman Sachs" enpresatik zetorren.

1718
01:26:47,415 --> 01:26:50,543
Aro modernoko
"Goldman" gobernua esaten genion.

1719
01:26:50,585 --> 01:26:52,746
Horrela zen "Goldman"eko
exekutibo-ohi asko gobernuan zirelako

1720
01:26:52,787 --> 01:26:56,553
Bush-eko Ekonomia ministerioan,

1721
01:26:56,591 --> 01:26:58,855
Clinton-en gobernuan egon ziren bezala.

1722
01:26:58,894 --> 01:27:01,795
Barrenetik lan egiten zuten
presio handia eginez

1723
01:27:01,830 --> 01:27:04,128
finantzak liberalizatzeko

1724
01:27:04,165 --> 01:27:06,633
guk beraien soldatak
ordaintzen genituen artean.

1725
01:27:06,668 --> 01:27:08,932
Ekonomiako ministro Paulson

1726
01:27:08,970 --> 01:27:10,904
ez zegoen "Goldman"en kasualitatez.

1727
01:27:10,939 --> 01:27:14,431
Berak eraman zuen "Goldman"
etxebizitzetako deribatu bitxi haiek

1728
01:27:14,476 --> 01:27:18,173
erostera.

1729
01:27:18,213 --> 01:27:21,671
Beraz, arazo itzelak sortarazi zizkion
"Goldman"i

1730
01:27:21,716 --> 01:27:23,877
Etxebizitzetako deribatu zoroek

1731
01:27:23,919 --> 01:27:26,911
"Goldman"en lehiakide asko
errekara eraman zuten.

1732
01:27:26,955 --> 01:27:29,480
Eta "Goldam"eko mutilak gobernuan
erabakiak hartzen

1733
01:27:29,524 --> 01:27:32,357
ziurtatu egingo zuten

1734
01:27:32,394 --> 01:27:35,124
Wall Streeteko tronua
eskuratuko zutela

1735
01:27:35,163 --> 01:27:36,596
ekaitza pasa ondoren.

1736
01:27:36,631 --> 01:27:38,360
Beraz, Ekonomiako ministerioari
aholkuak emateko

1737
01:27:38,400 --> 01:27:41,198
azkena
Goldman izan beharko litzateke.

1738
01:27:41,236 --> 01:27:42,760
Beraz, Paulson,
zer esanik ez,

1739
01:27:42,804 --> 01:27:46,001
"Goldman"eko zuzendari-ohiak,
hara eraman zituen.

1740
01:27:46,041 --> 01:27:48,737
Eta zein aholku eman zuten?

1741
01:27:48,777 --> 01:27:51,610
Tira, zergadunak erabiltzea

1742
01:27:51,646 --> 01:27:54,080
"Goldman"

1743
01:27:54,115 --> 01:27:56,982
eta konfiantzako beste
finantza erakunde batzuk salbatzeko.

1744
01:27:57,018 --> 01:28:00,010
Paulson ministroak
proposamen sinple bat

1745
01:28:00,055 --> 01:28:01,920
aurkeztu dio
Kongresuari.

1746
01:28:01,957 --> 01:28:04,152
Hori da dena:
hiru orrialde.

1747
01:28:04,192 --> 01:28:06,956
Gutxi gorabehera
bilioi bat dolar hitz bakoitzeko.

1748
01:28:06,995 --> 01:28:08,986
Eta oso sinplea da.

1749
01:28:09,030 --> 01:28:12,158
Paulson altxorraren
giltza hartu du,

1750
01:28:12,200 --> 01:28:15,465
Hasteko, 700 bilioi dolar
hartuko du maileguan

1751
01:28:15,503 --> 01:28:16,993
AEBetako herriaren izenean,

1752
01:28:17,038 --> 01:28:20,269
Beharbada geroago gehiago hartuko du.
Eta lege guztiak deuseztatuko ditu.

1753
01:28:20,308 --> 01:28:22,538
Lege guztiak!

1754
01:28:22,577 --> 01:28:26,013
Tribunal batek ere ezin du begiratzerik.
Oso proposamen benetan sinplea.

1755
01:28:26,047 --> 01:28:29,608
Benetako krisialdi
egoeran gaude.

1756
01:28:29,651 --> 01:28:31,642
Depresio handia baino
zerbait okerrago

1757
01:28:31,686 --> 01:28:34,052
bihurtu zitekeen.

1758
01:28:34,089 --> 01:28:37,684
Beldurra ikusi nuen.
Gizon bat negarrez hasi zen.

1759
01:28:37,726 --> 01:28:41,059
Jendeak esaten digu
kalamitate erraldoia izango dela

1760
01:28:41,096 --> 01:28:42,961
Eta ni hautagaia izango naiz
bi hilabete barru.

1761
01:28:42,998 --> 01:28:44,761
Zortzi aste
hauteskundeetarako,

1762
01:28:44,799 --> 01:28:47,427
Ez dut errore bat egin nahi.
Zer egin behar da?

1763
01:28:47,469 --> 01:28:49,630
Jainkoak lagun gaitzala.

1764
01:28:49,671 --> 01:28:51,662
Onartzen ez badugu

1765
01:28:51,706 --> 01:28:54,470
okerrena etor daitekeen
beldur naiz.

1766
01:28:54,509 --> 01:28:56,773
Kongresuko kide batzuei
esan zieten

1767
01:28:56,811 --> 01:29:00,406
salbuespen-egoera izan zitekeela
AEBetan, ezezkoa bozkatuez gero.

1768
01:29:00,448 --> 01:29:02,609
Eztarritik irensteko
bultzaka ari zitzaizkigun.

1769
01:29:02,651 --> 01:29:04,676
Berehala bozkatzea nahi zuten.

1770
01:29:04,719 --> 01:29:07,381
inolako azterketa seriorik
egin gabe.

1771
01:29:07,422 --> 01:29:09,481
- Agerraldirik gabe?
- Agerraldirik gabe.

1772
01:29:09,524 --> 01:29:11,583
Ni ez nengoen...

1773
01:29:11,626 --> 01:29:14,754
Inguratu ninduten,
kontatu zizkidaten gezurrekin,

1774
01:29:14,796 --> 01:29:17,458
Irakeko gerraren erabakiaren alde
bozkatzeko,

1775
01:29:17,499 --> 01:29:19,399
eta ez nengoen prest
horrelako beste baterako.

1776
01:29:19,434 --> 01:29:22,733
Ez naiz gertakarien zain geldituko,
arriskua handitzen ari den bitartean.

1777
01:29:22,771 --> 01:29:26,263
Ez naiz geldirik egongo,
arriskua gero eta hurbilago dugunean.

1778
01:29:26,307 --> 01:29:29,140
Beldurra erabili,
eta nahi duzuna lortuko duzu.

1779
01:29:31,179 --> 01:29:33,773
Eta leiho honetan,
hauteskundeetarako bi hilabete

1780
01:29:33,815 --> 01:29:36,545
falta zirenean,
presio-eltze hori sortu zuten.

1781
01:29:36,584 --> 01:29:39,280
Jendeak uste du
Ordezkarien Ganbarak

1782
01:29:39,320 --> 01:29:41,948
legedia hori onartu behar duela.

1783
01:29:41,990 --> 01:29:44,925
Presidente jauna,
AEBetako herriari esan nahi diot

1784
01:29:44,959 --> 01:29:47,951
ez diezaiotela Kongresuari
Wall Streetekin tratu hori egiten utzi.

1785
01:29:47,996 --> 01:29:50,556
Gaizkile horiek
botere politiko gehiegi dute

1786
01:29:50,598 --> 01:29:53,032
Lurralde honetako
erakunde legegile handienaren

1787
01:29:53,068 --> 01:29:55,468
ohiko prozesu legegilea
aldarazi ahal dute

1788
01:29:55,503 --> 01:29:57,437
Negoziazioaren
hitz guztiak aztertu

1789
01:29:57,472 --> 01:30:00,600
beharko lituzketen Batzorde guztiek
etenda daude.

1790
01:30:00,642 --> 01:30:03,372
Eta horrek esan nahi du
AEBetako herria ere etenda dagoela.

1791
01:30:03,411 --> 01:30:05,641
Konstituzioaren aurrean
zin egin dugu

1792
01:30:05,680 --> 01:30:07,807
Errepublika babestu
eta defendatuko dugula

1793
01:30:07,849 --> 01:30:11,080
kanpoko zein etxeko
etsai guztien aurka.

1794
01:30:11,119 --> 01:30:13,917
Esaten dute 2000ko hondamendia
gertatuko dela berriro.

1795
01:30:13,955 --> 01:30:16,446
Wall Streeteko finantzari aberatsei
entzuten diegun

1796
01:30:16,491 --> 01:30:18,982
beldurraren politika
bera besterik ez da.

1797
01:30:19,027 --> 01:30:21,587
Zergatik ez diogu eskatzen Wall Streeti
garbitu ditzatela beraien nahasmendua?

1798
01:30:21,629 --> 01:30:25,087
Zergatik ez diegu laguntzen
lur jota dauden AEBetako familiei?

1799
01:30:25,133 --> 01:30:28,227
Zergatik ez ditugu zor orokorrak murrizten,
Wall Streeteko zorrak murriztu beharrean?

1800
01:30:28,269 --> 01:30:30,100
Hau zer da?
AEBen Kongresua

1801
01:30:30,138 --> 01:30:32,333
ala "Goldman Sachs"en
zuzendaritza taldea?

1802
01:30:32,373 --> 01:30:35,137
Bozkatu aurreko gauean,

1803
01:30:35,176 --> 01:30:38,043
AEBetako herritarrak
inoiz ikusi gabeko kopuruan

1804
01:30:38,079 --> 01:30:41,105
milioika mezu bidali zituzten
Kapitoliora

1805
01:30:41,149 --> 01:30:43,845
Kongresuak ezezko botoa
emateko eskatzen.

1806
01:30:47,322 --> 01:30:50,223
Erreskateko paketea
atzera bota dute gaur,

1807
01:30:50,258 --> 01:30:52,488
Diputatuen Ganbarak
atzera bota du.

1808
01:30:52,527 --> 01:30:54,222
Balore-burtsa eraitsi da,

1809
01:30:54,262 --> 01:30:56,924
inoiz egun batean
Dow indizeko

1810
01:30:56,965 --> 01:30:59,263
digitu bakarreko
galera handienean.

1811
01:30:59,300 --> 01:31:00,892
Kontua hauxe da:

1812
01:31:00,935 --> 01:31:03,301
arrazoia nahikoa da
erreskateak huts egitea

1813
01:31:03,338 --> 01:31:06,535
bost astetan kargu guztiak izendatzeko?

1814
01:31:06,574 --> 01:31:08,439
12 botok hil dute.

1815
01:31:08,476 --> 01:31:10,671
Baita diputatuei deitu
eta ezetz esan zieten

1816
01:31:10,712 --> 01:31:14,045
AEBetako jende
askoren ahotsek ere.

1817
01:31:14,082 --> 01:31:16,448
Orduan Kongresuak
ezetz bozkatu zuen.

1818
01:31:16,484 --> 01:31:18,452
Gaur Kongresua
hiritik irten da.

1819
01:31:18,486 --> 01:31:21,353
Kongresuak eta Wall Streetek
gutxitan jasotako errieta izan zen,

1820
01:31:21,389 --> 01:31:24,187
inoiz jaso badute ere.

1821
01:31:24,225 --> 01:31:27,319
"Citibank"en memoak
abisatuta zuen:

1822
01:31:27,362 --> 01:31:29,125
Baserritarrek inoiz
beren eskubide demokratikoak

1823
01:31:29,164 --> 01:31:31,291
erabiltzea aukeratuez gero,

1824
01:31:31,332 --> 01:31:34,324
aberatsen lapurreta
amaituko zen.

1825
01:31:34,369 --> 01:31:38,499
Orduan Paulson eta konpainia
Kapitoliora itzuli ziren.

1826
01:31:38,540 --> 01:31:41,839
Eta, "Kontua, mesedez"
esan dezakezun baino azkarrago

1827
01:31:41,876 --> 01:31:45,642
isilpeko hitzarmena egin zuten
Demokraten laguntzarekin.

1828
01:31:47,382 --> 01:31:48,872
Kontu honek
hauteskundeak ordezkatzen ditu.

1829
01:31:48,917 --> 01:31:50,817
Ondo egin behar dugu.
Azkar egin behar dugu.

1830
01:31:50,852 --> 01:31:52,285
Bat nator ministroarekin.

1831
01:31:52,320 --> 01:31:54,754
Ez du ehunaka bilioi horien
kosturik izango.

1832
01:31:54,789 --> 01:31:56,757
Gehiena berreskuratuko dugu,
eta beharbada guztia ere bai.

1833
01:31:56,791 --> 01:31:59,885
Demokratak
mezulari bilakatu ziren

1834
01:31:59,928 --> 01:32:03,455
Presidente errepublikanoaren

1835
01:32:03,498 --> 01:32:05,830
lege baterako.

1836
01:32:05,867 --> 01:32:09,359
Presidentea eta hautagaiek
telefono deiak egin zituzten...

1837
01:32:09,404 --> 01:32:12,532
eta diputatuek ere...
gutxienez Senatuan interesa

1838
01:32:12,574 --> 01:32:14,974
duten bi kide gutxienez,

1839
01:32:15,009 --> 01:32:16,203
eta hainbat kontu agindu zituzten.

1840
01:32:17,612 --> 01:32:19,807
Hurrengo egunetan, Kongresuak

1841
01:32:19,848 --> 01:32:21,839
aldaketa harrigarria egin zuen

1842
01:32:21,883 --> 01:32:25,944
eta banketxeei eman zizkien
nahi zituzten 700 eta piko bilioi haiek.

1843
01:32:25,987 --> 01:32:27,852
Eta jendea... pikutara.

1844
01:32:27,889 --> 01:32:30,824
Bozketaren emaitza:
Baiezko botoak: 263

1845
01:32:30,859 --> 01:32:34,158
Ezezko botoak: 171.
Mozioa onartu da.

1846
01:32:34,195 --> 01:32:38,529
Kontu handiz prestatu zen
gertatu zenean gertatzeko,

1847
01:32:38,566 --> 01:32:42,593
konprometitu zuen jendea
konprometitzeko.

1848
01:32:42,637 --> 01:32:46,630
Mezua kontu handiz landu zen.

1849
01:32:46,674 --> 01:32:48,699
Kongresua nahi zuten
lekuan zeukaten.

1850
01:32:48,743 --> 01:32:51,871
Ez duzu pentsatuko
kasualitate hutsa izan zenik?

1851
01:32:51,913 --> 01:32:53,744
Ez.

1852
01:32:53,781 --> 01:32:57,342
Goreneko mailetan
koordinatu beharreko

1853
01:32:57,385 --> 01:33:00,752
intelligentsiako operazioa
bezalakoa izan zen.

1854
01:33:00,788 --> 01:33:03,348
Iruzur horrek
erakusten du

1855
01:33:03,391 --> 01:33:08,090
indar batzuk

1856
01:33:08,129 --> 01:33:10,723
ez datozela
demokraziarekin bat.

1857
01:33:10,765 --> 01:33:12,630
Ados.
Kontrolean daudenak.

1858
01:33:12,667 --> 01:33:15,431
Egundokoak.

1859
01:33:15,470 --> 01:33:18,530
Lan ikusgarria burutu zuten.
Oso ondo gauzatuta.

1860
01:33:21,242 --> 01:33:22,470
Uste duzu
hemen gertatutakoari

1861
01:33:22,510 --> 01:33:25,911
estatu kolpea esatea
gehiegizkoa denik?

1862
01:33:25,947 --> 01:33:27,505
Finantzazko estatu kolpea?

1863
01:33:27,548 --> 01:32:30,189
Ez, nire ustez
horixe bera gertatu zen eta.

1864
01:33:30,718 --> 01:33:33,983
- Finantzazko estatu kolpea?
- Bai.

1865
01:33:35,757 --> 01:33:37,349
Bat etor naiteke horrekin.

1866
01:33:38,693 --> 01:33:40,786
Bat etor naiteke horrekin
hemen agintean

1867
01:33:40,828 --> 01:33:42,762
herria ez dagoelako.

1868
01:33:42,797 --> 01:33:45,288
agintean Wall Street dago .

1869
01:33:47,068 --> 01:33:49,093
Non dago gure dirua?

1870
01:33:49,137 --> 01:33:51,537
Ez dakit.

1871
01:33:51,572 --> 01:33:53,904
"Citigroup" 50 milioi dolar
gastatuko ditu

1872
01:33:53,942 --> 01:33:55,569
luxuzko hegazkin batean.

1873
01:33:55,610 --> 01:33:58,170
Zuk ez dakizu?
Baina zu zara

1874
01:33:58,212 --> 01:34:01,204
ardura hori...
Hori argitzeko kargua eman zizuten.

1875
01:34:01,249 --> 01:34:02,944
"Goldman Sachs"k 6.8 bilioi dolar

1876
01:34:02,984 --> 01:34:05,350
gorde ditu gain-sarietarako.

1877
01:34:05,386 --> 01:34:08,719
Baina Ministerioak
"ez galdetu, ez erantzun" politika jarraitu zuen

1878
01:34:08,756 --> 01:34:10,986
Ez zieten banketxeei galdetu

1879
01:34:11,025 --> 01:34:13,255
zer egin behar zuten diruarekin.

1880
01:34:13,294 --> 01:34:16,889
Eta galdetu ez zietenez,
banketxeek ez dute esan beharrik.

1881
01:34:16,931 --> 01:34:19,593
"AlG"ren batzarrak
Valley turismo-guneko igerilekuaren ondoan...

1882
01:34:19,634 --> 01:34:20,828
Ez dauka zentzurik.

1883
01:34:20,868 --> 01:34:23,564
Esan digutenez,
73 lagunek,

1884
01:34:23,604 --> 01:34:26,539
milioi 1 dolar gutxienez
jaso zuen bakoitzak.

1885
01:34:26,574 --> 01:34:28,701
Zergatik Ekonomia Ministerioak

1886
01:34:28,743 --> 01:34:30,904
ez zien Banketxeei galdetu

1887
01:34:30,945 --> 01:34:32,537
gure diruarekin zer egiten zuten?

1888
01:34:32,580 --> 01:34:36,277
Galdera hori
Paulson ministroari egin beharko diozu,

1889
01:34:36,317 --> 01:34:39,150
Zeren nik galdera hori
egin nuen

1890
01:34:39,187 --> 01:34:42,418
Kongresuko Batzorde Begiraleko
buru gisa. Eta gaur arte

1891
01:34:42,457 --> 01:34:46,050
ez dut erantzunik jaso.
Agian zuk suerte hobea izango duzu.

1892
01:34:46,828 --> 01:34:48,796
Arratsaldeon.
Hank Paulson-en bulegoa.

1893
01:34:48,830 --> 01:34:50,354
Bai, Michael Moore naiz.

1894
01:34:50,398 --> 01:34:52,127
Paulson jaunarekin
hitz egin nahi nuke.

1895
01:34:52,166 --> 01:34:54,225
- Barkatu. Zure izena?
- Michael Moore.

1896
01:34:54,268 --> 01:34:55,826
- Michael Moore?
- Bai.

1897
01:34:55,870 --> 01:34:59,067
- Kaixo? Kaixo?

1898
01:34:59,107 --> 01:35:01,905
Gure diruarekin egiten dutena
zoroena da.

1899
01:35:01,943 --> 01:35:04,707
Dirua itzularazi ahal banie...

1900
01:35:04,746 --> 01:35:06,481
Horren alde egongo nintzateke.

1901
01:35:24,365 --> 01:35:26,799
Dirua AEBetako herriari
itzultzeko etorri gara.

1902
01:35:26,834 --> 01:35:28,665
Ulertzen dut, jauna,
baina ezin zara sartu.

1903
01:35:28,703 --> 01:35:30,136
- Poltsa hartuko duzu?
- Ez.

1904
01:35:30,171 --> 01:35:31,729
- Gora igotzeko?
- Ezetz, bada.

1905
01:35:31,773 --> 01:35:33,707
Bete ezazu.
Poltsa gehiago dauzkat.

1906
01:35:33,741 --> 01:35:35,538
10 bilioi ziur asko
ez dira hemen sartuko.

1907
01:35:35,576 --> 01:35:36,736
Lagundu ahal didazu
dirua hartzen?

1908
01:35:36,778 --> 01:35:37,938
Ezin dizut lagundu
dirua hartzen.

1909
01:35:37,979 --> 01:35:40,174
Zer gerta liteke
korrika sartuko banintz?

1910
01:35:42,316 --> 01:35:44,876
Beraz, beste banketxe
batera joan nintzen.

1911
01:35:46,087 --> 01:35:47,145
Gure dirua itzultzea nahi dugu.

1912
01:35:47,188 --> 01:35:48,746
Banketxe guztietara joan nintzen.

1913
01:35:48,790 --> 01:35:51,054
- Tipo hori ikusi duzu?
- Bai.

1914
01:35:51,092 --> 01:35:53,424
Ondo; atxiloketa
herritarra egitera etorri gara.

1915
01:35:53,461 --> 01:35:55,861
Bota ezazue
leihotatik behera.

1916
01:35:55,897 --> 01:35:58,457
Eta leku guztietan...

1917
01:36:00,201 --> 01:36:01,498
erantzun berbera jaso nuen.

1918
01:36:01,536 --> 01:36:03,697
Atxiloketa herritarra
egitera etorri gara.

1919
01:36:03,738 --> 01:36:05,228
Hemengo zuzendaritzako talde osoa
atxilotzera,

1920
01:36:05,273 --> 01:36:06,399
eta exekutiboak ere bai.

1921
01:36:06,441 --> 01:36:07,806
Zergatik ez duzu hitz egiten
nire jefearekin?

1922
01:36:07,842 --> 01:36:09,673
- Horko hori da.
- Non dago?

1923
01:36:09,710 --> 01:36:11,507
- Alkandora zuriduna? Gorbata urdina duena?
- Bai.

1924
01:36:11,546 --> 01:36:12,911
- Horixe da.
- Ileko sarrerak dituena?

1925
01:36:12,947 --> 01:36:16,508
Dirua beste konpainia batzuk
erosteko erabiltzen ari dira.

1926
01:36:16,551 --> 01:36:19,213
Hau gure dirua da.

1927
01:36:19,253 --> 01:36:21,278
Oh, polizia kide bat.

1928
01:36:21,322 --> 01:36:23,449
Zuzendaria, Blankfein jauna
atxilotu nahi dut,

1929
01:36:23,491 --> 01:36:25,686
atxiloketa herritar bat.

1930
01:36:25,726 --> 01:36:28,490
Baina zu hemen zaudenez,
beharbada lagunduko didazu.

1931
01:36:28,529 --> 01:36:31,987
- Egin dezagun kanpoan.
- Gure zerga diruetako 170 bilioi dolar.

1932
01:36:32,033 --> 01:36:35,264
- Ez duzu baimenik eraikinean sartzeko, jauna.
- Baina atxiloketa bat egitera etorri naiz.

1933
01:36:35,303 --> 01:36:37,703
- Atxiloketa bat egitera etorri naiz.
- Egin ezazu kanpoan, jauna.

1934
01:36:37,738 --> 01:36:39,171
Ezin dut kanpoan egin.
Goian daude.

1935
01:36:39,207 --> 01:36:41,107
Nik egingo dut atxiloketa, jauna.

1936
01:36:41,142 --> 01:36:42,803
Zuk inor atxilotu ahal duzu?

1937
01:36:42,844 --> 01:36:44,641
Zuk atxilotu ahal baduzu,
nik atxilotu ahal dut.

1938
01:36:44,679 --> 01:36:46,078
Jauna, irten eraikinetik, jauna.

1939
01:36:46,114 --> 01:36:47,479
Zein gehiagok
irten behar du eraikinetik?

1940
01:36:47,515 --> 01:36:49,312
Kamara-gizona eta taldea
Irten kanpora, jauna.

1941
01:36:49,350 --> 01:36:52,217
Ez dakite ingelesez.
"Non?"

1942
01:36:53,855 --> 01:36:56,517
Tipo horiek lege pilo bat
hautsi dituzte, badakizu?

1943
01:36:56,557 --> 01:37:00,152
Hau dirua da.
Lapurreta, iruzurra.

1944
01:37:09,670 --> 01:37:12,070
Itzuli egingo dut dirua
AEBetako Altxorrera,

1945
01:37:12,106 --> 01:37:13,903
auto blindatu honetan.

1946
01:37:13,941 --> 01:37:16,569
Segurua da.
Fidatu ahal zarete.

1947
01:37:20,014 --> 01:37:23,313
Zantzu txiki horiek daude,

1948
01:37:23,351 --> 01:37:27,788
sinestezina

1949
01:37:27,822 --> 01:37:32,452
gerta zitekeela,

1950
01:37:34,896 --> 01:37:37,990
hau da, orokorrean

1951
01:37:38,032 --> 01:37:40,660
AEBetako jendea

1952
01:37:40,701 --> 01:37:44,102
haserretu zitekeela

1953
01:37:44,138 --> 01:37:46,038
aberatsekin.

1954
01:37:46,073 --> 01:37:49,565
Lotsagabeak!
Lotsagabeak!

1955
01:37:49,610 --> 01:37:51,771
Herrialde honetan
azken hamarkadetan

1956
01:37:51,812 --> 01:37:55,908
aberastutako jendeak
ez zituen egiten

1957
01:37:55,950 --> 01:37:59,784
guztien gustuko gauzak.

1958
01:37:59,820 --> 01:38:03,221
Jokoan ari ziren,

1959
01:38:03,257 --> 01:38:05,657
guztiak kaltetu zituzten
jokoetan.

1960
01:38:09,463 --> 01:38:13,957
Ekonomiak gaixotasunen bat
harrapatu zuen.

1961
01:38:15,570 --> 01:38:19,233
Ez zen ohikoa
estatubatuarrak aberatsen aurka egitea

1962
01:38:19,273 --> 01:38:22,504
muturraren aurrean jarri ziguten
azenarioaren kontua,

1963
01:38:22,543 --> 01:38:25,740
gu ere haietako bat
izatera iritsi ginatekeela,

1964
01:38:25,780 --> 01:38:28,544
Jendea hasi zen
sinismena galtzen.

1965
01:38:28,583 --> 01:38:31,279
Eta horrek beldurra
ematen zien aberatsei.

1966
01:38:31,319 --> 01:38:35,415
Urrutitik, zerbait hurbiltzen ari zela

1967
01:38:35,456 --> 01:38:38,118
entzun zutelako,
eta ez zen beste Martini bat.

1968
01:38:38,159 --> 01:38:40,923
Herri madarikatua zen.

1969
01:38:42,830 --> 01:38:45,196
Prest gaude herrialde hau

1970
01:38:45,233 --> 01:38:47,394
norabide errotik berri batean
eramateko.

1971
01:38:47,435 --> 01:38:50,029
Horixe ari da gertatzen
AEBetan oraintxe bertan.

1972
01:38:50,071 --> 01:38:53,734
Gauzak aldatzen ari dira
AEBetan.

1973
01:38:53,774 --> 01:38:55,435
Ene Jainkoa!

1974
01:38:55,476 --> 01:38:58,468
Wall Streetek ez zuen
holakorik nahi.

1975
01:38:58,512 --> 01:39:01,003
Eta irabaziko balu?

1976
01:39:01,048 --> 01:39:03,881
Zer gertatuko litzaioke
haien bizimoduari?

1977
01:39:05,720 --> 01:39:08,154
Beraz, beti egiten dutena
egin zuten.

1978
01:39:08,189 --> 01:39:10,350
Hainbat eta diru gehiena
eman zioten.

1979
01:39:12,059 --> 01:39:15,495
"Goldman Sachs" lehen zergadun
pribatua bilakatu zen

1980
01:39:15,529 --> 01:39:18,362
ia milioi 1 zergetan.

1981
01:39:20,201 --> 01:39:23,796
Baina ez zeuden ziur
zer egingo zuen.

1982
01:39:23,838 --> 01:39:26,739
Zer sentituko zuen,

1983
01:39:26,774 --> 01:39:29,243
beraiei eta
beraien bizimoduari buruz?

1984
01:39:29,243 --> 01:39:33,145
Nire jarrera hauxe da: ekonomia
beheko jendearentzat ona bada,

1985
01:39:33,180 --> 01:39:34,340
ona izango da guztientzat.

1986
01:39:37,451 --> 01:39:39,544
Obama senatariak
aberastasuna banatuko duela dio.

1987
01:39:39,587 --> 01:39:42,021
Joe iturginak esan zion

1988
01:39:42,056 --> 01:39:44,650
asmo horrek
sozialismoaren itxura duela.

1989
01:39:48,262 --> 01:39:49,786
AEBak maite ditut.

1990
01:39:49,830 --> 01:39:53,630
Demokraziak irautea nahi dut,
eta ez gizarte sozialista bat.

1991
01:39:56,971 --> 01:40:00,372
Uste dut sozialismoa ezarriko duela,
aukerarik izanez gero.

1992
01:40:00,408 --> 01:40:03,138
Ez naiz Obamaz
inolaz ere fidatzen.

1993
01:40:04,745 --> 01:40:06,713
Duela lau hamarkada
Europa utzi nuen

1994
01:40:06,747 --> 01:40:09,011
sozialismoak han
aukerak hil dituelako.

1995
01:40:09,050 --> 01:40:12,747
''Norbaitek pastelaren zati bat
utzi beharko du

1996
01:40:12,787 --> 01:40:15,017
beste batek gehiago
hartu ahal izateko''

1997
01:40:15,056 --> 01:40:16,387
Nik nire pastela
osorik nahi dut.

1998
01:40:17,858 --> 01:40:20,759
Barack Obama sozialista da,
horren sinplea da.

1999
01:40:24,598 --> 01:40:27,431
Beldurrezko kanpainak
ez zuen emaitza onik

2000
01:40:27,468 --> 01:40:31,097
Izan ere, Obamari
sozialista esatean,

2001
01:40:31,138 --> 01:40:34,198
are gehiago igotzen zuen
inkestetan.

2002
01:40:34,241 --> 01:40:36,937
Eta hitz hori hainbeste erabiliz,

2003
01:40:36,977 --> 01:40:41,243
haren esanahiaren jakin-mina
sortu zen belaunaldi berri baten.

2004
01:40:41,282 --> 01:40:43,910
Esaterako, gutxik zekien

2005
01:40:43,951 --> 01:40:46,647
egon ere bazegoela sozialista bat
AEBetako Senatuan.

2006
01:40:46,687 --> 01:40:49,918
Jakina, Vermont estatu
"gay"ren ordezkaria zen.

2007
01:40:51,359 --> 01:40:53,054
Sozialista zarela diozu.
Esadazu zer esan nahi duen.

2008
01:40:53,094 --> 01:40:54,959
Sozialista Demokrata naiz,

2009
01:40:54,995 --> 01:40:57,725
Horrek esan nahi du
Gobernuaren zeregina

2010
01:40:57,765 --> 01:40:59,198
diru-sarrera ertaineko jendea
eta langileria ordezkatzea dela,

2011
01:40:59,233 --> 01:41:01,599
eta ez aberatsak
eta boteretsuak bakarrik.

2012
01:41:01,635 --> 01:41:03,500
Gauza bat egin dugu hemen:

2013
01:41:03,537 --> 01:41:06,335
diruzaletasuna gurtzen
duen erlijiokoak egin gara.

2014
01:41:06,374 --> 01:41:08,706
Aldizkarien azaletan

2015
01:41:08,743 --> 01:41:10,335
bilioi dolar irabazi dituen
jendea ipintzen dugu.

2016
01:41:10,378 --> 01:41:13,006
Poliziei, suhiltzaileei, irakasleei, erizainei...
ez diegu kasurik egiten

2017
01:41:13,047 --> 01:41:16,244
jendearen bizitza hobetze aldera
egunero lanean ari direnean.

2018
01:41:16,283 --> 01:41:17,682
Gure balioen sistema
aldatu behar dugu.

2019
01:41:17,718 --> 01:41:20,482
Hara, ez du oso txarra ematen.

2020
01:41:20,521 --> 01:41:24,582
Esan nahi dut, saiatu beharreko
zerbait dela ematen duela.

2021
01:41:24,625 --> 01:41:26,320
Hilabete batzuk barru,

2022
01:41:26,360 --> 01:41:28,419
Rasmussen inkestaren arabera

2023
01:41:28,462 --> 01:41:31,056
hautesle gazteen
%37a bakarrik

2024
01:41:31,098 --> 01:41:33,896
nahiago zuen kapitalismoa
sozialismoaren aldean.

2025
01:41:33,934 --> 01:41:37,267
Espero dut ekonomia
izango dela...

2026
01:41:39,573 --> 01:41:42,474
11:00etan, gure proiekzioaren arabera,
Barack Obama da

2027
01:41:42,510 --> 01:41:45,138
Amerikako Estatu Batuen
Presidentea

2028
01:42:18,846 --> 01:42:21,280
Bi urte lehenago

2029
01:42:21,315 --> 01:42:23,510
norbaitek une hau
iragarri izan balu,

2030
01:42:23,551 --> 01:42:26,111
zorotzat hartuko lukete.

2031
01:42:27,388 --> 01:42:29,481
Baina gauzak
horren azkar aldatzen dira.

2032
01:42:32,159 --> 01:42:34,650
Une batean

2033
01:42:34,695 --> 01:42:38,324
agur esan zitzaion
AEB zaharrei.

2034
01:42:41,335 --> 01:42:44,964
Herrialdea
elektrifikatuta zegoen garaipenarekin.

2035
01:42:45,005 --> 01:42:47,838
Eta bat-batean jendea
aurretik inoiz egin ez zukeen

2036
01:42:47,875 --> 01:42:50,744
gauzak egitera
animatu zen.

2037
01:42:51,645 --> 01:42:53,374
Detroiteko sheriffa bezala.

2038
01:42:53,414 --> 01:42:56,212
Legea hausteko garaia zela
erabaki zuen

2039
01:42:56,250 --> 01:42:58,343
jendea laguntzearren.

2040
01:42:58,385 --> 01:43:00,410
Ez zaizu bitxia egiten

2041
01:43:00,454 --> 01:43:03,719
gobernuaren erreskatea bilatzearena?
Nire ustez ez zuten hori egin.

2042
01:43:03,757 --> 01:43:06,851
1-0-1 irratia.

2043
01:43:06,894 --> 01:43:10,455
Nire ustez merkatu librean
igeri egiten duzu edo hondora joaten zara.

2044
01:43:10,498 --> 01:43:13,899
Hondora joaten ikusi nituen,
eta umeak bezala negarrez

2045
01:43:13,934 --> 01:43:16,494
mundu guztiari
laguntza eskatzen.

2046
01:43:17,671 --> 01:43:21,801
Gaur geldiarazi egingo ditut
Wayne konderrian

2047
01:43:21,842 --> 01:43:23,503
hipoteka gauzatuz
egindako salmenta guztiak

2048
01:43:23,544 --> 01:43:27,173
Ezin dut, kontzientzia garbiaz,
inolaz ere utzi, familia gehiago

2049
01:43:27,214 --> 01:43:29,739
hipotekatutako salmentaz
etxerik gabe gelditzen

2050
01:43:29,783 --> 01:43:32,547
Zer pentsatuko zuten banketxeek

2051
01:43:32,586 --> 01:43:35,646
euren interesak
babesteko egindako legea

2052
01:43:35,689 --> 01:43:37,418
iraulia ikustean?

2053
01:43:37,458 --> 01:43:40,450
Zure ustez merkatu libreak
kale egin dio Detroiti?

2054
01:43:40,494 --> 01:43:43,725
Bueno, nik uste dut merkatu libreak
kale egin dio herrialdeari.

2055
01:43:43,764 --> 01:43:46,033
Badakizu, hau zoramena da.

2056
01:43:46,033 --> 01:43:48,001
Auzo batzuk
erabat suntsituta daude

2057
01:43:48,035 --> 01:43:50,367
etxe gehiegiri
hipoteka aplikatu zietelako.

2058
01:43:50,404 --> 01:43:53,464
Eta zeure buruari galdetzen diozu,
hau al dira AEBak,

2059
01:43:53,507 --> 01:43:55,566
edo hirugarren munduko estatu bat?

2060
01:43:55,609 --> 01:43:57,099
Zehazki zer ari gara
egiten hemen?

2061
01:43:57,144 --> 01:44:01,274
Gauzak txarto jartzen direnean,
jendeak protestatu besterik ezin du egin,

2062
01:44:01,315 --> 01:44:03,283
eta gero iraultzak
esaten diete.

2063
01:44:03,317 --> 01:44:07,310
Eta batzuetan iraultzak

2064
01:44:07,354 --> 01:44:09,082
ustekabeko lekuetan hasten dira.

2065
01:44:09,122 --> 01:44:10,487
Esnatu.

2066
01:44:10,524 --> 01:44:12,185
Kamioi baten atzeko aldean bizi ziren

2067
01:44:12,226 --> 01:44:16,424
banketxe batek 22 urtez
bizi izan ziren etxea hipotekatu ondoren.

2068
01:44:16,463 --> 01:44:19,864
Miamiko Trody familiak,
auzokideen laguntzarekin,

2069
01:44:19,900 --> 01:44:22,334
arazoei aurre egitea erabaki zuen.

2070
01:44:22,369 --> 01:44:25,361
Familia honen
eta komunitate honen izenean,

2071
01:44:25,406 --> 01:44:28,842
etxe hau askatu egin dugu
familia honentzako.

2072
01:44:28,876 --> 01:44:30,776
Moztu kartela.
Ken ezazu.

2073
01:44:30,811 --> 01:44:33,075
- Aupa!

2074
01:44:33,113 --> 01:44:35,843
Nik komunitatea diodanean,
zuek boterea esan.

2075
01:44:35,883 --> 01:44:37,180
- Komunitatea!
- Boterea!

2076
01:44:37,217 --> 01:44:38,275
- Komunitatea!
- Boterea!

2077
01:44:38,319 --> 01:44:39,616
- Komunitatea!
- Boterea!

2078
01:44:39,653 --> 01:44:41,177
- Komunitatea!
- Boterea!

2079
01:44:41,221 --> 01:44:43,018
- Komunitatea!
- Boterea!

2080
01:44:43,057 --> 01:44:45,423
Luze gabe
etxetik atera zituen

2081
01:44:45,459 --> 01:44:47,654
banketxeko gizona itzuli zen.

2082
01:44:47,695 --> 01:44:49,424
Ikusten duzue hau?

2083
01:44:49,463 --> 01:44:51,124
Aurreratu eta hartu
irudi hau.

2084
01:44:51,165 --> 01:44:53,565
Baimenik gabe sartzen ari zarete.

2085
01:44:53,601 --> 01:44:56,126
Kanporatu egin genituen eta
jendea berriro sartu da barrura.

2086
01:44:56,170 --> 01:44:58,832
Bai.
Beraz, poliziaren laguntza behar dut.

2087
01:44:58,872 --> 01:45:00,430
Etxe guztiak hutsik daudenean

2088
01:45:00,474 --> 01:45:02,874
Gainerako etxeen
balioa ere jaisten da.

2089
01:45:02,910 --> 01:45:06,004
Beraz, jende hori
etxe horretan laguntzen badiezu

2090
01:45:06,046 --> 01:45:08,276
ez diezu beraiei bakarrik lagunduko...

2091
01:45:08,315 --> 01:45:11,284
Begira, egoera hauxe da:
jende hori...

2092
01:45:11,318 --> 01:45:13,309
Banketxeak berriro sartzen uzten badie,

2093
01:45:13,354 --> 01:45:16,846
orduan banketxeak etxea
beste bati saltzeko aukera galtzen du.

2094
01:45:16,890 --> 01:45:19,518
Banketxeak makina bat etxe
ari dira saltzen oraintxe bertan.

2095
01:45:19,560 --> 01:45:23,052
Bueno, banketxeak jende guztiari
uzten badio dohainik etxera bueltatzen...

2096
01:45:23,097 --> 01:45:25,031
Orduan jendeak
non bizi izango du.

2097
01:45:25,065 --> 01:45:27,795
Ez zen ohikoa
jendea borrokatzen ikustea

2098
01:45:27,835 --> 01:45:30,861
Beraz bederatzi polizia-auto
agertu ziren deiari erantzuteko.

2099
01:45:30,904 --> 01:45:32,895
Auzoa kontutan hartuta,

2100
01:45:32,940 --> 01:45:35,170
erantzuteko denbora
harrigarria izan zen.

2101
01:45:35,209 --> 01:45:37,109
- Zuk ez duzu horretan agintzen.
- Ez dut horrelakorik esan.

2102
01:45:37,144 --> 01:45:39,635
Berak ez du isolatuta egon nahi.
Ez zaude behartuta galderak erantzutera.

2103
01:45:39,680 --> 01:45:41,875
Ez diezu ezer esan behar, bale?

2104
01:45:41,915 --> 01:45:43,815
Baina Trody-tarrek eutsi zioten

2105
01:45:43,851 --> 01:45:46,445
Ez dugu nora joan.

2106
01:45:46,487 --> 01:45:49,388
- Hauxe zen gure aukera.
- Kamioi baten barruan bizitzera behartu gintuzten.

2107
01:45:49,423 --> 01:45:52,392
Hauxe zen gure B plana.
Ez daukagu C planik.

2108
01:45:52,426 --> 01:45:54,894
Gure amama da,
eta ez dago ondo.

2109
01:45:54,928 --> 01:45:57,419
Bere etxean bizi izan da 22 urtez
eta bota egingo duzue?

2110
01:45:57,464 --> 01:45:59,455
Nola sentitzen zara jendea
beren etxetik botatzen

2111
01:45:59,500 --> 01:46:01,627
egun dontsu guztietan?

2112
01:46:01,669 --> 01:46:04,069
Hobe etxean geldituko bazina,
horrelakoak egiten ibili barik.

2113
01:46:04,104 --> 01:46:07,437
Non dago Gobernuak
banketxeari eman zion dirua?

2114
01:46:07,474 --> 01:46:11,433
Esan behar dizugu baimenik gabe
sartzen ari zarela, hau gure etxea da-eta. .

2115
01:46:17,785 --> 01:46:21,084
¶ Zuhaitza bezala erroturik,
zuhaitza bezala erroturik ¶

2116
01:46:21,121 --> 01:46:23,612
¶ Hemen gaude ¶

2117
01:46:23,657 --> 01:46:26,626
¶ Zutik gogor... ¶

2118
01:46:26,660 --> 01:46:29,220
Goazen.

2119
01:46:29,263 --> 01:46:31,288
- Ondo egin dugu. Ondo egin dugu.
- Ados.

2120
01:46:31,331 --> 01:46:34,630
Polizia eta banketxeko gizona
bota zituzten.

2121
01:46:34,668 --> 01:46:36,863
Ez dago herriaren boterea
bezalako botererik

2122
01:46:36,904 --> 01:46:39,168
Eta herriaren boterea ez da gelditzen.
Zer diogu?

2123
01:46:39,206 --> 01:46:41,834
Ez dago herriaren boterea
bezalako botererik.

2124
01:46:41,875 --> 01:46:44,435
Eta herriaren boterea ez da gelditzen.
Zer diogu?

2125
01:46:44,478 --> 01:46:47,140
Ez utzi zuen etxea.

2126
01:46:47,181 --> 01:46:48,546
Badakizu zergatik?

2127
01:46:48,582 --> 01:46:50,846
Enpresa horiek zuren hipoteka
dutela esaten dutenean,

2128
01:46:50,884 --> 01:46:53,819
atzamarra hipoteka
horretan jartzeko

2129
01:46:53,854 --> 01:46:56,345
abokatu bat ez badute,
ez dago hipotekarik.

2130
01:46:56,390 --> 01:47:00,349
Eta ikusiko duzu ezin dutela
agiria aurkitu Wall Streeten.

2131
01:47:00,394 --> 01:47:04,387
Beraz, AEBetako herriari,
okupatu zuen etxeak.

2132
01:47:04,431 --> 01:47:06,956
Ez irten,
Ohion eta Michiganen,

2133
01:47:07,000 --> 01:47:09,161
lndianan eta lllinoisen,
eta gure jendea ganadua bezala

2134
01:47:09,203 --> 01:47:11,296
tratatzen ari diren
beste leku horietan.

2135
01:47:11,338 --> 01:47:14,501
Eta Kongresu hau blokatuta dago.

2136
01:47:14,541 --> 01:47:15,838
Hara.

2137
01:47:15,876 --> 01:47:18,674
Ez da egunero ikusten
Kongresuko kide bat

2138
01:47:18,712 --> 01:47:21,448
matxinadara dei egiten.

2139
01:47:21,448 --> 01:47:23,678
Chicagora itzulita,

2140
01:47:23,717 --> 01:47:26,083
"Republic Windows - Doors"
enpresako langileak

2141
01:47:26,120 --> 01:47:27,382
ideia argia izan zuten.

2142
01:47:29,022 --> 01:47:31,354
Ondo pentsatuta,
erabaki zuten,

2143
01:47:31,391 --> 01:47:34,588
ez zegoela ondo
aurretik abisatu barik inor kaleratzea,

2144
01:47:34,628 --> 01:47:37,722
oporraldi eta indemnizazioen
ordainketak ukatzea,

2145
01:47:37,765 --> 01:47:40,791
eta arreta medikuak
kentzea.

2146
01:47:42,903 --> 01:47:45,599
Plan bat prestatu zuten:

2147
01:47:45,639 --> 01:47:48,574
"Bank of America" eta
enpresako jabeei

2148
01:47:48,609 --> 01:47:51,100
AEBetan egun berria zela
esango zieten.

2149
01:47:51,145 --> 01:47:53,079
Ez zirela eraikinetik irtengo

2150
01:47:53,113 --> 01:47:56,412
zor zitzaiena
kobratu arte.

2151
01:47:56,450 --> 01:48:00,409
Bai, estilo zaharreko
greba zen.

2152
01:48:03,190 --> 01:48:05,488
Beharbada
enpresako kontu batzuk

2153
01:48:05,526 --> 01:48:08,791
txarto egin zirela ulertzen dugu.

2154
01:48:08,829 --> 01:48:12,060
Baina asmatuko duzue?
Guk ez dugu enpresa kudeatzen.

2155
01:48:12,099 --> 01:48:14,363
Guk leihoak eta ateak
egiten ditugu.

2156
01:48:14,401 --> 01:48:16,335
Zergatik zigortu behar gaituzte?

2157
01:48:28,882 --> 01:48:31,214
Langileak eta
sindikatuko ordezkariek

2158
01:48:31,251 --> 01:48:34,948
prestatu egin ziren
poliziaren erasorako.

2159
01:48:34,988 --> 01:48:37,616
Arriskatu egingo naiz.

2160
01:48:37,658 --> 01:48:39,558
Prest zaude atxilotua izateko?

2161
01:48:39,593 --> 01:48:41,823
Behar izanez gero
prest nago atxilotua joateko

2162
01:48:41,862 --> 01:48:45,821
Atzotik gaude hemen,
eta ez gara inora joango.

2163
01:48:45,866 --> 01:48:47,697
Konprometituta gaude honekin.

2164
01:48:47,734 --> 01:48:50,066
Luze gabe
hedabideak agertu ziren.

2165
01:48:50,103 --> 01:48:53,004
Eta kontutan hartuta AEBetan
erreskatearen inguruan zegoen giroa,

2166
01:48:53,040 --> 01:48:56,999
telebistako aurkezleek ere ez zuten
banketxeen jokabidea begi onez ikusten

2167
01:48:57,044 --> 01:49:00,775
Chicagon, fabrika bateko langileek
gainerakoek bezala ikusi zuten

2168
01:49:00,814 --> 01:49:03,442
finantza industriaren erreskatea
zergadunen kontura egin zela.

2169
01:49:03,483 --> 01:49:06,748
Orain, kaleratutako langile horiek,
"Bank of America"ri eskatzen diote

2170
01:49:06,787 --> 01:49:09,483
erreskatearen zati bat
beraien egoera konpontzeko erabil dezatela.

2171
01:49:09,523 --> 01:49:11,616
Hala dio:
''Amerikako Lapurren Banketxea''

2172
01:49:11,658 --> 01:49:14,821
Begira, guk zergadunok
"Bank of Amerika"

2173
01:49:14,862 --> 01:49:17,854
bezalako enpresen
erreskatea eman behar badugu,

2174
01:49:17,898 --> 01:49:20,765
dirutza horiek
AEBetako enpresa eta langileentzat

2175
01:49:20,801 --> 01:49:23,292
erabil dezakete gutxienez.

2176
01:49:23,337 --> 01:49:26,465
25 bilioi dolar
"Bank of America"rentzat.

2177
01:49:26,506 --> 01:49:28,872
Nola egiten du lo jendeak gauean
horrela jokatzen dutenean?

2178
01:49:28,909 --> 01:49:30,501
Ez dut ulertzen.

2179
01:49:30,544 --> 01:49:32,444
Zeren, zer zentzu dauka
horiek erreskatatzea

2180
01:49:32,479 --> 01:49:35,141
lanposturik ez badago?

2181
01:49:35,182 --> 01:49:37,707
Grebak egunez-egun
jarraitu zuen.

2182
01:49:37,751 --> 01:49:40,515
Artean polizia
ez zen agertu.

2183
01:49:40,554 --> 01:49:43,352
Baina bai Chicagoko
metaleko langile baten semea

2184
01:49:43,390 --> 01:49:47,554
Chicagoko gotzaina ere ba zen.

2185
01:49:47,594 --> 01:49:49,585
Jaun-andreak,

2186
01:49:49,630 --> 01:49:51,825
James Wilkowski gotzaina naiz.

2187
01:49:51,865 --> 01:49:55,062
Badakit erronka handi batean

2188
01:49:55,102 --> 01:49:57,127
ari zaretela

2189
01:49:57,170 --> 01:49:59,900
Gure gazteriari

2190
01:49:59,940 --> 01:50:02,306
irakasten diozue

2191
01:50:02,342 --> 01:50:04,367
bidezkoa dela

2192
01:50:04,411 --> 01:50:07,972
bidegabeari
aurre egitea.

2193
01:50:09,016 --> 01:50:13,112
Chicagoko hego-ekialde
urrunean hazi nintzen,

2194
01:50:13,153 --> 01:50:14,882
eta altzairugintzako lantegiak
desagertu zirenean

2195
01:50:14,922 --> 01:50:18,255
gertatutakoa
ikusi nuen.

2196
01:50:18,292 --> 01:50:21,159
Eta familietan izan zuen

2197
01:50:21,194 --> 01:50:22,957
eragina ikusi nuen.

2198
01:50:22,996 --> 01:50:24,896
Baina oraingoan

2199
01:50:24,932 --> 01:50:26,991
zuekin gaude.

2200
01:50:27,034 --> 01:50:29,969
Eta ez zaituztegu
alboan utziko.

2201
01:50:30,003 --> 01:50:31,994
Aitaren, semearen
eta Espiritu Santuaren

2202
01:50:32,039 --> 01:50:33,666
izenean.
Amen.

2203
01:50:33,707 --> 01:50:35,675
Kristoren gorputza.

2204
01:50:37,978 --> 01:50:39,605
Kristoren gorputza.

2205
01:50:42,149 --> 01:50:43,673
Kristoren gorputza.

2206
01:50:46,019 --> 01:50:48,817
Hemen, Chicagon,

2207
01:50:48,855 --> 01:50:52,256
irabazitako onurak
eta ordainsariak eskatzen ari diren

2208
01:50:52,292 --> 01:50:56,160
langileen egoerari buruz
esan behar dut

2209
01:50:56,196 --> 01:50:58,892
arrazoi osoa dutela
uste dudala.

2210
01:51:02,502 --> 01:51:05,767
Beraiei gertatzen ari zaienak
islatu egiten du

2211
01:51:05,806 --> 01:51:07,774
ekonomian
gertatzen ari dena

2212
01:51:07,808 --> 01:51:10,436
Esan du: ''Beraiei gertatzen ari zaienak
islatu egiten du ekonomian...''

2213
01:51:10,477 --> 01:51:12,411
Esan du beraiei gertatzen ari zaienak
islatu egiten duela

2214
01:51:12,446 --> 01:51:15,040
ekonomian gertatzen ari dena.

2215
01:51:15,082 --> 01:51:17,949
Obamaren prentsa-aurrekoa
ikusten nengoen gaur goizean.

2216
01:51:17,985 --> 01:51:20,283
Ohetik altxatu eta erabaki dut

2217
01:51:20,320 --> 01:51:23,050
jendeari jaten
eman behar niola.

2218
01:51:23,090 --> 01:51:24,580
Beraz jateko batzuk
ekarri ditut.

2219
01:51:24,624 --> 01:51:26,922
- Sandwich batzuk ekarri ditut.
- Oh, primeran.

2220
01:51:26,960 --> 01:51:30,760
Izan ere, Chicagoko jende asko
elkartu zen langileekin.

2221
01:51:30,797 --> 01:51:32,355
Langileak
nazioaren sinbolo bihurtu dira

2222
01:51:32,399 --> 01:51:34,424
estatu osoan zehar kaleratutako
milaka langileentzat.

2223
01:51:34,468 --> 01:51:36,698
Itxialdiak politikarien arreta
lortu du.

2224
01:51:36,737 --> 01:51:40,366
Horien ustez Gobernuen laguntza
jasotzen duen Wall Streeten

2225
01:51:40,407 --> 01:51:44,207
eta hutsa jasotzen duten
kalekoen arteko desoreka erakusten du.

2226
01:51:44,244 --> 01:51:46,235
Galdera egiten hasi zen:

2227
01:51:46,279 --> 01:51:48,747
Wall Streeten aurkako
langileen matxinadaren hasiera da hau?

2228
01:51:51,351 --> 01:51:53,478
Herri batua.

2229
01:51:53,520 --> 01:51:55,579
Inoiz ez zanpatua!

2230
01:51:55,622 --> 01:51:59,456
Erreskatatu langileak, ez banketxeak.
Erreskatatu langileak, ez banketxeak.

2231
01:51:59,493 --> 01:52:03,827
Finantza babeseko aginduak
eta janaria tonaka iristen hasi ziren.

2232
01:52:03,864 --> 01:52:07,231
Hasieran imajinatu genuenetik
harantz doa hau.

2233
01:52:07,267 --> 01:52:10,065
Eta orain amets egiten hasi gara.

2234
01:52:10,103 --> 01:52:13,095
Behin hitz egiten hasi ginen...
Tira, nola ikusten dugu

2235
01:52:13,140 --> 01:52:14,869
lantegia kooperatiba gisa
guk geuk eramatea?

2236
01:52:14,908 --> 01:52:16,933
Ez daukagu dirurik.
Ez gara kapitalistak.

2237
01:52:16,977 --> 01:52:20,071
Holako eztabaidak
egiten ditugu

2238
01:52:20,113 --> 01:52:22,843
eta langileak hausnartzen ari dira,
ez da erraza

2239
01:52:22,883 --> 01:52:25,147
badakizu, zure bizitza
osoan esan dizute

2240
01:52:25,185 --> 01:52:28,484
gauzak beste batzuek
esan bezalakoak direla ,

2241
01:52:28,522 --> 01:52:30,513
beste modu batera egin dezakedala
pentsatu ahal izatea

2242
01:52:30,557 --> 01:52:33,651
kontu serioa da.

2243
01:52:35,862 --> 01:52:38,524
Estatuko albistegi guztietan gaude.
Denak daude zuei begira

2244
01:52:38,565 --> 01:52:41,898
guztion inspirazioa zaretelako.
Ni ere oso harro nago...

2245
01:52:44,571 --> 01:52:46,402
Itxialdian sei egun egin ondoren

2246
01:52:46,440 --> 01:52:49,671
"Bank of America"k
nahikoa zela erabaki zuen.

2247
01:52:49,709 --> 01:52:51,904
Hobe da orain
langile horiei ordaintzea

2248
01:52:51,945 --> 01:52:55,312
eta beraien iraultza txikia
desagertuko dela itxarotea.

2249
01:52:55,348 --> 01:52:59,079
Banketxeak eta enpresak
langileen eskakizun guztiak onartu zituzten.

2250
01:52:59,119 --> 01:53:02,020
Lortu dugu!
Lortu dugu!

2251
01:53:02,055 --> 01:53:05,718
Langile bakoitzeko
bataz besteko indemnizazioa

2252
01:53:05,759 --> 01:53:09,627
6.000 dolar
ingurukoa izango da.

2253
01:53:09,663 --> 01:53:12,894
Baina kontua
dirua baino gehiago da.

2254
01:53:12,933 --> 01:53:16,391
Kontua da
zer lor daitekeen

2255
01:53:16,436 --> 01:53:20,429
langileak antolatu
eta justizia eskatuz altxatzen direnean.

2256
01:53:20,474 --> 01:53:22,533
Borrokokatzea...
borrokatu borrokatu borrokatu

2257
01:53:22,576 --> 01:53:24,942
gauzarik oinarrizkoena lortzeko

2258
01:53:24,978 --> 01:53:26,741
jendeak berezkotzat
jo beharko lukeena

2259
01:53:26,780 --> 01:53:30,580
eta legearen arabera
beraiena dena lortzeko.

2260
01:53:30,617 --> 01:53:34,621
Horren gogor borrokatzen dugu
bizitzaren gauzarik oinarrizkoengatik.

2261
01:53:36,923 --> 01:53:40,051
Oso ondo ezagutzen dugu
borroka hori Flinten (Michigan)

2262
01:53:40,093 --> 01:53:43,460
Hementxe nire osaba
eta bere lankideek

2263
01:53:43,497 --> 01:53:46,227
behera bota zituzten
beraien bizitzak menpean zeuzkaten

2264
01:53:46,266 --> 01:53:47,927
enpresen interes gotorrak.

2265
01:53:50,170 --> 01:53:53,571
1936ko
Gabon-zaharraren bezpera zen

2266
01:53:53,607 --> 01:53:57,043
Ehunaka gizon eta emakumek
Flinteko "General Motors" lantegiak

2267
01:53:57,077 --> 01:53:59,409
okupatu zituzten 44 egunetan

2268
01:54:01,281 --> 01:54:04,648
Industriako enpresa bat
garaitu zuen lehen sindikatua izan zen.

2269
01:54:04,684 --> 01:54:06,982
Eta haien jarduerak

2270
01:54:07,020 --> 01:54:09,488
klase ertaina ekarri zuen.

2271
01:54:09,523 --> 01:54:12,651
Baina garai hartako
Flinteko grebara itzulita,

2272
01:54:12,692 --> 01:54:17,026
polizia eta enpresako matoiak
ez zeuden geldirik egoteko prest.

2273
01:54:17,063 --> 01:54:20,658
Bataila odoltsu baten ostean,
Michigan-eko Gobernadoreak,

2274
01:54:20,700 --> 01:54:23,863
Franklin Roosevelt
AEBetako presidentearen babesarekin,

2275
01:54:23,904 --> 01:54:27,704
Guardia Nazionala
bidali zuen.

2276
01:54:27,741 --> 01:54:31,768
Baina soldaduen fusilek
ez zuten langileen kontra jo.

2277
01:54:31,811 --> 01:54:33,472
Poliziei eta saldutako morroiei

2278
01:54:33,513 --> 01:54:35,481
begira apuntatu zieten,

2279
01:54:35,515 --> 01:54:39,042
langileak bakean
uzteko abisatzen.

2280
01:54:40,187 --> 01:54:43,020
Roosevelt jaunak
uste baitzuen itxialdiko gizonek

2281
01:54:43,056 --> 01:54:47,220
beraien kexak bideratzeko
eskubidea zutela.

2282
01:54:48,562 --> 01:54:51,793
Zazpi urte beranduago,
Roosevelt presidentea gaixorik zegoen

2283
01:54:51,831 --> 01:54:55,665
Ezin izan zuen urteko
Estatuaren Egoerako mezua Kapitoliotik eman.

2284
01:54:55,702 --> 01:54:57,533
Jaun-andreak,

2285
01:54:57,571 --> 01:55:00,438
Amerikako Estatu Batuetako
presidentea.

2286
01:55:00,473 --> 01:55:05,001
Nire ohitura izan da
urteko mezu hauek neuk ematea.

2287
01:55:05,045 --> 01:55:08,071
Beraz, Etxe-Zuritik
irratiz  eman zuen

2288
01:55:08,114 --> 01:55:11,174
Amaitu zuenean,
albistegietako kamerei eskatu zien

2289
01:55:11,218 --> 01:55:14,278
bere gelara joateko,
estatubatuarrek hitzaldiaren zati zehatz bat

2290
01:55:14,321 --> 01:55:17,950
ikustea nahi zuelako.

2291
01:55:17,991 --> 01:55:21,620
AEBetako presidenteak
urrats erradikal bat eman zuen:

2292
01:55:21,661 --> 01:55:24,357
Konstituzioan
bigarren Eskubideen Karta

2293
01:55:24,397 --> 01:55:25,796
ezartzea proposatu zuen.

2294
01:55:25,832 --> 01:55:29,461
Gaur egun,
egi ekonomiko batzuk

2295
01:55:29,502 --> 01:55:32,699
begi-bistakotzat
jotzen dira.

2296
01:55:32,739 --> 01:55:35,299
Bigarren Eskubideen Karta bat

2297
01:55:35,342 --> 01:55:39,108
segurtasun eta oparotasun
oinarri berri batean

2298
01:55:39,145 --> 01:55:41,409
ezar daiteke guztientzat,

2299
01:55:41,448 --> 01:55:45,145
edozein egoera, arraza edo erlijio
dutelarik.

2300
01:55:45,185 --> 01:55:47,983
Horien artean:

2301
01:55:48,021 --> 01:55:51,980
lanbide onuragarri
eta ordaindua izateko eskubidea;

2302
01:55:52,025 --> 01:55:55,483
janari, arropa eta aisialdi egokiak

2303
01:55:55,528 --> 01:55:57,086
eskuratzeko lain
irabazteko eskubidea;

2304
01:55:57,130 --> 01:55:59,655
Baserritar guztiek

2305
01:55:59,699 --> 01:56:02,133
bere produktuak
sortzeko, eta horiek

2306
01:56:02,168 --> 01:56:05,296
berari eta familia osoari
bizimodu duina

2307
01:56:05,338 --> 01:56:07,704
emango dion prezioan
saltzeko eskubidea;

2308
01:56:07,741 --> 01:56:11,677
Enpresari handi eta txiki
guztien

2309
01:56:11,711 --> 01:56:15,078
askatasun giro batean
jarduteko eskubidea,

2310
01:56:15,115 --> 01:56:18,812
etxekoen zein kanpokoen monopolioen

2311
01:56:18,852 --> 01:56:21,980
lehiakortasun bidegabe
eta menpekotasunik gabe;

2312
01:56:22,022 --> 01:56:25,480
Familia guztiek
etxebizitza duina izateko eskubidea;

2313
01:56:25,525 --> 01:56:29,154
Arreta mediko egokia jasotzeko eta

2314
01:56:29,195 --> 01:56:33,097
osasuna izan eta bizitzeko
aukeraren eskubidea ;

2315
01:56:33,133 --> 01:56:36,466
Zahartzaro, gaixotasun,

2316
01:56:36,503 --> 01:56:39,904
ezbehar eta langabeziaren

2317
01:56:39,939 --> 01:56:42,430
beldur ekonomikoetatik

2318
01:56:42,475 --> 01:56:44,306
babestuta bizitzeko
eskubidea;

2319
01:56:44,344 --> 01:56:47,404
Hezkuntza ona jasotzeko eskubidea.

2320
01:56:47,447 --> 01:56:51,850
Eskubide hauek guztiek
segurtasuna esan nahi dute.

2321
01:56:51,885 --> 01:56:54,911
Eta gerra hau irabazi
ondoren,

2322
01:56:54,954 --> 01:56:58,321
aurrera jotzeko
prestatu behar gara

2323
01:56:58,358 --> 01:57:01,452
eskubide horiek
giza zoriontasun eta ongizatearen

2324
01:57:01,494 --> 01:57:05,260
helburu berriak
erdiesteko.

2325
01:57:05,298 --> 01:57:09,792
Hemen etxean
segurtasunik ez badago,

2326
01:57:09,836 --> 01:57:14,671
ezinezkoa baita munduan
bake iraunkortasunik izatea.

2327
01:57:24,117 --> 01:57:27,416
Roosevelt
urte bat eta gutxira hil zen.

2328
01:57:30,223 --> 01:57:33,556
Ez zen bizi gerraren
amaiera ikusteko.

2329
01:57:33,593 --> 01:57:37,427
Eskubideen Karta berria ere
ez  zen gauzatuko.

2330
01:57:44,904 --> 01:57:47,896
Luzaroago bizi
eta arrakasta izanez gero ,

2331
01:57:47,941 --> 01:57:50,273
estatubatuar guztiek,
edozein arrazkoak izanik ere,

2332
01:57:50,310 --> 01:57:53,438
hainbat eskubide izango lituzkete:
lanpostu egokia...

2333
01:57:56,383 --> 01:57:57,975
soldata onargarria...

2334
01:58:00,553 --> 01:58:01,952
arreta mediko osoa...

2335
01:58:03,990 --> 01:58:05,719
hezkuntza ona...

2336
01:58:08,161 --> 01:58:10,322
etxebizitza eskuragarria...

2337
01:58:12,465 --> 01:58:14,729
oporraldiak ordainduta...

2338
01:58:18,538 --> 01:58:21,166
eta pentsio egokia.

2339
01:58:24,010 --> 01:58:26,604
Ez zen horrelako ezer gertatuko.

2340
01:58:28,681 --> 01:58:33,015
Estatubatuar batek ez du
eskubide horietako bat ere bermatuta..

2341
01:58:36,623 --> 01:58:39,251
Baina Europa eta Japoniako
herritarrek

2342
01:58:39,292 --> 01:58:41,988
eskubide horiek guztiak
jaso zituzten.

2343
01:58:42,028 --> 01:58:44,690
Nola gertatu zen?

2344
01:58:44,731 --> 01:58:49,464
Gerraren ostean,
Roosevelten gobernuko jendea

2345
01:58:49,502 --> 01:58:52,471
Europa berreraikitzen
laguntzera joan zen.

2346
01:58:52,505 --> 01:58:56,498
Garai honetan
konstituzio berriak idatzi ziren

2347
01:58:56,543 --> 01:59:01,003
Garaitutako Alemania, Italia
eta Japoniako herrientzat.

2348
01:59:01,047 --> 01:59:03,743
Italiako konstituzioak

2349
01:59:03,783 --> 01:59:06,752
eskubide berdintasuna bermatzen
zien emakume guztiei.

2350
01:59:06,786 --> 01:59:09,584
Eta hori 1947. urtean zen.

2351
01:59:09,622 --> 01:59:13,786
Alemaniako konstituzioak
esan zuen estatuak

2352
01:59:13,827 --> 01:59:15,963
guztion ongizaterako

2353
01:59:16,097 --> 01:59:19,197
jabetza eta produkzio bitartekoak
bere esku hartzeko eskubidea zuela

2354
01:59:19,232 --> 01:59:22,292
Hona hemen zer idatzi genuen
japoniarrentzat:

2355
01:59:22,335 --> 01:59:25,736
Langile guztiek daukate
sindikatuan antolatzeko eskubidea.

2356
01:59:25,772 --> 01:59:29,606
Eta askatasun akademikoa
bermatuta dago

2357
01:59:29,642 --> 01:59:32,509
Hurrengo 65 urteetan

2358
01:59:32,545 --> 01:59:34,604
ez ginen izango

2359
01:59:34,647 --> 01:59:36,547
Rooseveltek nahi zuen herria.

2360
01:59:37,717 --> 01:59:41,380
Aldiz, hauxe
bilakatu ginen...

2361
01:59:48,962 --> 01:59:51,658
Gogoratzen dut, Katrina
uholdeak gertatu zirenean,

2362
01:59:51,698 --> 01:59:53,632
pentsatu nuela:
''Zergatik beti pobreek sufritu

2363
01:59:53,666 --> 01:59:55,497
behar dituzte miseria guztiak?

2364
01:59:55,535 --> 01:59:57,969
Zergatik ez dago inoiz Bernie Madoff
teilatuaren gainean

2365
01:59:58,004 --> 01:59:59,699
laguntza eskatzen?

2366
01:59:59,739 --> 02:00:01,502
Edo Citibank-eko buruak

2367
02:00:01,541 --> 02:00:05,033
edo "Goldman Sachs"eko
funtsen tipoak?

2368
02:00:05,078 --> 02:00:08,172
Edo "AlG"ko zuzendariak?''

2369
02:00:08,214 --> 02:00:10,444
Tipo horiei ez zaie holakorik
gertatzen, ezta?

2370
02:00:10,483 --> 02:00:14,214
Beti tokatzen zaie
tartaren zatirik jaso ez zutenei,

2371
02:00:14,254 --> 02:00:16,552
beste haiek
tarta osoa hartu

2372
02:00:16,589 --> 02:00:18,819
eta ezer gabe
utzi zituztelako,

2373
02:00:18,858 --> 02:00:20,621
hil zitezen
utzi zituztelako.

2374
02:00:23,162 --> 02:00:25,960
Ez dut holako
herrialde batean bizi nahi

2375
02:00:25,999 --> 02:00:28,092
Eta alde egingo dut.

2376
02:00:42,015 --> 02:00:45,348
Munduko herrialderik
aberatsenean bizi gara.

2377
02:00:45,385 --> 02:00:48,980
Guztiok merezi dugu
lanpostu duin bat,

2378
02:00:49,022 --> 02:00:52,788
osasun arreta, hezkuntza ona,

2379
02:00:52,825 --> 02:00:56,056
etxe bat bizitzeko.

2380
02:00:56,095 --> 02:00:58,620
FDR-ren ametsa
merezi dugu.

2381
02:01:00,266 --> 02:01:02,530
Eta krimen bat da
ez edukitzea

2382
02:01:03,803 --> 02:01:05,430
Eta ez dugu inoiz izango,

2383
02:01:05,471 --> 02:01:08,929
gehiengoaren kontura

2384
02:01:08,975 --> 02:01:12,975
gutxi batzuk aberasten dituen
sistema daukagun bitartean.

2385
02:01:13,046 --> 02:01:15,606
Kapitalismoa zitala da.

2386
02:01:15,648 --> 02:01:17,707
Eta ez dago gaizkia
arautzerik.

2387
02:01:19,819 --> 02:01:23,619
deuseztatu egin behar da,
eta jende guztiarentzat ona den

2388
02:01:23,656 --> 02:01:26,682
zerbait ipini
haren ordez.

2389
02:01:26,726 --> 02:01:35,285
Eta horri
demokrazia deritzo.

2390
02:01:43,643 --> 02:01:46,168
Eraikin honetan
delituak egin dira

2391
02:01:46,212 --> 02:01:48,976
Atxiloketa herritarra
egitera etorri naiz.

2392
02:01:49,015 --> 02:01:52,507
Mesedez, jaitsi
eta irten eraikinetik

2393
02:01:52,552 --> 02:01:54,747
Ez izan beldurrik.

2394
02:01:54,787 --> 02:01:57,722
Espetxea oso leku
polita da.

2395
02:02:01,794 --> 02:02:04,763
Badakizue,
Nik ezin dut hau gauzatu

2396
02:02:04,797 --> 02:02:07,789
film hau ikusten ari zaretenak

2397
02:02:07,834 --> 02:02:09,893
nirekin biltzen ez bazarete.

2398
02:02:09,936 --> 02:02:11,961
Hala espero dut.

2399
02:02:12,005 --> 02:02:14,735
Eta, mesedez,
azkar ibili.

2400
02:02:16,542 --> 02:02:20,478
¶ Zutik, langileak,
atera lozorrotik ¶

2401
02:02:20,513 --> 02:02:23,914
¶ Zutik, gogoaren presoak,
hori da ¶

2402
02:02:23,950 --> 02:02:28,080
"Benetan uste dut, banketxeak
armadak baino arriskutsuagoak direla"
- Thomas Jefferson, 1816 -
:::
¶ Matxinadaren hotsak
dabiltza-eta ¶

2403
02:02:28,121 --> 02:02:31,022
"Benetan uste dut, banketxeak
armadak baino arriskutsuagoak direla"
- Thomas Jefferson, 1816 -
:::
¶ Gorroto, gutizia,
beldurreko kateak ¶

2404
02:02:31,057 --> 02:02:35,517
¶ Kanpora guztiak,
sineskeria guztiekin batera ¶

2405
02:02:35,561 --> 02:02:39,554
Zuen nagusiarentzat zenbat balio
duzun ikusteko bisitatu
www.deadpeasants.biz
:::
¶ Zutik, zutik, masa otzanak ¶

2406
02:02:39,599 --> 02:02:43,365
Zuen nagusiarentzat zenbat balio
duzun ikusteko bisitatu
www.deadpeasants.biz
:::
¶ Ohitura zaharrak
aldatuko ditugu ¶

2407
02:02:43,403 --> 02:02:46,895
¶ Hautsen gainetik,
saria eskuratzeko ¶

2408
02:02:46,939 --> 02:02:50,773
Mesedez, "Zentaboak pilotuentzat"
erruz eman.
Hurrengo hegalaldian
begiratu itsulapikoak non dauden
:::
¶ Tira, burkideak,
bildu gaitezen ¶

2409
02:02:50,810 --> 02:02:54,610
Mesedez, "Zentaboak pilotuentzat"
erruz eman.
Hurrengo hegalaldian
begiratu itsulapikoak non dauden
:::
¶ Ekin azken borrokari ¶

2410
02:02:54,647 --> 02:02:58,105
¶ Internazionalak ¶

2411
02:02:58,151 --> 02:03:02,281
"Jabetzaren monopolioa
edo esku gutxi batzuetan izatea
gizateriaren maldizioa da"
- John Adams, 1765 -
:::
¶ Gizateria osoa
batzen gaitu ¶

2412
02:03:02,321 --> 02:03:04,551
"Jabetzaren monopolioa
edo esku gutxi batzuetan izatea
gizateriaren maldizioa da"
- John Adams, 1765 -
:::
¶ Goazen, burkideak ¶

2413
02:03:04,590 --> 02:03:06,319
¶ Bildu gaitezen ¶

2414
02:03:06,359 --> 02:03:10,090
¶ Eta ekin azken borrokari ¶

2415
02:03:10,129 --> 02:03:13,530
¶ Internazionala ¶

2416
02:03:13,566 --> 02:03:17,832
¶ Gizateria osoa
batzen gaitu ¶

2417
02:03:17,870 --> 02:03:21,829
¶ Atzerakoien
iruzur gehiagorik ez ¶

2418
02:03:21,874 --> 02:03:25,275
¶ Tiranoen aurka bakarrik
egingo dugu gerra ¶

2419
02:03:25,311 --> 02:03:29,543
AEBetan hipoteka bat gauzatzen da
7.5 segundoko
:::
¶ Soldaduek ere
grebara joko dute ¶

2420
02:03:29,582 --> 02:03:32,608
¶ Aginteak hautsi eta
ez dute gehiago borrokatuko ¶

2421
02:03:32,652 --> 02:03:36,816
¶ Eta kanibal horiek
segitu nahi badute ¶

2422
02:03:36,856 --> 02:03:40,451
¶ beraien harrokeriarako
gu sakrifikatzea  ¶

2423
02:03:40,493 --> 02:03:44,589
"Inork ez du bizitzeko behar duena
baino jabetza gehiago izan behar
gainerakoa, zuzenbidez, estatuarena da"
-Benjamin Franklin-
:::
¶ Bakoitzak bere eginkizuna
bete behar du sutegian ¶

2424
02:03:44,630 --> 02:03:48,191
"Inork ez du bizitzeko behar duena
baino jabetza gehiago izan behar
gainerakoa, zuzenbidez, estatuarena da"
-Benjamin Franklin-
:::
¶ Eta grebara joko dugu
burdina bero dagoen bitartean ¶

2425
02:03:48,234 --> 02:03:52,261
¶ Tira, burkideak,
bil gaitezen ¶

2426
02:03:52,305 --> 02:03:56,105
¶ Eta ekin azken
borrokari ¶

2427
02:03:56,142 --> 02:03:59,305
"Hipotekak egikaritzeko enpresa,
Flintetik joan egin zen.
Atzean posta-kutxa bat
eta langabetu gehiago bakarrik utzi zituen.
:::
¶ Internazionalak ¶

2428
02:03:59,345 --> 02:04:03,679
"Hipotekak egikaritzeko enpresa,
Flintetik joan egin zen.
Atzean posta-kutxa bat
eta langabetu gehiago bakarrik utzi zituen.
:::
¶ Gizateriaren eder guztia
biltzen du ¶

2429
02:04:03,716 --> 02:04:07,516
¶ Tira, burkideak,
bil gaitezen ¶

2430
02:04:07,553 --> 02:04:11,580
Wal-Martek ez du baserritar hildakoaren
aseguru poliza gehiago egiten langileen
izenean
Baina oraindik "bazkide" esaten die.
:::
¶ Eta ekin
azken borrokari ¶

2431
02:04:11,624 --> 02:04:14,752
Wal-Martek ez du baserritar hildakoaren
aseguru poliza gehiago egiten langileen
izenean
Baina oraindik "bazkide" esaten die.
:::
¶ Internazionalak¶

2432
02:04:14,794 --> 02:04:20,596
¶ Gizateria madarikatu osoa
biltzen du. ¶

2433
02:04:24,399 --> 02:04:31,199
Beren etxea berreskuratu
eta zortzi hilabetetara,
banketxeak amore eman zuen.
Miamiko Trody familiak bere etxean
bizi dira orain.

2434
02:04:36,349 --> 02:04:39,318
¶ Jesu Kristo lurrean zehar¶

2435
02:04:39,352 --> 02:04:41,912
¶ bidaiatu zuen gizon bat izan zen ¶

2436
02:04:41,954 --> 02:04:47,153
"Klase-arteko gerrilla da,
nire klasea irabazten ari da,
eta besteek ez lukete irabazi behar".
- Warren Buffett, munduko
pertsonarik aberatsena, 2007 -
:::
¶ Arotz trebe eta ausarta ¶

2437
02:04:47,193 --> 02:04:49,821
"Klase-arteko gerrilla da,
nire klasea irabazten ari da,
eta besteek ez lukete irabazi behar".
- Warren Buffett, munduko
pertsonarik aberatsena, 2007 -
:::
¶ Eta aberatsei esan zien: ¶

2438
02:04:49,862 --> 02:04:52,387
¶ Eman zuen ondasunak pobreei ¶

2439
02:04:52,431 --> 02:04:57,528
¶ Eta hilobian sartu zuten
Jesu Kristo ¶

2440
02:04:57,570 --> 02:05:00,334
¶ Gaixoengana joan zen ¶

2441
02:05:00,373 --> 02:05:03,171
¶ Pobreengana joan zen ¶

2442
02:05:03,209 --> 02:05:05,803
¶ Gosetuengana joan zen ¶

2443
02:05:05,845 --> 02:05:08,405
¶ Elbarriengana ¶

2444
02:05:08,447 --> 02:05:10,847
¶ Eta esan zuen otzanek  ¶

2445
02:05:10,883 --> 02:05:13,750
¶ Mundu osoa heredatuko zutela ¶

2446
02:05:13,786 --> 02:05:18,814
¶ Eta hilobian sartu zuten
Jesu Kristo ¶

2447
02:05:19,992 --> 02:05:21,823
¶ Egun batean Jesu Kristo ¶

2448
02:05:21,861 --> 02:05:24,659
¶ Aberats baten etxe aurrean
gelditu zen ¶

2449
02:05:24,697 --> 02:05:29,657
¶ Zer egin behar dut salbatzeko? ¶

2450
02:05:30,670 --> 02:05:32,831
¶ Hartu zure ondasun guztiak ¶

2451
02:05:32,872 --> 02:05:35,306
¶ Eta eman pobreei ¶

2452
02:05:35,341 --> 02:05:40,506
¶ Eta hilobian sartu zuten
Jesu Kristo ¶

2453
02:05:40,546 --> 02:05:43,037
¶ Pobreen maitasuna ¶

2454
02:05:43,082 --> 02:05:45,778
¶ Gorroto bilakatzen den egunean ¶

2455
02:05:45,818 --> 02:05:48,446
¶ Langileen pazientzia ¶

2456
02:05:48,487 --> 02:05:50,955
¶ amaitzen denean ¶

2457
02:05:50,990 --> 02:05:54,016
¶ Hobe lukete aberatsek ¶

2458
02:05:54,060 --> 02:05:56,585
¶ Inoiz jaio izan ez izatea ¶

2459
02:05:56,629 --> 02:06:01,464
¶ Beraz, hilobian sartu zuten
Jesu Kristo ¶

2460
02:06:07,373 --> 02:06:10,001
¶ Jesus herrira etorri zenean ¶

2461
02:06:10,042 --> 02:06:12,602
¶ Langile guztiak inguratu ziren ¶

2462
02:06:12,645 --> 02:06:17,878
¶ Hark esandakoa sinistu zuten ¶

2463
02:06:17,917 --> 02:06:20,943
¶ Baina bankariek eta sermolariek ¶

2464
02:06:20,987 --> 02:06:23,217
¶ gurutzean iltzatu zuten ¶

2465
02:06:23,256 --> 02:06:28,250
¶ Eta hilobian sartu zuten
Jesu Kristo ¶

2466
02:06:28,294 --> 02:06:31,058
¶ Jendeak arnasari eutsi zion ¶

2467
02:06:31,097 --> 02:06:33,964
¶ Hil zutela jakin zuenean¶

2468
02:06:34,000 --> 02:06:39,233
¶ Zergatik galdetzen zuten denek ¶

2469
02:06:39,272 --> 02:06:42,435
¶ Lurjabeak eta soldaduek  ¶

2470
02:06:42,475 --> 02:06:44,602
¶ alokatutako legegizonek ¶

2471
02:06:44,644 --> 02:06:49,911
¶ Iltzatu zuten Jesu Kristo zeruan ¶

2472
02:06:49,949 --> 02:06:52,782
¶ Guk Jesu Kristo  ¶

2473
02:06:52,818 --> 02:06:55,446
¶ hilobian sartuko genuke, Jauna ¶

2474
02:06:55,488 --> 02:06:59,584
¶ Guk Jesu Kristo
hilobian sartuko genuke ¶

2475
02:07:00,593 --> 02:07:03,187
¶ Kristok gaur  ¶

2476
02:07:03,229 --> 02:07:05,993
¶ Galilean bezala predikatuko balu  ¶

2477
02:07:06,032 --> 02:07:10,867
¶ Hilobian sartuko zurten
Jesu Kristo ¶